Μια ριζική αναδιάρθρωση των κανόνων που διέπουν τις χρηματοδοτήσεις των νοικοκυριών επιχειρείται το τρέχον διάστημα, καθώς οι προτεινόμενες διατάξεις για τις καταναλωτικές πιστώσεις έχουν τεθεί σε διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία στοχεύει στην οριοθέτηση των όρων χορήγησης για προϊόντα όπως οι πιστωτικές κάρτες, τα επισκευαστικά και τα προσωπικά δάνεια, επιχειρώντας να βάλει φρένο σε καταχρηστικές πρακτικές του παρελθόντος.
Η μεταρρύθμιση αυτή, η οποία αποτελεί εναρμόνιση της εγχώριας νομοθεσίας με σχετική ευρωπαϊκή οδηγία, επικεντρώνεται στη θωράκιση των πολιτών από δυσβάσταχτες οικονομικές επιβαρύνσεις, κρυφές χρεώσεις και υπερβολικούς τόκους που ιστορικά παγίδευαν τους υπόχρεους σε έναν ατέρμονο κύκλο διογκούμενων χρεών. Παρά τις θετικές προθέσεις, νομικοί και οικονομικοί αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, εντοπίζοντας γκρίζες ζώνες που ενδέχεται να εγκλωβίσουν χιλιάδες πολίτες.
Το ζήτημα της αναδρομικότητας και τα παλαιά χρέη
Το πλέον ακανθώδες σημείο της νέας ρύθμισης εντοπίζεται στην παντελή έλλειψη αναδρομικής ισχύος. Οι νέοι κανόνες θα εφαρμόζονται αποκλειστικά και μόνο σε συμβόλαια που θα υπογραφούν μετά την επίσημη έναρξη ισχύος του νόμου. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οποιαδήποτε υφιστάμενη δανειακή σύμβαση, καθώς και οι επιβαρύνσεις που έχουν ήδη συσσωρευτεί, παραμένουν στο προηγούμενο καθεστώς.
Κατά συνέπεια, οι πολίτες με παλαιότερες οφειλές, οι οποίες έχουν εκτοξευθεί λόγω τόκων υπερημερίας και διαφόρων εξόδων, δεν πρόκειται να δουν καμία αυτόματη ελάφρυνση ή αναπροσαρμογή των δόσεών τους. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί έντονη απογοήτευση στην αγορά, καθώς πολλοί υπερχρεωμένοι καταναλωτές ήλπιζαν σε μια συνολική σανίδα σωτηρίας.
Το προστατευτικό πλέγμα αφορά χρηματοδοτήσεις με ανώτατο όριο τις 100.000 ευρώ. Ειδικότερα, εντάσσονται:
- Τα κλασικά καταναλωτικά δάνεια.
- Τα δάνεια για επισκευή κατοικίας.
- Οι πιστωτικές κάρτες κάθε τύπου.
Ωστόσο, υπάρχει ένας θεμελιώδης περιορισμός: οι εν λόγω συμβάσεις δεν πρέπει να συνοδεύονται από εμπράγματες εξασφαλίσεις. Εάν για τη χορήγηση ενός επισκευαστικού ή καταναλωτικού δανείου έχει εγγραφεί υποθήκη ή προσημείωση σε κάποιο ακίνητο, τότε η σύμβαση εξαιρείται πλήρως από τη νέα προστασία. Για τον ίδιο λόγο, εκτός κάλυψης μένουν και τα στεγαστικά δάνεια, τα οποία σχεδόν πάντα συνδέονται με την εξασφάλιση κάποιου ακινήτου.
Τα νέα ανώτατα όρια σε επιτόκια και επιβαρύνσεις
Η σημαντικότερη τομή του νομοσχεδίου είναι η επιβολή «κόφτη» στο κόστος δανεισμού μέσω δύο διακριτών πλαφόν:
Πλαφόν στο ΣΕΠΕ: Το Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο δεν θα μπορεί πλέον να αυξάνεται ανεξέλεγκτα, καθώς θεσπίζεται ανώτατο όριο που αναμένεται να κυμανθεί μεταξύ 30% και 50%.
Πλαφόν στο Συνολικό Κόστος: Εδώ τίθεται περιορισμός στο άθροισμα όλων των τόκων, εξόδων και προμηθειών σε σχέση με το αρχικό κεφάλαιο, με βάση τη διάρκεια αποπληρωμής:
- Έως 4 έτη: Το συνολικό κόστος δεν μπορεί να ξεπερνά το 60% του κεφαλαίου.
- Από 4 έως 8 έτη: Το ανώτατο όριο ορίζεται στο 70%.
- Άνω των 8 ετών: Η μέγιστη επιβάρυνση αγγίζει το 75%.
Οι περιορισμοί αυτοί αφορούν τόσο σταθερά όσο και κυμαινόμενα επιτόκια. Στις πιστωτικές κάρτες, πάντως, η προστασία βασίζεται κυρίως στο πλαφόν του ΣΕΠΕ και όχι στην κλιμάκωση των ετών.
Παράδειγμα: Για μια καταναλωτική χρηματοδότηση ύψους 20.000 ευρώ με ορίζοντα αποπληρωμής άνω των 8 ετών, ο δανειολήπτης ενδέχεται τελικά να επιστρέψει έως και 35.000 ευρώ. Αν και το πλαφόν αποτρέπει την απόλυτη αυθαιρεσία, το κόστος παραμένει εξαιρετικά υψηλό, γεγονός που σημαίνει ότι ο νόμος περιορίζει τις ακραίες καταστάσεις αλλά δεν εγγυάται απαραίτητα μια εύκολα βιώσιμη δόση.
Η παγίδα των «εύλογων μέτρων» και των αλγορίθμων
Το νομοσχέδιο υποχρεώνει τους πιστωτές να προτείνουν «εύλογα μέτρα ρύθμισης» πριν προχωρήσουν σε αναγκαστικά μέτρα, όπως κατασχέσεις ή πλειστηριασμούς, λαμβάνοντας υπόψη το εισόδημα και τις οικογενειακές ανάγκες του οφειλέτη. Εντούτοις, η έλλειψη σαφούς ορισμού για το τι συνιστά «εύλογο μέτρο» εγκυμονεί κινδύνους. Μια τράπεζα θα μπορούσε τυπικά να προτείνει μια εντελώς ανεδάφικη λύση —όπως μια τεράστια προκαταβολή από έναν χαμηλοσυνταξιούχο— απλώς και μόνο για να φανεί ότι συμμορφώθηκε με τον νόμο.
Παράλληλα, προβληματισμό προκαλεί η διάταξη που απαλλάσσει τους πιστωτές από την επανεξέταση της πιστοληπτικής ικανότητας του πελάτη, εφόσον η οφειλή δεν αυξάνεται πάνω από 20%. Η ρύθμιση αυτή αγνοεί το γεγονός ότι η οικονομική κατάσταση ενός ανθρώπου μπορεί να επιδεινωθεί δραματικά (λόγω ανεργίας ή ασθένειας) ακόμη και αν το χρέος του παραμείνει σταθερό. Επιπλέον, η αυξανόμενη χρήση ψυχρών αλγορίθμων και συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης για την αξιολόγηση των αιτημάτων αφαιρεί την ανθρώπινη διάσταση από αποφάσεις που κρίνουν την επιβίωση ολόκληρων νοικοκυριών.
Το δικαίωμα υπαναχώρησης και η απειλή για τους εγγυητές
Στα θετικά στοιχεία περιλαμβάνεται η θεσμοθέτηση του δικαιώματος υπαναχώρησης εντός 14 ημερών από την υπογραφή της σύμβασης, καθώς και οι κανόνες διαφάνειας για τις εξ αποστάσεως ψηφιακές χρηματοδοτήσεις.
Στον αντίποδα, καμία ουσιαστική μέριμνα δεν λαμβάνεται για τους εγγυητές. Με βάση το ισχύον νομικό πλαίσιο, ο εγγυητής ευθύνεται εξ ολοκλήρου και ισοτίμως με τον πρωτοφειλέτη. Αν ο τελευταίος σταματήσει να πληρώνει, οι εισπρακτικές εταιρείες και οι τράπεζες μπορούν να στραφούν άμεσα κατά της περιουσίας του εγγυητή, ακόμη κι αν ο αρχικός δανειολήπτης διαθέτει ρευστότητα ή ακίνητα. Το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι πολλοί εγγυητές έμεναν ανενημέρωτοι για χρόνια και ξαφνικά, μετά από μια δεκαετία, καλούνται να πληρώσουν υπέρογκα ποσά για δάνεια που είχαν σχεδόν ξεχάσει.
Αναμφίβολα, η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία εισάγει δικλείδες ασφαλείας, ενισχύει τη διαφάνεια και θέτει ένα φρένο στην ασυδοσία της αγοράς. Ωστόσο, τα κενά αναφορικά με τα παλαιά χρέη, τις εμπράγματες εξασφαλίσεις, την αοριστία των ρυθμίσεων και την απειλή προς τους εγγυητές παραμένουν μεγάλα. Η περίοδος της διαβούλευσης αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία για διορθώσεις, ώστε το τελικό κείμενο να αποτελέσει μια πραγματική κοινωνική ασπίδα και όχι μια τυπική νομική διαδικασία.
Διαβάστε ακόμη
Moody’s: Το κόστος από τα κόκκινα δάνεια δεν φοβίζει τις ελληνικές τράπεζες
Antemisaris Group: Το πράσινο success story που εξελίσσεται από γενιά σε γενιά
Μεγιστάνας χρωστά $27 δισ. και βγάζει στο σφυρί γιοτ, supercars και τσάντες Birkin
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.