Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν αποτυπώνεται πλέον μόνο στις αυξήσεις των ενοικίων, στη δυσκολία πρόσβασης στην ιδιοκατοίκηση ή στο αυξημένο κόστος στέγασης. Αποτυπώνεται με τον πιο σαφή τρόπο στην καθημερινότητα των νοικοκυριών και στην ικανότητά τους να διατηρούν ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.
Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το ποσοστό των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις στην πληρωμή στεγαστικών δανείων, ενοικίων ή λογαριασμών κοινής ωφέλειας αναδεικνύουν μια ιδιαίτερα ανησυχητική πραγματικότητα για τη χώρα μας. Παρά την οικονομική ανάπτυξη των τελευταίων ετών, τη βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών και τη σημαντική κινητικότητα που καταγράφεται στην αγορά ακινήτων, ένα μεγάλο μέρος των ελληνικών νοικοκυριών εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρές δυσκολίες στην κάλυψη ακόμη και βασικών αναγκών στέγασης και διαβίωσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το 2025 το 41,8% των πολιτών στην Ελλάδα διαβιεί σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση των καθημερινών οικονομικών τους υποχρεώσεων. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, με σημαντική απόσταση από τη δεύτερη χώρα της κατάταξης. Την ίδια στιγμή, ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώνεται μόλις στο 9%, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της απόκλισης της Ελλάδας από την υπόλοιπη Ευρώπη.
Με απλά λόγια, περισσότεροι από 4 στους 10 πολίτες στη χώρα μας ζουν σε νοικοκυριά που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν εγκαίρως είτε στην πληρωμή του ενοικίου, είτε της δόσης του στεγαστικού δανείου, είτε βασικών λογαριασμών όπως το ηλεκτρικό ρεύμα, το νερό, το φυσικό αέριο και λοιπές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι, παρά τη μικρή αποκλιμάκωση σε σχέση με το ιστορικό υψηλό του 2023, το ποσοστό παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα. Σε σύγκριση με το 2021, έχει αυξηθεί κατά 5,4 ποσοστιαίες μονάδες, από 36,4% σε 41,8%, επιβεβαιώνοντας ότι η οικονομική ευαλωτότητα των ελληνικών νοικοκυριών εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις της χώρας.
Η εικόνα της Ελλάδας σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στον ακόλουθο πίνακα της Eurostat:
Ποσοστό ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις σε στεγαστικά δάνεια, ενοίκια ή λογαριασμούς κοινής ωφελείας – επί τοις εκατό %
Πηγή/Επεξεργασία: Eurostat, EU-SILC 2025 / Πανελλαδικό Δίκτυο E-Real Estates
Μια ευρωπαϊκή πρωτιά που προβληματίζει
Η Ελλάδα καταγράφει ποσοστό σχεδόν:
- 4,6 φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε.
- 2,3 φορές υψηλότερο από τη δεύτερη Ρουμανία (18,5%).
- 3,1 φορές υψηλότερο από την Ισπανία (13,3%).
- 3,5 φορές υψηλότερο από την Κύπρο (12,0%).
- 6 φορές υψηλότερο από τη Γερμανία (6,9%).
- 8 φορές υψηλότερο από την Ολλανδία (3,5%).
Αξίζει να σημειωθεί ότι, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά παρέμεινε ουσιαστικά σταθερή μεταξύ 2021 και 2025 (+0,1 ποσοστιαία μονάδα), η Ελλάδα αύξησε το ποσοστό της κατά 5,4 ποσοστιαίες μονάδες, από 36,4% το 2021 σε 41,8% το 2025.
Η γεωγραφία της οικονομικής και στεγαστικής πίεσης στην Ελλάδα
Η υψηλή επίδοση της Ελλάδας σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν αποτελεί αποτέλεσμα μιας μεμονωμένης περιφερειακής ανισορροπίας. Αντιθέτως, τα στοιχεία της Eurostat καταδεικνύουν ότι η επιβάρυνση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών διαχέεται σχεδόν στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας
Ο περιφερειακός χάρτης αναδεικνύει σημαντικές διαφοροποιήσεις, αλλά και μια κοινή διαπίστωση: σε πολλές περιοχές της Ελλάδας σχεδόν οι μισοί πολίτες ζουν σε νοικοκυριά που έχουν καθυστερήσει την πληρωμή ενοικίου, στεγαστικού δανείου ή λογαριασμών κοινής ωφέλειας. Μάλιστα, σε ορισμένες περιφέρειες τα ποσοστά ξεπερνούν σημαντικά τον ήδη υψηλό εθνικό μέσο όρο του 41,8%, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η δυσκολία ανταπόκρισης στις καθημερινές οικονομικές υποχρεώσεις έχει λάβει πλέον χαρακτηριστικά ευρείας κοινωνικής πρόκλησης.
Η εικόνα των περιφερειών της χώρας αποτυπώνεται στον ακόλουθο πίνακα της Eurostat:
Ποσοστό ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις στην πληρωμή στεγαστικών δανείων, ενοικίων ή λογαριασμών κοινής ωφέλειας ανά περιφέρεια (%) – 2021 – 2025
Πηγή/Επεξεργασία: Eurostat, EU-SILC 2025 / Πανελλαδικό Δίκτυο E–Real Estates
Ανάλυση Περιφερειών: Εκεί όπου η οικονομική πίεση γίνεται καθημερινότητα
Ιόνια Νησιά: Η υψηλότερη επίδοση στην Ελλάδα
Τα Ιόνια Νησιά καταγράφουν το υψηλότερο ποσοστό πανελλαδικά, καθώς το 66,3% των πολιτών ζει σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις στην πληρωμή στεγαστικών δανείων, ενοικίων ή λογαριασμών κοινής ωφέλειας. Παράλληλα, η περιφέρεια σημείωσε και τη μεγαλύτερη αύξηση την περίοδο 2021-2025 (+26,9 ποσοστιαίες μονάδες), γεγονός που αναδεικνύει ότι η έντονη τουριστική ανάπτυξη δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των μόνιμων κατοίκων.
Δυτική Ελλάδα: Πάνω από το 50% των πολιτών σε κατάσταση οικονομικής ευαλωτότητας
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Δυτική Ελλάδα με ποσοστό 50,7%, γεγονός που σημαίνει ότι περισσότεροι από ένας στους δύο πολίτες ζουν σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην έγκαιρη κάλυψη των πάγιων υποχρεώσεών τους. Η επίδοση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η Περιφέρεια συγκαταλέγεται διαχρονικά στις περιοχές με χαμηλότερα εισοδήματα και υψηλότερο κίνδυνο οικονομικής ευαλωτότητας.
Νότιο Αιγαίο: Όταν η τουριστική ανάπτυξη δεν μεταφράζεται σε στεγαστική ασφάλεια
Το Νότιο Αιγαίο καταγράφει ποσοστό 47,3%, παρουσιάζοντας μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις της χώρας (+15,8 ποσοστιαίες μονάδες). Παρά τις υψηλές τουριστικές επιδόσεις, η άνοδος των ενοικίων και η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών έχουν εντείνει την επιβάρυνση του διαθέσιμου εισοδήματος των μόνιμων κατοίκων.
Αττική και Κεντρική Μακεδονία: Το πρόβλημα στα μεγάλα αστικά κέντρα
Στην Αττική το ποσοστό διαμορφώνεται στο 37,5%, ενώ στην Κεντρική Μακεδονία στο 41,1%. Παρά το γεγονός ότι βρίσκονται χαμηλότερα από ορισμένες περιφέρειες της χώρας, τα ποσοστά παραμένουν ιδιαίτερα υψηλά, επιβεβαιώνοντας ότι η αδυναμία κάλυψης πάγιων δαπανών δεν περιορίζεται στις τουριστικές ή λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές, αλλά επηρεάζει και τα δύο μεγαλύτερα αστικά κέντρα της χώρας.
Οι μεγαλύτερες αυξήσεις την περίοδο 2021-2025
Η σύγκριση των στοιχείων του 2025 με εκείνα του 2021 αναδεικνύει τη σημαντική επιδείνωση που έχει καταγραφεί σε αρκετές περιφέρειες της χώρας.
Τις μεγαλύτερες αυξήσεις κατέγραψαν:
Ιόνια Νησιά: +26,9 ποσοστιαίες μονάδες
Νότιο Αιγαίο: +15,8 ποσοστιαίες μονάδες
Θεσσαλία: +14,4 ποσοστιαίες μονάδες
Δυτική Μακεδονία: +10,2 ποσοστιαίες μονάδες
Στερεά Ελλάδα: +10,1 ποσοστιαίες μονάδες
Κεντρική Ελλάδα: +9,8 ποσοστιαίες μονάδες
Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι η οικονομική και στεγαστική πίεση δεν αποτελεί αποκλειστικά πρόβλημα των μεγάλων αστικών κέντρων. Αντιθέτως, επεκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα, επηρεάζοντας τόσο τουριστικές και νησιωτικές περιοχές όσο και περιφέρειες της ηπειρωτικής Ελλάδας, γεγονός που αναδεικνύει τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα.
Συμπέρασμα των περιφερειακών στοιχείων
Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι η αδυναμία κάλυψης βασικών δαπανών διαβίωσης και στέγασης δεν αποτελεί αποκλειστικά πρόβλημα των μεγάλων αστικών κέντρων. Αντιθέτως, επεκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα, επηρεάζοντας τόσο τουριστικές και νησιωτικές περιοχές όσο και περιφέρειες της ηπειρωτικής Ελλάδας. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της στεγαστικής κρίσης και τις διαφορετικές μορφές που λαμβάνει από περιοχή σε περιοχή.
Η διατήρηση του δείκτη πάνω από το 40% σε εθνικό επίπεδο, σε συνδυασμό με τα ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά που καταγράφονται σε περιφέρειες όπως τα Ιόνια Νησιά, η Δυτική Ελλάδα, η Κεντρική Ελλάδα και το Νότιο Αιγαίο, επιβεβαιώνει ότι η δυσκολία κάλυψης βασικών στεγαστικών και λειτουργικών δαπανών αποτελεί πλέον μια από τις σημαντικότερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις της χώρας.
Οι περιφερειακές διαφοροποιήσεις αναδεικνύουν διαφορετικές εκφάνσεις του ίδιου προβλήματος. Σε ορισμένες περιοχές η επιβάρυνση των οικογενειακών προϋπολογισμών συνδέεται με τη χαμηλή αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, ενώ σε άλλες με τη ραγδαία αύξηση των ενοικίων, την τουριστική ανάπτυξη και τη συρρίκνωση της προσφοράς προσιτής κατοικίας. Κοινός παρονομαστής, ωστόσο, παραμένει η αυξανόμενη δυσκολία των νοικοκυριών να ανταποκριθούν στις καθημερινές τους υποχρεώσεις και δαπάνες διαβίωσης.
Τι σημαίνει πρακτικά αυτό για τα ελληνικά νοικοκυριά
Ο συγκεκριμένος δείκτης δεν αποτυπώνει απλώς μια οικονομική δυσκολία. Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες οικονομικής ευαλωτότητας και δυσκολίας κάλυψης βασικών δαπανών διαβίωσης.
Όταν ένα νοικοκυριό καθυστερεί να πληρώσει το ενοίκιο, το στεγαστικό δάνειο ή τους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, ουσιαστικά δηλώνει ότι το διαθέσιμο εισόδημά του δεν επαρκεί για να καλύψει τις βασικές ανάγκες διαβίωσης.
Το φαινόμενο αυτό συνδέεται άμεσα με:
- Τη συνεχή αύξηση των ενοικίων.
- Το αυξημένο κόστος ενέργειας.
- Την άνοδο του κόστους ζωής και των τροφίμων.
- Την περιορισμένη αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
- Τη δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία.
Η στεγαστική κρίση πίσω από τους αριθμούς
Η εικόνα που αποτυπώνουν τα στοιχεία της Eurostat δεν είναι τυχαία. Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα καταγράφει μία από τις ταχύτερες αυξήσεις ενοικίων στην Ευρώπη, ενώ το κόστος στέγασης απορροφά ολοένα μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών.
Παράλληλα, η αύξηση του ενεργειακού κόστους, οι ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, καθώς και η αδυναμία των εισοδημάτων να ακολουθήσουν τον ρυθμό αύξησης του κόστους ζωής, έχουν περιορίσει σημαντικά την οικονομική ανθεκτικότητα των νοικοκυριών. Ως αποτέλεσμα, ολοένα και περισσότερες οικογένειες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις μηνιαίες τους υποχρεώσεις, ακόμη και όταν διαθέτουν σταθερό εισόδημα.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η στενότητα της προσφοράς προσιτής κατοικίας. Η περιορισμένη κατασκευαστική δραστηριότητα της προηγούμενης δεκαετίας, η ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε συγκεκριμένες περιοχές, η αυξημένη επενδυτική ζήτηση και η επιστροφή της στεγαστικής ζήτησης στα μεγάλα αστικά κέντρα έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση υψηλότερων μισθωμάτων.
Την ίδια στιγμή, η πρόσβαση στην ιδιοκατοίκηση παραμένει δύσκολη για σημαντικό μέρος των νέων νοικοκυριών. Η ανάγκη υψηλής ίδιας συμμετοχής, τα αυστηρά τραπεζικά κριτήρια και το αυξημένο κόστος αγοράς κατοικίας καθιστούν την απόκτηση πρώτης κατοικίας ολοένα δυσκολότερη, παρατείνοντας την εξάρτηση από την αγορά ενοικίασης και εντείνοντας περαιτέρω τις πιέσεις.
Η συνδυαστική επίδραση όλων των παραπάνω παραγόντων έχει δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο η στέγαση δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα κατοικίας, αλλά βασικό παράγοντα οικονομικής ευαλωτότητας για χιλιάδες νοικοκυριά σε ολόκληρη τη χώρα.
Το κοινωνικό μήνυμα των στοιχείων
Πίσω από τα ποσοστά και τους δείκτες βρίσκονται πραγματικοί άνθρωποι, οικογένειες και νοικοκυριά που καλούνται καθημερινά να ισορροπήσουν ανάμεσα στο κόστος στέγασης, στους λογαριασμούς ενέργειας και στις υπόλοιπες βασικές ανάγκες διαβίωσης.
Το γεγονός ότι το 41,8% των πολιτών στην Ελλάδα ζει σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις στην πληρωμή ενοικίου, στεγαστικού δανείου ή λογαριασμών κοινής ωφέλειας δεν αποτελεί απλώς ένα στατιστικό μέγεθος. Αποτελεί ένδειξη ότι η αδυναμία ολοένα περισσότερων νοικοκυριών να ανταποκριθούν στις καθημερινές τους υποχρεώσεις έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά ζητήματα της χώρας.
Πίσω από κάθε ποσοστό βρίσκονται οικογένειες που περιορίζουν βασικές δαπάνες, νέοι άνθρωποι που αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας, εργαζόμενοι που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν αξιοπρεπή στέγη κοντά στον τόπο εργασίας τους και ηλικιωμένοι που καλούνται να καλύψουν αυξημένες ανάγκες με περιορισμένους πόρους.
Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης δεν αφορά αποκλειστικά την αγορά ακινήτων. Αφορά την κοινωνική συνοχή, τη δημογραφική προοπτική της χώρας, την περιφερειακή ανάπτυξη, την κινητικότητα των εργαζομένων και, τελικά, την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Η Ελλάδα μπορεί να καταγράφει ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα στην αγορά ακινήτων και σημαντικές αυξήσεις στις αξίες των κατοικιών, όμως τα στοιχεία της Eurostat υπενθυμίζουν ότι η πραγματική επιτυχία μιας στεγαστικής πολιτικής δεν κρίνεται από την πορεία των τιμών, αλλά από το κατά πόσο οι πολίτες μπορούν να ζουν με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και χωρίς τον φόβο ότι δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις πάγιες υποχρεώσεις και στις ανάγκες της καθημερινότητάς τους.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα που αναδεικνύουν τα στοιχεία: ότι η στεγαστική πολιτική δεν αποτελεί μόνο οικονομική πολιτική. Αποτελεί πρωτίστως κοινωνική πολιτική και βασική προϋπόθεση για μια βιώσιμη και συνεκτική κοινωνία.
*Ανδρέας Θεμιστοκλή Μπάκας – Πρόεδρος Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates
Διαβάστε ακόμη
ΑΑΔΕ: Mε Τεχνητή Νοημοσύνη η εξέταση ενστάσεων για τα οχήματα
Ποιο είναι το μυστικό της ευτυχίας; Η επιστήμη έχει επιτέλους μια απάντηση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα