Με πιθανές διακοπές στην παροχή φυσικού αερίου και ενδεχόμενες αυξήσεις τιμών απειλούνται οι καταναλωτές στο Ιράν, καθώς οι καταστροφές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις περιορίζουν τις δυνατότητες κάλυψης των χειμερινών αναγκών. Η κυβέρνηση προειδοποιεί ότι, εάν η κατανάλωση παραμείνει υψηλή, οι περικοπές μπορεί να επεκταθούν σε ολόκληρη τη χώρα, χωρίς να εξαιρείται η Τεχεράνη.
Η προειδοποίηση αναδεικνύει το ενεργειακό παράδοξο μιας χώρας με τεράστιους φυσικούς πόρους, η οποία δυσκολεύεται να εξασφαλίσει επαρκείς ποσότητες για την εσωτερική αγορά. Οι ζημιές του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες προστίθενται σε χρόνιες αδυναμίες των υποδομών, δημιουργώντας ένα δυσκολότερο περιβάλλον για νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενόψει της πτώσης της θερμοκρασίας.
Το μεγαλύτερο έλλειμμα και οι ζημιές στην επεξεργασία
Το αναμενόμενο έλλειμμα εφοδιασμού υπολογίζεται φέτος σε 430 εκατ. κυβικά μέτρα, έναντι περίπου 300 εκατ. κυβικών μέτρων τα προηγούμενα χρόνια. Η διαφορά των 130 εκατ. κυβικών μέτρων αντιστοιχεί σε διεύρυνση κατά περίπου 43%, αποτυπώνοντας την επιδείνωση της ισορροπίας μεταξύ διαθέσιμης προσφοράς και αναγκών.
Η κυβερνητική εκπρόσωπος, Φατεμέχ Μοχατζερανί, συνέδεσε ευθέως τον κίνδυνο περικοπών με το ύψος της κατανάλωσης. Το μήνυμα προς τους πολίτες είναι ότι η επάρκεια δεν εξαρτάται μόνο από τις επισκευές των εγκαταστάσεων, αλλά και από τον περιορισμό της ζήτησης.
Σημαντικό μέρος του προβλήματος εντοπίζεται στις μονάδες επεξεργασίας φυσικού αερίου. Τέσσερις εγκαταστάσεις υπέστησαν ζημιές κατά την πρώτη φάση του πολέμου, νωρίτερα μέσα στη χρονιά, προκαλώντας αρχική απώλεια δυναμικότητας 230 εκατ. κυβικών μέτρων.
Μέχρι τώρα έχουν αποκατασταθεί περίπου 100 εκατ. κυβικά μέτρα, γεγονός που σημαίνει ότι έχει ανακτηθεί λιγότερο από το μισό της αρχικά χαμένης δυναμικότητας. Η πρόοδος των επισκευών μειώνει την πίεση, αλλά αφήνει σημαντικό κενό καθώς πλησιάζει η περίοδος αυξημένων αναγκών θέρμανσης.
Έντεκα επαρχίες σε αυξημένο κίνδυνο
Οι δυσκολίες δεν κατανέμονται ομοιόμορφα στη χώρα. Η Εθνική Εταιρεία Αερίου του Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι 11 από τις 31 επαρχίες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προβλήματα εφοδιασμού τον χειμώνα, δηλαδή περισσότερες από μία στις τρεις.
Ως περισσότερο ευάλωτες έχουν προσδιοριστεί η Μαζανταράν, στις ακτές της Κασπίας, καθώς και το Γκολεστάν και το Βόρειο Χορασάν, κατά μήκος των συνόρων με το Τουρκμενιστάν. Η αναφορά συγκεκριμένων περιοχών δείχνει ότι οι αρμόδιοι προετοιμάζονται για τοπικές πιέσεις, πέρα από τη συνολική στενότητα της αγοράς.
Ωστόσο, η προειδοποίηση για την Τεχεράνη διευρύνει την εικόνα του κινδύνου. Εάν η ζήτηση αυξηθεί σημαντικά, το πρόβλημα μπορεί να ξεπεράσει τις ήδη επισημασμένες επαρχίες και να επηρεάσει την πρωτεύουσα, με πιθανές συνέπειες στην καθημερινότητα και στην οικονομική δραστηριότητα.
Για τις επιχειρήσεις, η αβεβαιότητα γύρω από τη διαθεσιμότητα ενέργειας δυσχεραίνει τον προγραμματισμό. Ενδεχόμενες περικοπές θα μπορούσαν να απαιτήσουν προσαρμογές στη λειτουργία τους, ενώ για τα νοικοκυριά το βασικό ζήτημα παραμένει η αδιάλειπτη κάλυψη των αναγκών θέρμανσης.
Εξοικονόμηση και πιθανές αυξήσεις τιμών
Η πολιτική ηγεσία επιχειρεί να περιορίσει την πίεση πριν κορυφωθεί η χειμερινή κατανάλωση. Ο πρόεδρος της Βουλής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ζήτησε από τους πολίτες μείωση της χρήσης φυσικού αερίου κατά 10%, προβάλλοντας την εξοικονόμηση ως άμεσο εργαλείο αντιμετώπισης της στενότητας.
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο οικονομικής επιβάρυνσης. Ο πρώτος αντιπρόεδρος της χώρας, Μοχαμάντ Ρεζά Αρέφ, προειδοποίησε ότι η μειωμένη προσφορά μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της τιμής του αερίου, εφόσον παρατηρηθεί υπερβολική κατανάλωση.
Η τοποθέτηση αυτή δεν συνιστά ανακοίνωση συγκεκριμένης ανατίμησης. Καταδεικνύει, όμως, ότι οι αρχές εξετάζουν τη συμπεριφορά της ζήτησης και μέσω του κόστους, πέρα από τις δημόσιες εκκλήσεις για περιορισμό της χρήσης.
Μεγάλα κοιτάσματα, περιορισμένες δυνατότητες
Το Ιράν ελέγχει τμήμα του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο, αλλά η ύπαρξη αποθεμάτων δεν εξασφαλίζει αυτομάτως επάρκεια στην τελική κατανάλωση. Μεταξύ του κοιτάσματος και του καταναλωτή μεσολαβούν εγκαταστάσεις και εξοπλισμός που πρέπει να λειτουργούν αποτελεσματικά.
Ο παλαιωμένος εξοπλισμός και οι επιπτώσεις των διεθνών κυρώσεων δυσκόλευαν ήδη την ανταπόκριση στην εσωτερική ζήτηση. Οι πολεμικές καταστροφές επιβάρυναν αυτή την κατάσταση, ενώ ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών προσθέτει πίεση στο ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον.
Το κρίσιμο στοίχημα είναι πλέον διπλό: ταχύτερη αποκατάσταση της δυναμικότητας και συγκράτηση της κατανάλωσης. Η έκβαση θα καθορίσει εάν ο χειμώνας θα περάσει με διαχειρίσιμες δυσκολίες ή με ευρύτερους περιορισμούς στην παροχή αερίου. Για την κυβέρνηση, το περιθώριο έγκαιρης παρέμβασης στενεύει όσο αυξάνονται οι εποχικές ανάγκες, καθιστώντας την πρόοδο των επισκευών καθοριστική.
