Ένα πακέτο ενεργειακής στήριξης έως 600 εκατ. ευρώ βρίσκεται στον πυρήνα της ελληνικής διεκδίκησης για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία στην Ευρώπη. Η Αθήνα επιδιώκει να εξασφαλίσει χώρο για άμεσες ενισχύσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων, σε μια συγκυρία κατά την οποία το ενεργειακό κόστος απειλεί να αναζωπυρώσει την ακρίβεια και να πιέσει την οικονομική δραστηριότητα.
Το κρίσιμο εμπόδιο βρίσκεται στη χρήση των διαθέσιμων χρημάτων. Η ευρωπαϊκή έγκριση για δαπάνες που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη δυνατότητα χρηματοδότησης επιδοτήσεων. Η διάκριση ανάμεσα σε επενδύσεις και ενισχύσεις κατανάλωσης καθορίζει τα περιθώρια της ελληνικής πρότασης, αλλά και την ευρύτερη αντιπαράθεση για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Η ανακατανομή που διεκδικεί η Αθήνα
Η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει τη δυνατότητα αξιοποίησης της εθνικής ρήτρας διαφυγής για συγκεκριμένες επενδύσεις ενεργειακής ασφάλειας, συνολικού ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ έως το 2028. Η επιδίωξη είναι να ανακατευθυνθούν 400 εκατ. ευρώ προς άμεσα μέτρα ανακούφισης, με τα υπόλοιπα 600 εκατ. ευρώ να παραμένουν διαθέσιμα για τον αρχικό επενδυτικό σκοπό.
Στα 400 εκατ. ευρώ θα μπορούσε να προστεθεί το περιθώριο των 200 εκατ. ευρώ που έχει προβλεφθεί στον σχεδιασμό του 2027. Έτσι προκύπτει η δυνητική δυνατότητα παρεμβάσεων των 600 εκατ. ευρώ. Πρόκειται, ωστόσο, για επιδιωκόμενο χρηματοδοτικό χώρο, καθώς η μεταφορά των πόρων σε επιδοτήσεις προϋποθέτει ευρωπαϊκή αποδοχή.
Η ελληνική πλευρά προβάλλει ως επιχείρημα τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και τη μείωση του δημόσιου χρέους. Οι επιδόσεις αυτές ενισχύουν τη διαπραγματευτική της θέση, αλλά δεν καταργούν τα συμφωνημένα όρια αύξησης των καθαρών δαπανών. Η έγκριση για διαφορετική χρήση των κονδυλίων παραμένει, επομένως, καθοριστική για τη διαμόρφωση οποιουδήποτε πρόσθετου πακέτου.
Η ευρωπαϊκή διαφωνία για τον λογαριασμό
Πίσω από το ελληνικό αίτημα βρίσκεται ένα πρόβλημα που αφορά στο σύνολο της ευρωζώνης: οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν παρόμοιες κοινωνικές πιέσεις, αλλά διαθέτουν διαφορετικές δημοσιονομικές αντοχές. Η ανάγκη προστασίας από τις ενεργειακές ανατιμήσεις συναντά τους περιορισμούς των προϋπολογισμών, χωρίς να έχει διαμορφωθεί κοινά αποδεκτή απάντηση για την κατανομή του κόστους.
Η Ιταλία επιδιώκει να συνυπολογιστούν οι πρόσθετες φορολογικές εισπράξεις που δημιουργεί ο πληθωρισμός. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, διεκδικεί προσωρινές παρεμβάσεις που δεν θα επιβαρύνουν πλήρως τα όρια των καθαρών δαπανών. Οι δύο προσεγγίσεις συγκλίνουν στην αναζήτηση μεγαλύτερου χώρου για στοχευμένη στήριξη, χωρίς εγκατάλειψη των δημοσιονομικών δεσμεύσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιστέκεται σε γενικευμένη επέκταση των εξαιρέσεων, δίνοντας προτεραιότητα στην αξιοπιστία του νέου πλαισίου. Παράλληλα, διαχωρίζει τις επενδύσεις που περιορίζουν την ενεργειακή εξάρτηση από τις άμεσες επιδοτήσεις. Για τις κυβερνήσεις που πιέζονται να παρέμβουν, αυτή η διάκριση αφήνει αναπάντητο το πρακτικό ερώτημα της χρηματοδότησης της άμεσης ανακούφισης.
Στο Συμβούλιο υπουργών Ενέργειας της 29ης Οκτωβρίου αναγνωρίστηκε η ανάγκη προσωρινών μέτρων ακόμη και για τα ορυκτά καύσιμα. Η αναγνώριση, όμως, δεν συνοδεύτηκε από δέσμευση χαλάρωσης των δημοσιονομικών κανόνων. Έτσι, η απόσταση μεταξύ πολιτικής αποδοχής των παρεμβάσεων και εξασφάλισης των αναγκαίων πόρων εξακολουθεί να τροφοδοτεί τις διαφωνίες.
Τα ομόλογα περιορίζουν τα περιθώρια συμβιβασμού
Την εξίσωση δυσκολεύει η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, που αυξάνει το κόστος χρηματοδότησης. Τα δημοσιονομικά και πολιτικά προβλήματα της Γαλλίας ενισχύουν την ανησυχία, ενώ το υψηλό ιταλικό χρέος υπενθυμίζει πόσο άνισα κατανέμονται οι δυνατότητες νέων δαπανών μεταξύ των ευρωπαϊκών οικονομιών.
Οι υποστηρικτές της αυστηρότερης γραμμής φοβούνται ότι οι διαδοχικές παρεκκλίσεις θα αποδυναμώσουν τους κανόνες, ιδιαίτερα μετά τις διευκολύνσεις για την άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια. Στον αντίποδα, όσοι ζητούν ευελιξία προειδοποιούν ότι η ανεπαρκής προστασία από το ενεργειακό σοκ μπορεί να βαθύνει την επιβράδυνση και να οξύνει την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Σε αυτό το πεδίο, ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ως πρόεδρος του Eurogroup, καλείται να αναζητήσει συγκλίσεις, ενώ παραμένει ανοιχτή η ελληνική διεκδίκηση. Η διπλή ιδιότητα προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στις διαβουλεύσεις, χωρίς να αναιρεί τη βασική δυσκολία: μια κοινή κατεύθυνση πρέπει να εξυπηρετεί χώρες με διαφορετικές ανάγκες και δυνατότητες.
Η ελληνική πρόταση για κοινή συνεδρίαση υπουργών Ενέργειας και Οικονομικών, με υποστήριξη από Βουλγαρία, Σλοβακία και Ρουμανία, επιχειρεί να συνδέσει τις δύο πλευρές του προβλήματος. Χωρίς σχετική απόφαση ή συμφωνία πρόσθετης ευελιξίας, το ζητούμενο παραμένει ένας συντονισμός που θα επιτρέπει ουσιαστική στήριξη, διατηρώντας παράλληλα την εμπιστοσύνη στη δημοσιονομική πορεία της Ευρώπης.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.