Η διαχείριση μιας κληρονομιάς αλλάζει σημαντικά από τον Σεπτέμβριο του 2026, με ένα νέο πλαίσιο που επηρεάζει από τον τρόπο σύνταξης μιας διαθήκης έως την κατανομή της περιουσίας μεταξύ συγγενών και την ευθύνη για τα χρέη του αποβιώσαντος. Οι παρεμβάσεις αγγίζουν κρίσιμα ζητήματα που επί δεκαετίες αποτελούσαν πηγή οικογενειακών διαφορών, γραφειοκρατικών καθυστερήσεων και οικονομικών επιβαρύνσεων για τους κληρονόμους.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι διαθήκες, η εξ αδιαθέτου διαδοχή, η νόμιμη μοίρα και τα χρέη της κληρονομιάς, ενώ παράλληλα ενισχύονται τα δικαιώματα συζύγων και συντρόφων και τροποποιείται ο τρόπος με τον οποίο οι κληρονόμοι μπορούν να διεκδικήσουν το μερίδιο που τους αναλογεί.
Οι νέοι κανόνες έχουν ιδιαίτερη σημασία τόσο για όσους σχεδιάζουν από τώρα τη μεταβίβαση της περιουσίας τους όσο και για εκείνους που καλούνται να διαχειριστούν μια κληρονομική υπόθεση. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η προσπάθεια να αποφεύγονται περιπτώσεις στις οποίες κάποιος κληρονομεί περιουσία, αλλά βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπος με δυσανάλογες οικονομικές υποχρεώσεις.
Το νέο πλαίσιο για τις κοινωφελείς περιουσίες, τα ιδρύματα, τις σχολάζουσες κληρονομίες και τις δωρεές προς το Δημόσιο φέρνει παράλληλα απλούστευση ορισμένων διαδικασιών. Μεταξύ άλλων, αλλάζει ο τρόπος κατάρτισης δημόσιων και μυστικών διαθηκών, ενώ προβλέπονται αυστηρότερες δικλίδες για συγκεκριμένες κατηγορίες διαθέσεων.
Νέοι κανόνες για τις διαθήκες
Μία από τις βασικότερες παρεμβάσεις αφορά τη σύνταξη και τον έλεγχο των διαθηκών.
Η διαδικασία της δημόσιας διαθήκης γίνεται απλούστερη, ενώ για τη μυστική διαθήκη θα απαιτείται πλέον η παρουσία δύο μαρτύρων. Παράλληλα, θεσπίζεται ειδική διαδικασία ώστε να μπορούν να εκφράσουν έγκυρα την τελευταία τους βούληση άνθρωποι με σοβαρή αναπηρία λόγου.
Οι ιδιόγραφες διαθήκες εξακολουθούν να αναγνωρίζονται, ωστόσο συνοδεύονται από αυστηρότερους ελέγχους, με στόχο να περιοριστούν αμφισβητήσεις σχετικά με τη γνησιότητα ή τις συνθήκες υπό τις οποίες συντάχθηκαν.
Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η δυνατότητα σύνταξης διαθήκης από την ηλικία των 16 ετών, διευρύνοντας τον κύκλο των προσώπων που μπορούν να καθορίσουν τη διάθεση της περιουσίας τους.
Ταυτόχρονα εισάγονται περιορισμοί με στόχο την προστασία ευάλωτων ανθρώπων από πιθανές πιέσεις ή καταχρηστικές πρακτικές. Συγκεκριμένα, απαγορεύονται διαθήκες υπέρ προσωπικού νοσοκομείων, οίκων ευγηρίας και ιδρυμάτων περίθαλψης στα οποία νοσηλεύεται ή φιλοξενείται ο διαθέτης.
Περισσότερα δικαιώματα σε συζύγους και συντρόφους
Μεταβολές έρχονται και στην εξ αδιαθέτου διαδοχή, δηλαδή στις περιπτώσεις στις οποίες κάποιος πεθαίνει χωρίς να έχει αφήσει διαθήκη.
Όταν υπάρχει ένα παιδί, το ποσοστό της κληρονομιάς που αντιστοιχεί στον ή στη σύζυγο αυξάνεται στο 1/3 της περιουσίας. Εφόσον υπάρχουν περισσότερα παιδιά, το ποσοστό του συζύγου παραμένει στο 1/4.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αλλαγή όταν δεν υπάρχουν παιδιά. Σε αυτή την περίπτωση, ο ή η σύζυγος αποκτά προτεραιότητα έναντι γονέων και άλλων συγγενών και κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία.
Αντίστοιχη προστασία προβλέπεται για όσους έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, ενισχύοντας την εξομοίωση των κληρονομικών τους δικαιωμάτων με εκείνα των συζύγων.
Το πλαίσιο επεκτείνεται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ακόμη και στις περιπτώσεις ελεύθερης συμβίωσης. Αναγνωρίζεται κληρονομικό δικαίωμα σε σύντροφο χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, εφόσον η σχέση έχει διαρκέσει περισσότερα από τρία χρόνια και πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Νόμιμη μοίρα χωρίς αναγκαστική συγκυριότητα
Ιδιαίτερα σημαντική για την αξιοποίηση των ακινήτων είναι η αλλαγή που αφορά τη νόμιμη μοίρα.
Μέχρι σήμερα, οι κληρονομικές διαφορές μπορούσαν να οδηγήσουν στη δημιουργία συγκυριότητας μεταξύ περισσότερων προσώπων πάνω στο ίδιο ακίνητο, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η πώληση, η αξιοποίηση ή γενικότερα η διαχείρισή του.
Με το νέο σύστημα, οι κληρονόμοι δεν θα αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα στα ακίνητα προκειμένου να ικανοποιηθεί το δικαίωμά τους.
Αντίθετα, θα μπορούν να διεκδικούν το μερίδιο που τους αναλογεί σε χρήμα, με αποτέλεσμα η νόμιμη μοίρα να αποκτά ουσιαστικά χαρακτήρα χρηματικής απαίτησης.
Η αλλαγή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική σε περιπτώσεις στις οποίες μία κληρονομιά περιλαμβάνει ένα σπίτι, ένα οικόπεδο ή άλλο ακίνητο που διαφορετικά θα έπρεπε να κατανεμηθεί εξ αδιαιρέτου μεταξύ περισσότερων δικαιούχων.
«Ασπίδα» απέναντι στα χρέη της κληρονομιάς
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία αφορά την προστασία των κληρονόμων από υπέρογκες οφειλές.
Η αποδοχή μιας κληρονομιάς μπορεί να κρύβει σημαντικούς οικονομικούς κινδύνους όταν μαζί με τα περιουσιακά στοιχεία υπάρχουν δάνεια, οφειλές προς το Δημόσιο ή άλλες απαιτήσεις πιστωτών.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να περιορίσει τον κίνδυνο να μετατραπεί μια κληρονομιά σε προσωπική οικονομική παγίδα. Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με τη δική του προσωπική περιουσία για τα χρέη που συνοδεύουν την κληρονομιά, εκτός εάν δηλώσει ότι επιλέγει να τη διαχειρίζεται ελεύθερα.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται σαφέστερος διαχωρισμός ανάμεσα στην κληρονομιαία και την ατομική περιουσία του δικαιούχου, παρέχοντας μεγαλύτερη ασφάλεια σε περιπτώσεις όπου το πραγματικό ύψος των υποχρεώσεων δεν είναι εξαρχής γνωστό.
Νέος τρόπος εκκαθάρισης και αλλαγές στους συγγενείς
Αλλαγές προβλέπονται επίσης στη διαδικασία εκκαθάρισης μιας κληρονομιάς. Καθήκοντα εκκαθαριστή θα αναλαμβάνει δικηγόρος που θα επιλέγεται από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου, με στόχο μια περισσότερο οργανωμένη και θεσμικά ελεγχόμενη διαδικασία.
Παράλληλα, αναδιαμορφώνεται ο κύκλος των συγγενών που μπορούν να κληρονομήσουν. Οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στις τάξεις της κληρονομικής διαδοχής, περιορίζοντας την έκταση της συγγενικής γραμμής που μπορεί να κληθεί στην περιουσία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά την ίδια στιγμή η αναγνώριση δικαιωμάτων στους συντρόφους. Πέρα από το κληρονομικό δικαίωμα που μπορεί να αναγνωριστεί υπό προϋποθέσεις σε μια μακροχρόνια ελεύθερη συμβίωση, διευρύνεται και η προστασία της οικογενειακής στέγης.
Σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή, η σχετική προστασία επεκτείνεται και στον σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης, ενισχύοντας την ασφάλεια του επιζώντος ως προς την κατοικία.
Συνολικά, οι αλλαγές διαμορφώνουν ένα διαφορετικό τοπίο για τη μεταβίβαση περιουσίας, επιχειρώντας να προσαρμόσουν τους κανόνες της κληρονομικής διαδοχής στις σύγχρονες οικογενειακές σχέσεις και ταυτόχρονα να περιορίσουν χρόνια προβλήματα συγκυριότητας, χρεών και πολύπλοκων διαδικασιών.
Για όσους διαθέτουν ακίνητα ή άλλη σημαντική περιουσία, αλλά και για οικογένειες που βρίσκονται ήδη μπροστά σε κληρονομικές εκκρεμότητες, οι νέες ρυθμίσεις καθιστούν ακόμη σημαντικότερη την έγκαιρη οργάνωση της περιουσίας και την κατανόηση των δικαιωμάτων που δημιουργούνται μετά τον θάνατο ενός προσώπου.
Διαβάστε ακόμη
Πλοίο κατέβαλε ποσό ρεκόρ $5,3 εκατ. για να περάσει από τη Διώρυγα του Παναμά
Ορμούζ: «Ανοιχτά» τα Στενά, αλλά οι διελεύσεις έπεσαν από 17 σε μόλις 7
Anthropic-Πεντάγωνο: Δικαστικό μπλόκο στη «μαύρη λίστα» – Νίκη για την εταιρεία του Claude
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ