Με φόντο μια ενεργειακή πραγματικότητα που αλλάζει γρηγορότερα από τις αντοχές των νοικοκυριών, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επανασχεδιάζει το Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ενεργειακής Φτώχειας. Η αναθεώρηση επιχειρεί να ευθυγραμμίσει τις πολιτικές στήριξης με τους στόχους του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), αλλά και να απαντήσει στις ενεργειακές πιέσεις.

Καθοριστικός παράγοντας είναι η επικείμενη εφαρμογή του φόρου άνθρακα στη θέρμανση, μια εξέλιξη που εκτιμάται ότι θα αυξήσει περαιτέρω το κόστος ενέργειας για τα νοικοκυριά. Το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει ότι απαιτείται πιο στοχευμένη πολιτική παρέμβαση, πριν οι αυξήσεις μετατραπούν σε μόνιμο κοινωνικό βάρος.

Οι στόχοι του ΕΣΕΚ για την ενεργειακή φτώχεια

Σύμφωνα με το ΕΣΕΚ, η Ελλάδα έχει θέσει φιλόδοξους αλλά μετρήσιμους στόχους: τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας κατά τουλάχιστον 50% έως το 2025 και κατά 75% έως το 2030, σε σύγκριση με το έτος βάσης 2016. Στο πλαίσιο αυτό, επανεξετάζονται συστηματικά οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, οι αλλαγές στην τελική κατανάλωση ενέργειας και το αυξανόμενο κόστος τόσο της θέρμανσης όσο και της ηλεκτρικής ενέργειας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις συνέπειες που αναμένεται να έχει ο φόρος άνθρακα στα καύσιμα θέρμανσης, στο πλαίσιο του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών ETS 2.0, καθώς και στις επακόλουθες αυξήσεις τιμών. Παράλληλα, το σχέδιο διευρύνει το πεδίο του, ενσωματώνοντας νέες μορφές ενεργειακής φτώχειας όπως την αυξημένη ανάγκη για κλιματισμό λόγω και των ολοένα συχνότερων καυσώνων.

Για την επίτευξη των στόχων, το αναθεωρημένο Σχέδιο Δράσης μετατοπίζει το βάρος όχι μόνο στη στήριξη, αλλά και στον ακριβέστερο εντοπισμό των νοικοκυριών που πλήττονται πραγματικά από την ενεργειακή φτώχεια, ώστε τα μέτρα να κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει ουσιαστική ανάγκη.

Όπως επισημαίνεται στο επικαιροποιημένο κείμενο, η βασική πρόκληση παραμένει ο σαφής ορισμός της ενεργειακής φτώχειας και, στη συνέχεια, η χαρτογράφηση των νοικοκυριών. Κομβική αλλαγή αποτελεί η αναθεώρηση του δείκτη που προσδιορίζει ποια νοικοκυριά θεωρούνται ενεργειακά φτωχά. Πλέον, πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά δύο προϋποθέσεις: αφενός, οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης του νοικοκυριού, μαζί με τις αναγκαίες ενεργειακές δαπάνες, να υπερβαίνουν το διαθέσιμο εισόδημά του· αφετέρου, το νοικοκυριό να κατοικεί σε κτήριο κατασκευασμένο πριν το 1980, χωρίς ουσιαστική ενεργειακή αναβάθμιση.

Με δεδομένο ότι τα νοικοκυριά στη χώρα υπολογίζονται σε περίπου 4,3 εκατομμύρια, ο νέος δείκτης περιορίζει τον πληθυσμό-στόχο του Σχεδίου Δράσης σε περίπου 547.000 νοικοκυριά, έναντι περίπου 690.000 το 2016. Με βάση τον σχεδιασμό, το ποσοστό ενεργειακής φτώχειας αναμένεται να υποχωρήσει στο 8% έως το 2025, δηλαδή σε περίπου 345.000 νοικοκυριά, και στο 4% έως το 2030, που αντιστοιχεί σε περίπου 172.000 νοικοκυριά. Η αλλαγή αυτή αποτυπώνει μια πιο «στενή» αλλά και πιο ρεαλιστική προσέγγιση.

Τα νέα μέτρα για τα ευάλωτα νοικοκυριά

Τα μέτρα πολιτικής οργανώνονται σε τρεις βασικούς άξονες, με στόχο να συνδυαστεί η άμεση προστασία με πιο διαρθρωτικές παρεμβάσεις.

1. Προστασία ευάλωτων καταναλωτών

Προβλέπεται νέος σχεδιασμός του Κοινωνικού Τιμολογίου, διατήρηση της αυτόματης μετάπτωσης στην Καθολική Υπηρεσία σε περίπτωση οφειλών και θέσπιση ορίου ελάχιστης ετήσιας κατανάλωσης κάτω από το οποίο απαγορεύεται η αποσύνδεση ηλεκτρικού ρεύματος. Παράλληλα, εισάγονται πιο ευέλικτοι διακανονισμοί για ληξιπρόθεσμες οφειλές, ώστε να αποφεύγονται αδιέξοδα χρέους.

2. Ενεργειακή αναβάθμιση και ΑΠΕ

Προωθείται η συμμετοχή ευάλωτων νοικοκυριών σε Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας, καθώς και η πρωτοβουλία «Απόλλων», με στόχο την πρόσβαση σε φθηνότερη ενέργεια από φωτοβολταϊκά και αιολικά συστήματα. Για τα πιο επιβαρυμένα νοικοκυριά, η επιδότηση για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικίας μπορεί να φτάσει έως και το 100%, επιχειρώντας να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στη ρίζα του.

3. Ενημέρωση και εκπαίδευση

Δρομολογούνται δράσεις ενημέρωσης, εκπαίδευσης και συντονισμού των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε τα μέτρα να εφαρμοστούν στην πράξη και να μη μείνουν στο επίπεδο σχεδιασμού. Η σωστή πληροφόρηση θεωρείται κρίσιμος παράγοντας για την επιτυχία του σχεδίου.

Διαβάστε ακόμη 

BofA: Το επενδυτικό κλίμα είναι στο καλύτερο σημείο από το 2021 – Οι ευρωπαϊκές μετοχές θα υπεραποδώσουν

Τρούφα made in Greece: Το υπόγειο χρυσάφι που βάζει τη χώρα στον γκουρμέ χάρτη

“Ιανουάριος χωρίς αγορές” – Τι είναι και ποιος αντέχει να το κάνει;

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα