Η ραγδαία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τις παγκόσμιες ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ, μέχρι το 2030 η λειτουργία των συστημάτων AI ενδέχεται να αντιστοιχεί στο 3% της συνολικής παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος. Παράλληλα, οι απαιτήσεις τους σε νερό εκτιμάται ότι θα ισοδυναμούν με τις ετήσιες οικιακές ανάγκες περίπου 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων στην υποσαχάρια Αφρική.
Η μελέτη εξετάζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που συνδέονται με την ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης γης, της κατανάλωσης υδάτινων πόρων και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ενδεικτικά, εάν τα κέντρα δεδομένων που υποστηρίζουν την AI αποτελούσαν ξεχωριστό κράτος, θα βρίσκονταν στην 11η θέση παγκοσμίως ως προς την κατανάλωση ενέργειας. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν το αυξανόμενο περιβαλλοντικό βάρος της τεχνολογίας, παρά τον άυλο χαρακτήρα που συχνά της αποδίδεται.
Σε δηλώσεις του στο Live Science, ο Καβέ Μαντάνι, επικεφαλής συντάκτης της έκθεσης και διευθυντής του Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου του ΟΗΕ για το Νερό, το Περιβάλλον και την Υγεία, υπογραμμίζει ότι κάθε αλληλεπίδραση με την τεχνητή νοημοσύνη στηρίζεται σε εκτεταμένες φυσικές υποδομές. Από την εξόρυξη πρώτων υλών έως τη λειτουργία και την ψύξη των κέντρων δεδομένων, η AI εξαρτάται από σημαντικές ποσότητες ενέργειας και φυσικών πόρων.
Όπως εξηγεί, πρόσφατη έρευνα του οργανισμού του κατέγραψε τις συνέπειες της εξόρυξης κρίσιμων ορυκτών στα υδάτινα αποθέματα περιοχών όπου αναπτύσσονται τέτοιες δραστηριότητες. Το ζήτημα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι κατά πόσο οι κοινωνίες θα επιλέξουν να διαθέσουν τους περιορισμένους υδάτινους πόρους σε παραδοσιακές χρήσεις, όπως η γεωργία, ή σε νέες τεχνολογικές υποδομές.
Ο Μαντάνι επισημαίνει επίσης ότι ακόμη και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απαιτούν σημαντικές εκτάσεις γης και μεγάλες ποσότητες νερού. Αντίστοιχα, τα κέντρα δεδομένων χρειάζονται τόσο χώρο για την εγκατάστασή τους όσο και νερό για τη διατήρηση των κατάλληλων θερμοκρασιών λειτουργίας. Ως αποτέλεσμα, η τεχνητή νοημοσύνη επιβαρύνει το περιβάλλον σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής της, πέρα από το ζήτημα των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Η αυξανόμενη ενεργειακή κατανάλωση της AI
Παρότι οι ακριβείς μετρήσεις παραμένουν δύσκολες, εκτιμάται ότι περίπου το ένα πέμπτο της συνολικής κατανάλωσης των κέντρων δεδομένων σχετίζεται ήδη με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Οι ειδικοί προβλέπουν ότι το ποσοστό αυτό μπορεί να διπλασιαστεί μέσα στα επόμενα χρόνια, φτάνοντας το 40%.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις, τα κέντρα δεδομένων που εξυπηρετούν εφαρμογές AI θα απορροφούν έως το 2030 περίπου το 3% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας. Αντίστοιχα, οι ανάγκες τους σε νερό αναμένεται να αυξηθούν θεαματικά.
Ο Μαντάνι σημειώνει ότι η συνολική παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας συνεχίζει να αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς. Παρόλο που οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ενισχύονται, η παραγωγή τους δεν επαρκεί ακόμη για να καλύψει τη διαρκώς αυξανόμενη κατανάλωση. Αυτό σημαίνει ότι πολλές χώρες ενδέχεται να συνεχίσουν ή και να αυξήσουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων, επιτείνοντας τις πιέσεις στα οικοσυστήματα και το κλίμα.
Επιπλέον, ορισμένα νέα κέντρα δεδομένων κατασκευάζονται σε περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα λειψυδρίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό ενισχύει τις ανησυχίες για τη βιωσιμότητα της περαιτέρω επέκτασης των σχετικών υποδομών.
Άνισα τα οφέλη και οι επιπτώσεις της τεχνολογικής ανάπτυξης
Παρά τα σημαντικά οφέλη που έχει προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στην καθημερινότητα, την παραγωγικότητα και την καινοτομία, οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις δεν κατανέμονται ισότιμα.
Ο Μαντάνι υποστηρίζει ότι τα μεγαλύτερα οφέλη αποκομίζουν κυρίως οι πλουσιότερες χώρες και οι ισχυροί επενδυτές που δραστηριοποιούνται στον τομέα της AI. Αντίθετα, οι περιβαλλοντικές συνέπειες, όπως η ρύπανση, η πίεση στους υδάτινους πόρους και η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, συχνά μεταφέρονται σε άλλες περιοχές του κόσμου.
Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα στις χώρες από τις οποίες προέρχονται τα κρίσιμα ορυκτά που απαιτούνται για την τεχνολογική ανάπτυξη. Πολλές κοινότητες στην Αφρική, τη Νότια Αμερική και την Ασία αντιμετωπίζουν ήδη ελλείψεις σε βασικές υποδομές, όπως πόσιμο νερό και αξιόπιστη ηλεκτροδότηση, χωρίς να απολαμβάνουν τα οφέλη που προκύπτουν από την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Έτσι, οι πιο αδύναμες οικονομίες καλούνται συχνά να επωμιστούν δυσανάλογο μέρος του περιβαλλοντικού κόστους.
Η σημασία της πολιτικής παρέμβασης
Όπως επισημαίνει ο ειδικός του ΟΗΕ, πολλές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν τις επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη και κέντρα δεδομένων ως στρατηγικό ζήτημα που συνδέεται με την εθνική ασφάλεια, την τεχνολογική αυτονομία και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα.
Για τον λόγο αυτό, η έκθεση προτείνει ένα πλαίσιο διακυβέρνησης που βασίζεται στις αρχές της διαφάνειας, της δικαιοσύνης, της αποδοτικότητας και της βιωσιμότητας. Στόχος είναι να αποδίδονται σαφείς ευθύνες τόσο στους προγραμματιστές όσο και στους παρόχους υπηρεσιών AI.
Παράλληλα, οι κυβερνήσεις καλούνται να θεσπίσουν μηχανισμούς παρακολούθησης και δημοσιοποίησης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της τεχνητής νοημοσύνης. Μέσω κινήτρων, κανονιστικών παρεμβάσεων ή κυρώσεων, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των επιπτώσεων σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής, από την εξόρυξη των πρώτων υλών μέχρι τη διαχείριση του τεχνολογικού εξοπλισμού στο τέλος της ζωής του.
Επιπλέον, ο Μαντάνι τονίζει ότι οι τοπικές κοινωνίες που επηρεάζονται από την εγκατάσταση κέντρων δεδομένων ή εξορυκτικών δραστηριοτήτων θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη που προκύπτουν από αυτές τις επενδύσεις. Οι σχετικές αποφάσεις, όπως σημειώνει, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τόσο τη διαθεσιμότητα των φυσικών πόρων όσο και τις περιβαλλοντικές συνέπειες.
Τέλος, οι ίδιοι οι χρήστες μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του αποτυπώματος της τεχνητής νοημοσύνης, επιλέγοντας πιο αποδοτικά μοντέλα και απαιτώντας μεγαλύτερη διαφάνεια από τις εταιρείες και τις κυβερνήσεις σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της τεχνολογίας.
Διαβάστε ακόμη
Το ασανσέρ που ύψωσε τις πόλεις στον ουρανό
Ο billionnaire που παρακάμπτει τους κληρονόμους και επιλέγει ίδρυμα-μυστήριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα