Νέα δεδομένα στη χρήση των social media από παιδιά και εφήβους φέρνει το 2027, καθώς η Ελλάδα θέτει σε εφαρμογή νέο πλαίσιο για την πρόσβαση των ανηλίκων στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Στο επίκεντρο βρίσκεται το όριο των 15 ετών, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιες οι πλατφόρμες θα καλούνται να επιβεβαιώνουν την ηλικία των χρηστών τους.
Η ελληνική ρύθμιση προβλέπεται να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027 και αφορά στην πρόσβαση παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι αλλαγές συμπίπτουν χρονικά με μια ευρύτερη προσπάθεια σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Σεπτέμβριο το EU KIDS Act, πρόταση κανονισμού που δεν περιορίζεται στα social media, αλλά επεκτείνει την προστασία των ανηλίκων σε υπηρεσίες όπως οι πλατφόρμες βίντεο, τα online games, τα app stores και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Τι αλλάζει στην Ελλάδα από την 1η Ιανουαρίου
Το ελληνικό πλαίσιο θέτει ως βασικό ηλικιακό όριο για τη χρήση των social media τα 15 έτη. Για την εφαρμογή του μέτρου, τα παιδιά που έχουν γεννηθεί μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος αντιμετωπίζονται ως προς το ηλικιακό όριο με κοινό σημείο αναφοράς την 1η Ιανουαρίου.
Η ευθύνη για την εφαρμογή των περιορισμών δεν μεταφέρεται αποκλειστικά στους γονείς. Οι ίδιες οι πλατφόρμες καλούνται να διαθέτουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας και να εφαρμόζουν τους προβλεπόμενους περιορισμούς.
Αυτό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές, καθώς μέχρι σήμερα η δήλωση μιας ημερομηνίας γέννησης από τον ίδιο τον χρήστη μπορούσε εύκολα να παρακαμφθεί.
Πώς θα αποδεικνύεται η ηλικία
Το νέο πλαίσιο δεν επιβάλλει μία συγκεκριμένη τεχνολογία για την επαλήθευση της ηλικίας.
Οι πάροχοι θα μπορούν να επιλέγουν διαφορετικές τεχνικές λύσεις, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές είναι αξιόπιστες και αποτελεσματικές, ενώ παράλληλα περιορίζουν τη συλλογή προσωπικών δεδομένων στο απολύτως αναγκαίο και προστατεύουν την ιδιωτικότητα των χρηστών.
Στο πλαίσιο αυτό, το Kids.gov.gr Wallet και το Gov.gr Wallet αποτελούν πιθανές λύσεις, χωρίς όμως η χρήση τους να καθίσταται υποχρεωτική. Οι πλατφόρμες μπορούν να αξιοποιήσουν και άλλους ισοδύναμους μηχανισμούς, εφόσον αυτοί συμμορφώνονται με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναπτύσσονται παράλληλα τεχνολογίες που επιτρέπουν σε έναν χρήστη να αποδεικνύει ότι βρίσκεται πάνω από ένα συγκεκριμένο ηλικιακό όριο χωρίς να χρειάζεται να αποκαλύπτει ολόκληρη την ταυτότητά του ή περιττά προσωπικά στοιχεία.
Τι προβλέπει το EU KIDS Act
Η ευρωπαϊκή πρόταση πηγαίνει αρκετά πιο μακριά από έναν απλό ηλικιακό περιορισμό στα social media.
Το EU KIDS Act προβλέπει κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο παιδιά κάτω των 13 ετών δεν θα μπορούν να διαθέτουν λογαριασμό social media, ενώ στις ηλικίες 13 και 14 ετών προβλέπονται λογαριασμοί υπό γονική επίβλεψη. Η δυνατότητα δημιουργίας αυτόνομου λογαριασμού τοποθετείται στα 15 έτη.
Ωστόσο, η φιλοσοφία της πρότασης δεν εξαντλείται στο ερώτημα «πόσο χρονών είναι το παιδί».
Οι Βρυξέλλες επιχειρούν να παρέμβουν και στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι ψηφιακές υπηρεσίες που χρησιμοποιούν οι ανήλικοι.
Από τα social media μέχρι τα AI chatbots
Οι νέοι κανόνες που προτείνει η Κομισιόν καλύπτουν social media, πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, online παιχνίδια, app stores, AI companions και chatbots που είναι προσβάσιμα σε ανηλίκους.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται αυστηρότεροι κανόνες για λειτουργίες που έχουν σχεδιαστεί ώστε να παρατείνουν τον χρόνο παραμονής του χρήστη στην οθόνη, περιορισμοί στην ανεπιθύμητη επικοινωνία από αγνώστους και ασφαλέστερες προεπιλεγμένες ρυθμίσεις για τους λογαριασμούς παιδιών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στους AI companions. Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει ότι τέτοιες υπηρεσίες δεν θα πρέπει να σχεδιάζονται με τρόπο που προσομοιώνει ανθρώπινες σχέσεις και ενδέχεται να δημιουργήσει συναισθηματική εξάρτηση στα παιδιά.
Περισσότερος έλεγχος στους γονείς
Για τις ηλικίες 13 και 14 ετών, το ευρωπαϊκό σχέδιο προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας ειδικού λογαριασμού υπό την επίβλεψη γονέα ή κηδεμόνα.
Οι γονείς αποκτούν έτσι μεγαλύτερο ρόλο στη διαχείριση της ψηφιακής καθημερινότητας του παιδιού, ενώ το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει εργαλεία που αφορούν στον χρόνο χρήσης και στις επαφές που μπορεί να πραγματοποιεί ένας ανήλικος μέσα στις πλατφόρμες.
Η κατεύθυνση είναι σαφής: ο λογαριασμός ενός παιδιού δεν θα πρέπει να λειτουργεί με τις ίδιες ρυθμίσεις και τις ίδιες δυνατότητες που διαθέτει ένας λογαριασμός ενηλίκου.
Η ευθύνη περνά στις πλατφόρμες
Κεντρική αλλαγή τόσο στην ελληνική όσο και στην ευρωπαϊκή προσέγγιση είναι ότι οι εταιρείες τεχνολογίας καλούνται να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για το ποιος χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες τους και υπό ποιες συνθήκες.
Στην Ελλάδα, οι πλατφόρμες θα πρέπει να εφαρμόζουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας, ενώ η συμμόρφωσή τους θα εποπτεύεται από τις αρμόδιες αρχές στο πλαίσιο και των ευρωπαϊκών κανόνων για τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Στο EU KIDS Act η λογική γίνεται ακόμη αυστηρότερη για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες: οι πάροχοι καλούνται να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι ασφαλείς για τους ανηλίκους και ότι συμμορφώνονται με τις προβλεπόμενες απαιτήσεις. Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει κυρώσεις που μπορούν να φτάσουν έως και το 6% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς
Η 1η Ιανουαρίου 2027 αποτελεί την ημερομηνία έναρξης εφαρμογής της ελληνικής ρύθμισης. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι εκείνη την ημέρα θα «σβήσουν» αυτομάτως όλοι οι λογαριασμοί παιδιών κάτω των 15 ετών.
Θα απαιτηθεί εφαρμογή των διαδικασιών επαλήθευσης και συμμόρφωση των πλατφορμών με το νέο καθεστώς, ενώ οι ελληνικές αρχές θα εποπτεύουν την τήρηση των κανόνων.
Παράλληλα, πρέπει να διαχωρίζεται η ελληνική νομοθετική πρωτοβουλία από το EU KIDS Act. Το δεύτερο, παρά τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις που περιλαμβάνει, βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της πρότασης ευρωπαϊκού κανονισμού και η τελική του μορφή θα προκύψει μέσα από τη νομοθετική διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το βέβαιο είναι ότι το 2027 σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στη μέχρι σήμερα λογική του διαδικτύου για τους ανηλίκους: η προστασία των παιδιών παύει σταδιακά να αντιμετωπίζεται μόνο ως ευθύνη της οικογένειας και μεταφέρεται περισσότερο και στις ίδιες τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.