Σχεδόν 80 χώρες έχουν ήδη ενεργοποιήσει έκτακτα οικονομικά μέτρα, προκειμένου να προστατευθούν από τη νέα φάση της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης που πυροδοτεί ο πόλεμος με το Ιράν και το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Οι κυβερνήσεις επιχειρούν να θωρακίσουν τις οικονομίες τους απέναντι σε ένα ενδεχόμενο νέου ενεργειακού σοκ, καθώς traders και αναλυτές προειδοποιούν ότι οι τιμές του πετρελαίου μπορεί να κινηθούν πολύ υψηλότερα αν δεν αποκατασταθούν σύντομα οι εξαγωγές καυσίμων από τον Περσικό Κόλπο.
Σύμφωνα με τον Πολ Ντιγκλ, επικεφαλής οικονομολόγο της Aberdeen, εξετάζεται πλέον ακόμη και το ακραίο σενάριο όπου το Brent θα μπορούσε να φτάσει τα 180 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας νέο κύμα πληθωρισμού και ύφεση σε αρκετές ευρωπαϊκές και ασιατικές οικονομίες.
«Παίρνουμε αυτό το σενάριο πολύ σοβαρά», δήλωσε στους Financial Times, διευκρινίζοντας ότι δεν αποτελεί ακόμη το βασικό τους σενάριο. «Ζούμε με δανεικό χρόνο», προειδοποίησε.
Καλοκαίρι υψηλής πίεσης για την αγορά ενέργειας
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο λόγω της αυξημένης καλοκαιρινής ζήτησης για κλιματισμό, μετακινήσεις και αεροπορικά ταξίδια στο βόρειο ημισφαίριο.
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου, βενζίνης, ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων βρίσκεται ήδη υπό ισχυρή πίεση, ενώ τα αποθέματα μειώνονται με τον ταχύτερο ρυθμό που έχει καταγραφεί.
Η Αυστραλία ανακοίνωσε πρόγραμμα 10 δισ. δολαρίων για την ενίσχυση στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων και λιπασμάτων, ενώ η Γαλλία προανήγγειλε διεύρυνση των παρεμβάσεων στήριξης της οικονομίας.
Η Ινδία κάλεσε τους πολίτες να περιορίσουν τις αγορές χρυσού και τα ταξίδια στο εξωτερικό, επιχειρώντας να προστατεύσει τα συναλλαγματικά της αποθέματα.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) υπολογίζει ότι οι χώρες που έχουν υιοθετήσει έκτακτα μέτρα έφτασαν πλέον τις 76, από 55 στα τέλη Μαρτίου.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η επόμενη φάση της κρίσης θα μπορούσε να φέρει νέα έκρηξη στις τιμές ενέργειας, δελτία καυσίμων, περιορισμούς στη βιομηχανική παραγωγή και σοβαρή επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης.
«Αν η σύγκρουση δεν τελειώσει σύντομα και δεν ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, φοβάμαι ότι μια παγκόσμια ύφεση θα μπορούσε να βρεθεί στο τραπέζι», δήλωσε ο επίτροπος Μεταφορών της ΕΕ, Απόστολος Τζιτζικώστας, σε συνέδριο των Financial Times στην Αθήνα.
Η παγκόσμια κατανάλωση ξεπερνά την παραγωγή
Από την έναρξη του πολέμου, η παγκόσμια οικονομία καταναλώνει περισσότερη ενέργεια από όση παράγεται.
Ο IEA εκτιμά ότι μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου ξεπέρασε την παραγωγή κατά περίπου 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ ορισμένοι αναλυτές ανεβάζουν το έλλειμμα ακόμη και στα 8-9 εκατ. βαρέλια την ημέρα.
Για να καλυφθεί αυτό το κενό, traders αντλούν αποθέματα από δεξαμενές σε ξηρά και θάλασσα, ενώ πολλές κυβερνήσεις απελευθερώνουν στρατηγικά αποθέματα.
Περισσότερα από 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως διοχετεύονται ήδη στην αγορά από στρατηγικά αποθέματα, όμως αρκετά από αυτά τα μέτρα εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν μέσα στον Ιούλιο.
Επικίνδυνη πτώση των αποθεμάτων
Σύμφωνα με τον IEA, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν ήδη μειωθεί κατά περίπου 380 εκατ. βαρέλια από την έναρξη της σύγκρουσης, χωρίς να συνυπολογίζονται οι ποσότητες που παραμένουν εγκλωβισμένες στον Κόλπο.
Παρότι τα συνολικά αποθέματα παγκοσμίως παραμένουν πάνω από τα 3 δισ. βαρέλια, μεγάλο μέρος τους είναι απαραίτητο για τη λειτουργία αγωγών, διυλιστηρίων και υποδομών αποθήκευσης.
Οι αγορές, σύμφωνα με τους αναλυτές, θα αρχίσουν να «παγώνουν» πολύ πριν εξαντληθούν πλήρως τα αποθέματα.
Η JPMorgan προειδοποιεί ότι τα αποθέματα των χωρών του ΟΟΣΑ μπορεί να βρεθούν σε «λειτουργικά οριακά επίπεδα» ήδη από τις αρχές Ιουνίου.
Πολλά θα εξαρτηθούν από το πόσο γρήγορα κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και καταναλωτές θα περιορίσουν την κατανάλωση ενέργειας.
Στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η κρίση θα εκφραστεί κυρίως μέσω εκρηκτικών αυξήσεων τιμών και όχι μέσα από πλήρη έλλειψη καυσίμων.
Παρότι το Brent κινείται ήδη πάνω από τα 105 δολάρια το βαρέλι, ο Πολ Χόρσνελ του Oxford Institute for Energy Studies θεωρεί ότι οι τιμές δεν έχουν ακόμη φτάσει σε επίπεδα που να περιορίζουν ουσιαστικά τη ζήτηση.
«Παραμένουμε χαμηλότερα από τα ιστορικά υψηλά άνω των 140 δολαρίων που είχαν καταγραφεί πριν από 18 χρόνια. Μέχρι πρόσφατα θεωρούσαμε φυσιολογικά τα 90 δολάρια», ανέφερε.
Οι πρώτες χώρες που πιέζονται
Σε αρκετές αναπτυσσόμενες οικονομίες, πάντως, τα προβλήματα είναι ήδη ορατά. Ο IEA σημείωσε ότι τα μέτρα που λαμβάνουν χώρες όπως το Πακιστάν, η Σρι Λάνκα και οι Φιλιππίνες θυμίζουν την κρίση του 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Και οι τρεις χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε προσωρινή εφαρμογή τετραήμερης εργασίας.
Μέχρι στιγμής, οι τιμές των τροφίμων δεν έχουν αυξηθεί με τον ίδιο ρυθμό όπως οι τιμές της ενέργειας, ενώ η ισχυρή άνοδος του δολαρίου που είχε επιβαρύνει την κρίση του 2022 δεν επαναλαμβάνεται προς το παρόν.
Οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται στους κλάδους των πετροχημικών και των αερομεταφορών.
Η Κιμ Φουστιέ της HSBC σημείωσε ότι το πραγματικό επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται πλέον στα διυλισμένα καύσιμα, καθώς τα αποθέματα εξαντλούνται γρήγορα λόγω του ακριβού πετρελαίου και του υψηλού κόστους μεταφοράς.
Πολλά διυλιστήρια καταναλώνουν ήδη τα υπάρχοντα αποθέματά τους, ελπίζοντας σε μια σχετικά σύντομη αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.
Παρά τις ανησυχίες, αρκετοί οικονομολόγοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η κατάσταση μπορεί να βελτιωθεί αρκετά σύντομα ώστε οι τιμές του πετρελαίου να επιστρέψουν κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Ωστόσο, τα σενάρια κλιμάκωσης παραμένουν ανοιχτά.
«Αν το πετρέλαιο ξεπεράσει τα 150 δολάρια το βαρέλι, θα μιλάμε πλέον για φυσικές ελλείψεις, σοβαρές διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και ύφεση», προειδοποίησαν αυτή την εβδομάδα αναλυτές της Morgan Stanley.
Διαβάστε ακόμη
Δημοσθένης Μπούμης: Το στοίχημα του Χρηματιστηρίου για την Attica Πολυκαταστήματα
Τζιάνι Βερσάτσε: Η μεγάλη έκθεση στο Παρίσι
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα