Στις αρχές του περασμένου έτους, όταν η κινεζική εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης DeepSeek προκαλούσε αναστάτωση στους δυτικούς ανταγωνιστές της, ελάχιστοι γνώριζαν ποιος ήταν ο ιδρυτής της, Λιανγκ Γουενφένγκ. Ο ίδιος εξακολουθεί να αποτελεί μια αινιγματική προσωπικότητα, ωστόσο ένα στοιχείο είναι πλέον αδιαμφισβήτητο: καθώς η DeepSeek ολοκληρώνει νέο γύρο χρηματοδότησης που αποτιμά την εταιρεία στα 71 δισ. δολάρια, η προσωπική του περιουσία εκτινάχθηκε περίπου στα 38 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας κατά πολύ εκείνη του Ντάριο Αμοντέι (Anthropic) και του Σαμ Άλτμαν (OpenAI).
O Λιανγκ δεν εμφανίζεται σε διεθνή συνέδρια, δεν έχει δώσει ζωντανές τηλεοπτικές συνεντεύξεις στην Κίνα και υπάρχουν ελάχιστες φωτογραφίες ή βίντεο που τον απεικονίζουν. Η χαμηλού προφίλ στάση του αντικατοπτρίζει μια ολόκληρη νέα γενιά νεαρών Κινέζων δισεκατομμυριούχων, υπογραμμίζει ο Economist.
Σήμερα, η Κίνα δημιουργεί περισσότερους νέους δισεκατομμυριούχους από κάθε άλλη χώρα του κόσμου, με μοναδική εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τη Hurun, που καταγράφει τον παγκόσμιο πλούτο, φέτος υπήρχαν 29 αυτοδημιούργητοι δισεκατομμυριούχοι ηλικίας έως 40 ετών στην Κίνα. Αν προστεθεί και ο Λιανγκ, που συμπληρώνει τα 41 μέσα στη χρονιά, ο αριθμός ανεβαίνει στους 30, δηλαδή εννέα περισσότερους από πέρυσι.
Από τα ακίνητα στα videogames και τα anime
Οι νέοι μεγιστάνες της Κίνας διαφέρουν αισθητά από τους προκατόχους τους. Έχουν εγκαταλείψει τις επενδύσεις στην αγορά ακινήτων και τα πολυτελή δείπνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους. Αντί γι’ αυτά, προτιμούν τα videogames, τις κοινότητες των anime και έναν πιο ανεπίσημο τρόπο ζωής.
Παράλληλα, αποδεικνύονται εξαιρετικά ικανοί στο να μετατρέπουν πρωτότυπες ιδέες σε επιχειρήσεις με παγκόσμια εμβέλεια, με ταχύτητα που δεν είχε καταγραφεί στις προηγούμενες γενιές επιχειρηματιών.
Τέσσερις γενιές Κινέζων δισεκατομμυριούχων
Η ιστορία των υπερπλουσίων στην Κίνα είναι σχετικά σύντομη.
Τη δεκαετία του 1980, οι πρώτοι επιχειρηματίες απέκτησαν κρατικά περιουσιακά στοιχεία κατά τη μετάβαση της χώρας στην οικονομία της αγοράς. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί ο Ζανγκ Ρουϊμίν, ο οποίος ανέλαβε την κρατική εταιρεία ψυγείων Haier και τη μετέτρεψε στον μεγαλύτερο κατασκευαστή οικιακών συσκευών παγκοσμίως.
Τη δεκαετία του 1990, η απελευθέρωση της αγοράς ακινήτων δημιούργησε μια νέα γενιά δισεκατομμυριούχων, όπως ο Σου Τζιαγίν, ιδρυτής της Evergrande, η οποία αργότερα κατέρρευσε.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου οδήγησε στην άνθηση της βιομηχανίας. Επιχειρηματίες όπως ο Γουάνγκ Τσουανφού της BYD, που ξεκίνησε ως κατασκευαστής μπαταριών, δημιούργησαν κολοσσούς της μεταποίησης.
Ακολούθησε, τη δεκαετία του 2010, η έκρηξη του διαδικτύου, η οποία ανέδειξε προσωπικότητες όπως ο Τζακ Μα της Alibaba και ο Πόνι Μα της Tencent. Λίγα χρόνια αργότερα ακολούθησαν οι δημιουργοί της ByteDance (TikTok) και της Shein, οι οποίοι σήμερα βρίσκονται επίσης στις αρχές της τέταρτης δεκαετίας της ζωής τους.
Η νέα γενιά πλουτίζει από παιχνίδια, καφέ και συλλεκτικές κούκλες
Η νέα γενιά ακολουθεί διαφορετική πορεία.
Περισσότεροι από τα δύο τρίτα των νεαρών δισεκατομμυριούχων της λίστας Hurun δημιούργησαν την περιουσία τους από προϊόντα ευρείας κατανάλωσης ή τα μέσα ενημέρωσης. Επτά έγιναν δισεκατομμυριούχοι μέσω εταιρειών videogames, ενώ τέσσερις από επιχειρήσεις τσαγιού ή καφέ.
Μετά τον Λιανγκ, ο πλουσιότερος είναι ο Γουάνγκ Νινγκ, ιδρυτής της Pop Mart, της εταιρείας που έχει μετατρέψει τις αλλόκοτες συλλεκτικές φιγούρες Labubu σε παγκόσμιο φαινόμενο.
Μόλις τρεις από τους νέους δισεκατομμυριούχους προέρχονται από την τεχνητή νοημοσύνη. Ανάμεσά τους βρίσκεται ο 34χρονος Γιανγκ Ζιλίν, ιδρυτής της Moonshot AI, η οποία στις 17 Ιουλίου παρουσίασε νέο μοντέλο AI που θεωρείται ανταγωνιστικό με τα κορυφαία αμερικανικά.
Ενδεικτικό της αλλαγής είναι ότι κανένας μεγιστάνας των ακινήτων δεν βρίσκεται πλέον στη λίστα, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη βαθιά κρίση του κλάδου.
Οι επιχειρήσεις τους γεννιούνται παγκόσμιες
Σε αντίθεση με τις προηγούμενες γενιές, οι νέες κινεζικές επιχειρήσεις στρέφονται στο εξωτερικό σχεδόν από την πρώτη ημέρα λειτουργίας τους.
Ο 33χρονος Ζανγκ Τζουντζιέ, ιδρυτής της αλυσίδας τσαγιού Chagee, ίδρυσε την εταιρεία το 2017 και μόλις δύο χρόνια αργότερα άνοιξε το πρώτο κατάστημα εκτός Κίνας. Σήμερα η εταιρεία είναι εισηγμένη στη Νέα Υόρκη και δραστηριοποιείται σε εννέα χώρες.
Η ανάπτυξη εξαρτάται από το εξωτερικό
Η ισχυρή εξωστρέφεια αποτελεί σε μεγάλο βαθμό συνέπεια της αδύναμης εγχώριας κατανάλωσης.
Περίπου το 80% των πωλήσεων της Dreame, που κατασκευάζει ηλεκτρονικές συσκευές, προέρχεται από το εξωτερικό. Αντίστοιχα εξαρτημένη από τις διεθνείς αγορές είναι και η Insta360, που παράγει μικρές αδιάβροχες κάμερες.
Η Pop Mart πραγματοποίησε πέρυσι πωλήσεις άνω των 2 δισ. δολαρίων εκτός Κίνας, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 40% του συνολικού κύκλου εργασιών της.
Την ίδια στιγμή, οι πωλήσεις της Chagee στην κινεζική αγορά υποχωρούν, ενώ στο εξωτερικό συνεχίζουν να αυξάνονται με ισχυρούς ρυθμούς.
Τέλος στην κουλτούρα του “996”
Αλλάζει και η φιλοσοφία γύρω από την εργασία, υποστηρίζει ο Economist.
Για περισσότερο από μία δεκαετία κυριάρχησε στην Κίνα το μοντέλο “996”, δηλαδή εργασία από τις 9 το πρωί έως τις 9 το βράδυ, έξι ημέρες την εβδομάδα. Το μοντέλο αυτό υποστήριζαν προσωπικότητες όπως ο Τζακ Μα και υιοθέτησαν πολλοί τεχνολογικοί όμιλοι.
Στην πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου Pinduoduo, μάλιστα, έχουν καταγραφεί ακόμη και θάνατοι εργαζομένων από υπερκόπωση.
Οι νεότεροι επιχειρηματίες εμφανίζονται πιο ευέλικτοι. Ο Λίου Γουέι, συνιδρυτής της εταιρείας videogames miHoYo, έχει απορρίψει τη λογική της συνεχούς φυσικής παρουσίας στο γραφείο και εφαρμόζει το μοντέλο «χαρούμενη εργασία, σταθερή ανάπτυξη», δίνοντας έμφαση στην ψυχική υγεία των εργαζομένων.
Αντίστοιχα, ο Λιανγκ της DeepSeek φέρεται να έχει δηλώσει ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος μπορεί να παραμένει πραγματικά συγκεντρωμένος μόνο έξι έως οκτώ ώρες ημερησίως, ενώ η υπερβολική εργασία αυξάνει τα λάθη.
Μεγαλωμένοι σε διαφορετική εποχή
Ορισμένοι επενδυτές θεωρούν ότι αυτή η πιο χαλαρή προσέγγιση οφείλεται στις διαφορετικές συνθήκες μέσα στις οποίες μεγάλωσαν οι νέοι επιχειρηματίες.
Σε αντίθεση με τους παλαιότερους μεγιστάνες, που βίωσαν τις πολιτικές και οικονομικές αναταράξεις της Κίνας, οι περισσότεροι σημερινοί δισεκατομμυριούχοι προέρχονται από πιο άνετα οικογενειακά περιβάλλοντα.
Από τους νέους δισεκατομμυριούχους, μόνο ο Λιανγκ και ο ιδρυτής της Chagee μεγάλωσαν σε συνθήκες φτώχειας.
Οι τρεις ιδρυτές της miHoYo γνωρίστηκαν χάρη στην κοινή τους αγάπη για τα ιαπωνικά anime, ενώ ο δημιουργός της MiniMax, επίσης εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης, είναι τόσο φανατικός παίκτης του Dota 2, ώστε οι εργαζόμενοί του τον αποκαλούν με το όνομα ενός χαρακτήρα του παιχνιδιού.
Ο πλούτος στην Κίνα συνοδεύεται από κινδύνους
Παρά τις επιτυχίες τους, οι νέοι δισεκατομμυριούχοι κινούνται σε ένα ολοένα δυσκολότερο πολιτικό περιβάλλον.
Οι σχέσεις της κινεζικής κυβέρνησης με τους πλουσιότερους επιχειρηματίες έχουν επιδεινωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια. Οι παλαιότεροι μεγιστάνες θεωρούσαν ότι συμμετείχαν στην οικοδόμηση της σύγχρονης κινεζικής οικονομίας. Ωστόσο, το Πεκίνο έχει περιορίσει σημαντικά την επιρροή πολλών από αυτούς.
Η κυβέρνηση απομόχλευσε τον κλάδο των ακινήτων, ενώ η επιχειρηματική αυτοκρατορία του Τζακ Μα βρέθηκε στο στόχαστρο των αρχών το 2020, μετά την κριτική που άσκησε στις ρυθμιστικές αρχές. Παράλληλα, ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ προωθεί την πολιτική της «κοινής ευημερίας», με στόχο τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων.
Η σιωπή ως στρατηγική επιβίωσης
Το 2021 ο ιδρυτής της εταιρείας εμφιαλωμένου νερού Nongfu, Ζονγκ Σανσάν, έφτασε να διαθέτει περιουσία σχεδόν 100 δισ. δολαρίων. Σήμερα η περιουσία του έχει περιοριστεί περίπου στα 39 δισ., καθώς η μετοχή της εταιρείας υποχώρησε σημαντικά.
Η περιουσία του Τζακ Μα αντιστοιχεί πλέον περίπου στο ένα πέμπτο εκείνης που διέθετε το 2021, ενώ αρκετοί ακόμη μεγιστάνες του διαδικτύου έχουν υποστεί αντίστοιχες απώλειες. Οι επιχειρηματίες του real estate βρέθηκαν σε ακόμη δυσμενέστερη θέση, με αρκετούς να έχουν συλληφθεί.
Το κλίμα αυτό έχει ενισχύσει την αίσθηση αβεβαιότητας στους νεότερους δισεκατομμυριούχους. Επιπλέον, οι διεθνείς τους φιλοδοξίες τους καθιστούν ευάλωτους στην επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Σιάο Χονγκ, ιδρυτής της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Manus, ο οποίος θα είχε γίνει δισεκατομμυριούχος νωρίτερα φέτος, εάν η κινεζική κυβέρνηση δεν είχε μπλοκάρει την πώληση της εταιρείας του στη Meta.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές της Hurun, οι νέοι επιχειρηματίες ζουν με τη διαρκή αίσθηση ότι μια ξαφνική αλλαγή πολιτικής, είτε στην Κίνα είτε στις Ηνωμένες Πολιτείες, μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανατρέψει τα επιχειρηματικά τους σχέδια. Ίσως γι’ αυτό επιλέγουν να αποφεύγουν τη δημοσιότητα. Οι περισσότεροι δεν έχουν δώσει ποτέ συνέντευξη σε ξένα μέσα ενημέρωσης, ενώ πολλοί κρατούν αποστάσεις ακόμη και από τον κινεζικό Τύπο.
Το αποτέλεσμα είναι μια νέα γενιά επιχειρηματιών που είναι ταυτόχρονα η πιο διεθνοποιημένη αλλά και η πιο μυστηριώδης στην ιστορία της σύγχρονης Κίνας.
Διαβάστε ακόμη
Εξωδικαστικός: Πρεμιέρα για το «υπερόπλο» στη ρύθμιση οφειλών
Ο άνθρωπος που έβαλε τα mini bar στα ξενοδοχεία
Ταμείο Ανάκαμψης: Η τελική ευθεία για τα 36 δισ. ευρώ – Οι κρίσιμες ημερομηνίες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα