Η παγκόσμια ηλεκτροδότηση επιταχύνεται, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΔΟΕ-IAE), που αναμένει ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας θα αυξάνεται κατά 3,6% ετησίως από το 2026 έως το 2030. Επίσης, εκτιμά ότι μέχρι το 2030, οι ΑΠΕ και η πυρηνική ενέργεια θα παρέχουν το 50% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας.
Η πορεία της ζήτησης
Ειδικότερα, η παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας προβλέπεται να αυξηθεί με γρήγορο μέσο ετήσιο ρυθμό 3,6% κατά την περίοδο πρόβλεψης 2026-2030, κυρίως λόγω αυξανόμενης κατανάλωσης από τη βιομηχανία, τα ηλεκτρικά οχήματα, τον κλιματισμό και τα κέντρα δεδομένων. Η παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε κατά 3% σε ετήσια βάση το 2025. Αυτό ακολούθησε ανάπτυξη 4,4% το 2024, όταν τα έντονα κύματα καύσωνα και η έντονη βιομηχανική δραστηριότητα σε πολλές περιοχές ενίσχυσαν τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας. Όσον αφορά το μέλλον, η ετήσια αύξηση της ζήτησης τα επόμενα πέντε χρόνια αναμένεται να είναι κατά 50% υψηλότερη κατά μέσο όρο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της προηγούμενης δεκαετίας.
Για πρώτη φορά εδώ και τρεις δεκαετίες, εξαιρουμένων των περιόδων διαταραχών που σχετίζονται με την κρίση, η παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας ξεπέρασε την οικονομική ανάπτυξη το 2024. Παρά τη μικρή αντιστροφή το 2025 λόγω των καιρικών συνθηκών που επηρέασαν τη ζήτηση, μια θεμελιώδης αλλαγή στη μακροχρόνια σχέση μεταξύ ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και οικονομικής δραστηριότητας πρόκειται να αποτελέσει καθοριστικό χαρακτηριστικό της περιόδου πρόβλεψης. Μέχρι το 2030, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας προβλέπεται να αυξηθεί τουλάχιστον 2,5 φορές ταχύτερα από τη συνολική ζήτηση ενέργειας.
Οι αναδυόμενες οικονομίες εξακολουθούν να αποτελούν τον κύριο πυλώνα της αύξησης της ζήτησης, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 80% της πρόσθετης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030. Ενώ η Ινδία και η Νοτιοανατολική Ασία είναι όλο και περισσότερο έτοιμες να οδηγήσουν στην αύξηση της ζήτησης ενέργειας την επόμενη δεκαετία, η Κίνα προβλέπεται να παραμείνει ο μεγαλύτερος παράγοντας στην παγκόσμια αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 50% της αύξησης.
Τα επόμενα πέντε χρόνια, μόνο η Κίνα αναμένεται να προσθέσει ζήτηση ισοδύναμη με τη συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) σήμερα, με μέση αύξηση 4,9% ετησίως. Αυτό είναι κοντά στον ρυθμό του 2025 του 5%, αλλά πιο αργό από τον μέσο όρο του 6,5% την τελευταία δεκαετία. Το μερίδιο της Ινδίας και της Νοτιοανατολικής Ασίας στην αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των αναδυόμενων οικονομιών προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά έως το 2030, λόγω της ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης και της ταχέως αυξανόμενης ζήτησης για κλιματισμό, η οποία πρόκειται να ενισχύσει τόσο την ετήσια κατανάλωση όσο και τα φορτία αιχμής.
Ανατροπή και στις προηγμένες οικονομίες
Η αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στις προηγμένες οικονομίες επιταχύνεται και πάλι μετά από 15 χρόνια στασιμότητας. Αυτή η αναζωπύρωση σηματοδοτεί μια νέα εποχή στην οποία η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί σημαντική εισροή ενέργειας σε ορισμένους από τους πιο δυναμικούς μοχλούς των παγκόσμιων οικονομιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη (AI), τα κέντρα δεδομένων και η προηγμένη μεταποίηση.
Το 2025, οι προηγμένες οικονομίες αντιπροσώπευαν σχεδόν το 20% της παγκόσμιας αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, από 17% το 2024. Ο ΔΟΕ αναμένει ότι αυτό το μερίδιο θα παραμείνει κοντά στο επίπεδο του 20% κατά μέσο όρο κατά την περίοδο πρόβλεψης, λόγω της επέκτασης της βιομηχανικής δραστηριότητας και της συνεχιζόμενης ανάπτυξης των κέντρων δεδομένων, των ηλεκτρικών οχημάτων και άλλων τελικών χρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας.
Στις ΗΠΑ, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε κατά 2,1% το 2025 και προβλέπεται να αυξηθεί κατά σχεδόν 2% ετησίως έως το 2030, με περίπου το ήμισυ της συνολικής αύξησης να οφείλεται στην ταχεία επέκταση των κέντρων δεδομένων.
Μετά την αύξηση κατά λιγότερο από 1% το 2025, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να αυξηθεί πιο έντονα. Με την παραδοχή μέτριας ανάκαμψης της βιομηχανικής δραστηριότητας, η ζήτηση στην ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 2 % ετησίως έως το 2030 — αν και η κατανάλωση δεν αναμένεται να επανέλθει στα επίπεδα του 2021 πριν από το 2028. Πολλές άλλες προηγμένες οικονομίες – όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Ιαπωνία και η Κορέα – αναμένεται επίσης να δουν ταχύτερη αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030.
ΑΠΕ και πυρηνικά
Ακόμη, προβλέπεται ότι το ήμισυ της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030 θα προέρχεται από ΑΠΕ και πυρηνική ενέργεια.
Η συνολική παραγωγή από ΑΠΕ ξεπερνά τον άνθρακα, σύμφωνα με προηγούμενες προβλέψεις του ΔΟΕ. Με τα ηλιακά φωτοβολταϊκά να παράγουν ποσότητες ρεκόρ ηλεκτρικής ενέργειας, η παραγωγή ΑΠΕ αυξήθηκε ραγδαία το 2025, σχεδόν φτάνοντας το επίπεδο παραγωγής με καύση άνθρακα με βάση τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα. Αυτό συνέβη παρά την ασθενέστερη παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας σε ορισμένες περιοχές και τις χαμηλότερες από το μέσο όρο ταχύτητες ανέμου, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, που μετρίασαν τη συνολική ανάπτυξη της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η παραγωγή ΑΠΕ προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 1 000 τεραβατώρες (TWh) ετησίως έως το 2030, ενώ μόνο τα ηλιακά φωτοβολταϊκά αντιπροσωπεύουν πάνω από 600 TWh. Σε ποσοστιαία βάση, η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές προβλέπεται να αυξάνεται με ρυθμό 8% ετησίως.
Σημειώνεται ότι η πυρηνική παραγωγή σημείωσε νέο ρεκόρ το 2025 και πρόκειται να συνεχίσει να αυξάνεται σταθερά μέχρι το 2030. Η παραγωγή πυρηνικής ενέργειας το 2025 υποστηρίχθηκε από την επανεκκίνηση των αντιδραστήρων στην Ιαπωνία, την υψηλότερη παραγωγή στη Γαλλία και τις νέες προσθήκες δυναμικότητας στην Κίνα, την Ινδία και άλλες χώρες. Ενώ το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης της πυρηνικής παραγωγής έως το 2030 αναμένεται να συμβεί στις αναδυόμενες οικονομίες, με την Κίνα από μόνη της να αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της παγκόσμιας αύξησης, η πυρηνική ενέργεια ανακτά επίσης στρατηγική σημασία σε πολλές προηγμένες οικονομίες, υποστηριζόμενη από πλαίσια πολιτικής για την παράταση της διάρκειας ζωής των αντιδραστήρων και την προσθήκη νέας χωρητικότητας.
Πρώτος ο άνθρακας και το…2030
Αν και η παραγωγή άνθρακα πρόκειται να χάσει έδαφος παγκοσμίως, θα παραμένει η μεγαλύτερη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας το 2030.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η παραγωγή με καύση άνθρακα παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερή το 2025, αλλά οι περιφερειακές τάσεις απέκλιναν με τρόπους που δεν είχαν παρατηρηθεί τα προηγούμενα χρόνια. Η χρήση άνθρακα μειώθηκε στην Ινδία και την Κίνα λόγω της βραδύτερης αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και της ταχείας επέκτασης των ΑΠΕ και αυξήθηκε στις ΗΠΑ καθώς οι υψηλότερες τιμές του φυσικού αερίου σε σύγκριση με το 2024 και η επιβράδυνση της απόσυρσης των λιγνιτικών εργοστασίων προκάλεσαν υψηλότερη χρήση άνθρακα στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η παραγωγή ρεκόρ ηλιακής ενέργειας αντισταθμίστηκε εν μέρει από την αδύναμη παραγωγή υδροηλεκτρικής και αιολικής ενέργειας, περιορίζοντας τη συνολική μείωση της χρήσης άνθρακα.
Ωστόσο, κατά την περίοδο 2026-2030, οι ΑΠΕ, το φυσικό αέριο και η πυρηνική ενέργεια αναμένεται να καλύψουν συνολικά όλη την πρόσθετη παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Συμπληρώνοντας την παραγωγή ΑΠΕ και πυρηνικής ενέργειας, η παραγωγή με καύση φυσικού αερίου αναμένεται να αυξηθεί κατά μέσο όρο 2,6% ετησίως έως το 2030 – παρόμοιος με τον ρυθμό ανάπτυξής της το 2019 και σημαντικά ταχύτερα από τον ετήσιο μέσο όρο περίπου 1,4% που παρατηρήθηκε τα τελευταία πέντε χρόνια. Αυτή η ανάπτυξη οφείλεται κυρίως στην αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στις ΗΠΑ και στη μετάβαση από πετρέλαιο σε φυσικό αέριο στη Μέση Ανατολή. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το φυσικό αέριο και η πυρηνική ενέργεια μαζί αναμένεται να εκτοπίσουν την παραγωγή από άνθρακα, η οποία προβλέπεται να μειωθεί ελαφρώς και να επιστρέψει κοντά στο επίπεδο του 2021 έως το 2030.
Επέκταση δικτύων
Σύμφωνα με τον ΔΟΕ, η εποχή του ηλεκτρισμού απαιτεί γρήγορη και αποτελεσματική επέκταση των δικτύων και ευελιξία του συστήματος.
Η μεταβλητή παραγωγή από ηλιακά φωτοβολταϊκά και αιολικά συνεχίζει να επεκτείνεται γρήγορα, με το μερίδιό τους στην παγκόσμια παραγωγή να αυξάνεται από 17% σήμερα σε 27% έως το 2030. Εν τω μεταξύ, νεότερες πηγές ζήτησης, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, οι αντλίες θερμότητας, τα κέντρα δεδομένων αναμένεται να αυξηθούν ραγδαία.
Ταυτόχρονα, έργα αξίας άνω των 2 500 GW—που περιλαμβάνουν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αποθήκευση και έργα με μεγάλα φορτία, όπως κέντρα δεδομένων— παραμένουν στάσιμα σε ουρές σύνδεσης στο δίκτυο παγκοσμίως. Δεδομένου ότι οι επενδύσεις στο δίκτυο έχουν μείνει πολύ πίσω από τις επενδύσεις στην παραγωγική ικανότητα, πολλά συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας αντιμετωπίζουν ήδη αυξανόμενες περικοπές που σχετίζονται με τη συμφόρηση.
Η κάλυψη της προβλεπόμενης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030 θα απαιτούσε αύξηση των ετήσιων επενδύσεων στα δίκτυα κατά περίπου 50% έως το 2030 από τα σημερινά 400 δισεκατομμύρια δολάρια.
Διαβάστε ακόμη
Ο πατέρας του ιαπωνικού καπιταλισμού: Από τα χωράφια στις τράπεζες
Ασφαλιστική αγορά: Αποθέματα, προμήθειες και το νέο τραπεζικό παιχνίδι (πίνακες)
ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – AKTOR: Το επενδυτικό κύμα στη Ρουμανία προσελκύει τους ελληνικούς ομίλους
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα