Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί μια νέα εστία κοινωνικών και πολιτικών αντιδράσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες και, σταδιακά, στην Ευρώπη. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα data centers, οι τεράστιες εγκαταστάσεις που απαιτούνται για την υπολογιστική ισχύ της AI και οι οποίες καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και νερού.
Στις ΗΠΑ, η αντίσταση των τοπικών κοινωνιών αποκτά πλέον σημαντικές διαστάσεις. Τον Ιούνιο, οι κάτοικοι του Μοντερέι Παρκ στην Καλιφόρνια αποφάσισαν μέσω δημοψηφίσματος να απαγορεύσουν οριστικά την κατασκευή data center ενώ περισσότεροι από 100 δήμοι και πόλεις έχουν ήδη επιβάλει προσωρινά μορατόριουμ ή συνολικές απαγορεύσεις.
Σήμερα λειτουργούν περισσότερα από 4.400 data centers στις ΗΠΑ. Οι ενεργειακές και υδατικές απαιτήσεις τους είναι ιδιαίτερα υψηλές: ένα κέντρο μπορεί να καταναλώνει ηλεκτρική ενέργεια αντίστοιχη με 2.000 μονοκατοικίες και περισσότερα από 1,1 εκατ. λίτρα νερού ημερησίως. Στις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις, η ημερήσια κατανάλωση νερού μπορεί να αγγίξει ακόμη και τα 19 εκατ. λίτρα, ποσότητα αντίστοιχη με τις ανάγκες μιας μικρής πόλης.
Οι αντιδράσεις έχουν ενταθεί και στο Οχάιο, όπου η OpenAI σχεδιάζει την κατασκευή του μεγαλύτερου ενιαίου AI data center στον κόσμο, έχοντας εξασφαλίσει χρηματοδοτική δέσμευση 105 δισ. δολαρίων από τη Nvidia.
Η ενεργειακή πίεση και η μάχη ΗΠΑ – Κίνας
Για την αμερικανική κυβέρνηση, η επέκταση των data centers αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα. Η αύξηση της υπολογιστικής ισχύος αντιμετωπίζεται ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη διατήρηση της τεχνολογικής και οικονομικής υπεροχής των ΗΠΑ έναντι της Κίνας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη περίπου δεκαπλάσια data centers από οποιαδήποτε άλλη χώρα.
Ωστόσο, το ενεργειακό κόστος γίνεται ολοένα μεγαλύτερο. Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στις ΗΠΑ προβλέπεται να αυξηθεί από 4.195 TWh το 2025 σε 4.391 TWh το 2027, με σημαντικό μέρος της πρόσθετης ζήτησης να συνδέεται με data centers για AI και κρυπτονομίσματα. Εκτιμήσεις θέλουν τις εγκαταστάσεις αυτές να αντιπροσωπεύουν περίπου το 12% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας έως το 2028.
Η κοινωνική αντίδραση είναι εντυπωσιακή. Δημοσκόπηση της Gallup δείχνει ότι το 71% των Αμερικανών αντιτίθεται στην κατασκευή data center στην περιοχή του, ενώ μόλις περίπου το 25% τάσσεται υπέρ. Η αντίθεση διαπερνά μάλιστα τις κομματικές γραμμές, καθώς εκφράζεται τόσο από Ρεπουμπλικάνους όσο και από Δημοκρατικούς.
Το θέμα αποκτά έτσι ιδιαίτερη πολιτική σημασία ενόψει των εκλογών για το Κογκρέσο. Στο Τέξας επιβλήθηκε μορατόριουμ στην έγκριση νέων εγκαταστάσεων που απαιτούν σύνδεση με το δίκτυο, ενώ η Νέα Υόρκη προχώρησε σε μορατόριουμ ενός έτους για μεγάλα νέα data centers ισχύος τουλάχιστον 50 MW.
Από τις τοπικές κοινωνίες στη Wall Street
Οι αντιδράσεις αρχίζουν πλέον να μετατρέπονται και σε επενδυτικό κίνδυνο. Οι εταιρείες τεχνολογίας αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στα σχέδια κατασκευής νέων εγκαταστάσεων, ενώ η Wall Street εξετάζει πλέον την κοινωνική αποδοχή ενός έργου ως παράγοντα χρηματοοικονομικού ρίσκου.
Μεγάλοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί αξιολογούν τη στάση των τοπικών κοινωνιών πριν από τη χρηματοδότηση νέων data centers. Είναι χαρακτηριστικό ότι τουλάχιστον 75 έργα συνολικής αξίας 130 δισ. δολαρίων καθυστέρησαν ή εμποδίστηκαν μέσα στο πρώτο τρίμηνο εξαιτίας τοπικών αντιδράσεων.
Το κύμα αντιδράσεων περνά στην Ευρώπη
Παρόμοια προβλήματα εμφανίζονται και στην Ευρώπη. Στην Ιρλανδία, όπου τα data centers φέρεται να απορροφούν το 22% της ηλεκτρικής ενέργειας, οι νέες εγκαταστάσεις καλούνται να εξασφαλίζουν τη δική τους ενεργειακή τροφοδοσία.
Στην Ολλανδία, περιβαλλοντικές αντιδράσεις έχουν οδηγήσει σε αναστολή έργων, ενώ το Άμστερνταμ έχει απαγορεύσει την κατασκευή ή επέκταση data centers τουλάχιστον έως το 2030. Στη Δανία προωθείται νομοθεσία που δίνει στα νέα κέντρα δεδομένων χαμηλότερη προτεραιότητα σύνδεσης στο ηλεκτρικό δίκτυο από τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις, τις μεταφορές και τις κρίσιμες υποδομές. Αντιδράσεις καταγράφονται και στη Γερμανία, ιδιαίτερα γύρω από τη Φρανκφούρτη.
Η ελληνική αγορά των data centers
Στην Ελλάδα λειτουργούν 21 data centers, 17 ιδιωτικά και τέσσερα δημόσια, συνολικής εγκατεστημένης ισχύος περίπου 44 MW. Η Αττική συγκεντρώνει περίπου 34,1 MW, ωστόσο το επενδυτικό ενδιαφέρον δείχνει ότι η αγορά ετοιμάζεται να αλλάξει σημαντικά μέγεθος.
Οι επενδυτικές προθέσεις έχουν ήδη ξεπεράσει το 1 GW, ενώ οι συνολικές σχεδιαζόμενες επενδύσεις και αιτήσεις σύνδεσης εκτιμώνται μεταξύ 1,4 και 2,2 GW. Περίπου το 65% του ενδιαφέροντος αφορά την Αττική, ενώ περίπου 330 MW έχουν ήδη λάβει όρους σύνδεσης.
Παρά τις αντιδράσεις, η επενδυτική έκρηξη δύσκολα ανακόπτεται. Στις ΗΠΑ οι σχεδιαζόμενες δαπάνες για data centers την επόμενη πενταετία υπολογίζονται σε 2,4 τρισ. δολάρια, ενώ στην Ευρώπη οι επενδύσεις φτάνουν τα 178 δισ. ευρώ. Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι εάν κυβερνήσεις και εταιρείες μπορούν να συμβιβάσουν την τεχνολογική ανάπτυξη με τις αυξανόμενες απαιτήσεις των κοινωνιών για προστασία των ενεργειακών και υδατικών πόρων.
Διαβάστε ακόμη
METLEN: Συστήνει holding υποδομών που θα εισαχθεί στο Χρηματιστήριο
Στεγαστικό πακέτο 2027: Φθηνά δάνεια, ανοιχτά σπίτια και ακριβότερη «πόρτα» για τους ξένους
Αφορολόγητο κληρονομιάς: Το αόρατο πλεονέκτημα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ