Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου λειτουργεί πλέον υπό καθεστώς διαρκούς πίεσης, καθώς το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει ανατρέψει τις ισορροπίες στον εφοδιασμό και έχει προκαλέσει ένα ενεργειακό σοκ που πολλοί αναλυτές χαρακτηρίζουν χωρίς ιστορικό προηγούμενο. Η διέλευση από το στρατηγικό πέρασμα της Μέσης Ανατολής αποτελούσε επί δεκαετίες τον βασικό διάδρομο μεταφοράς αργού πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές και η διακοπή της λειτουργίας του δημιούργησε αλυσιδωτές επιπτώσεις σε traders, διυλιστήρια και κυβερνήσεις.
Παρά το μέγεθος της κρίσης, οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν ακόμη εκτοξευθεί σε επίπεδα που θα οδηγούσαν σε πλήρη αποσταθεροποίηση της αγοράς. Πίσω από αυτή τη σχετική ανθεκτικότητα κρύβονται δύο βασικοί παράγοντες, οι οποίοι μέχρι στιγμής λειτουργούν σαν προσωρινό «μαξιλάρι» απέναντι στην παγκόσμια έλλειψη προσφοράς. Ωστόσο, ολοένα περισσότεροι traders και ενεργειακοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η δυνατότητα αυτής της άμυνας εξαντλείται γρήγορα.
Ο πρώτος παράγοντας αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες έχουν εξελιχθεί στον μεγαλύτερο εξαγωγέα πετρελαίου διεθνώς. Οι αμερικανικές εξαγωγές αργού και διυλισμένων προϊόντων αυξήθηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, φτάνοντας στα τέλη Απριλίου περίπου τα 14 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η αμερικανική παραγωγή λειτουργεί ουσιαστικά ως βασικός μηχανισμός σταθεροποίησης της αγοράς, περιορίζοντας μέρος των απωλειών που προκλήθηκαν από την αποκοπή των ροών μέσω του Ορμούζ.
Η αύξηση αυτή, όμως, δεν προέρχεται αποκλειστικά από την παραγωγή shale oil ή από νέα κοιτάσματα. Σημαντικό μέρος της επιπλέον προσφοράς στηρίζεται στη χρήση στρατηγικών αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης. Η αποδέσμευση ποσοτήτων από τα αποθέματα αυτά έχει επιτρέψει στην Ουάσιγκτον να διατηρήσει υψηλό ρυθμό εξαγωγών, αλλά η δυνατότητα αυτή δεν είναι ανεξάντλητη.
Οι τελευταίες εβδομαδιαίες μετρήσεις κατέγραψαν απομείωση αποθεμάτων σε επίπεδα ρεκόρ, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για το πόσο καιρό μπορεί να συνεχιστεί η ίδια στρατηγική. Επιπλέον, η θερινή περίοδος στις Ηνωμένες Πολιτείες παραδοσιακά συνοδεύεται από αυξημένη εγχώρια κατανάλωση καυσίμων, στοιχείο που αναμένεται να περιορίσει ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα εξαγωγών.
Ο δεύτερος κρίσιμος παράγοντας βρίσκεται στην Κίνα. Αν και λιγότερο ορατός στην πρώτη ανάγνωση της αγοράς, θεωρείται εξίσου σημαντικός για τη συγκράτηση της κρίσης. Η Κίνα, που αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς ενέργειας στον κόσμο, έχει περιορίσει σημαντικά τις εισαγωγές πετρελαίου το τελευταίο διάστημα, μειώνοντας έτσι την πίεση στη διεθνή ζήτηση.
Η υποχώρηση των κινεζικών εισαγωγών λειτουργεί ως βαλβίδα αποσυμπίεσης για την αγορά, καθώς περιορίζει τον ανταγωνισμό για διαθέσιμα φορτία αργού. Σύμφωνα με αναλυτές μεγάλων τραπεζών και ενεργειακών οίκων, η αύξηση των αμερικανικών εξαγωγών και η ταυτόχρονη μείωση των κινεζικών εισαγωγών έχουν καλύψει ένα τεράστιο κενό προσφοράς, αποτρέποντας πολύ μεγαλύτερες ελλείψεις.
Ωστόσο, οι ίδιες εκτιμήσεις προειδοποιούν ότι καμία από αυτές τις δύο τάσεις δεν θεωρείται διατηρήσιμη σε βάθος χρόνου. Αν το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ παραταθεί μέχρι τα τέλη Ιουνίου ή ακόμη περισσότερο μέσα στο καλοκαίρι, η ισορροπία ενδέχεται να καταρρεύσει και οι τιμές να κινηθούν πολύ υψηλότερα.
Η Κίνα διαθέτει έναν ακόμη άσο στο μανίκι της: τα τεράστια στρατηγικά και εμπορικά αποθέματα πετρελαίου που έχει δημιουργήσει αθόρυβα τα τελευταία χρόνια. Το Πεκίνο θεωρείται πλέον ότι διατηρεί ένα από τα μεγαλύτερα αποθέματα αργού στον κόσμο, στοιχείο που του επιτρέπει να μειώνει προσωρινά τις εισαγωγές χωρίς να επηρεάζεται άμεσα η εσωτερική αγορά.
Τις τελευταίες εβδομάδες, μάλιστα, μεγάλες κινεζικές πετρελαϊκές εταιρείες προχώρησαν ακόμη και σε μεταπώληση φορτίων από τη Δυτική Αφρική, κίνηση που ερμηνεύεται ως προσπάθεια αξιοποίησης των αποθεμάτων και εξισορρόπησης της αγοράς. Παράλληλα, κρατικά διυλιστήρια έλαβαν άδεια να αντλούν ποσότητες από εμπορικές αποθήκες, μειώνοντας περαιτέρω την ανάγκη για άμεσες αγορές.
Παρά τις κινήσεις αυτές, κορυφαίοι traders εκτιμούν ότι το περιθώριο αντοχής περιορίζεται πλέον σε λίγες εβδομάδες. Αν η κρίση συνεχιστεί και οι ροές μέσω Ορμούζ παραμείνουν παγωμένες, η παγκόσμια αγορά θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια πολύ πιο επιθετική άνοδο τιμών.
Ήδη τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού έχουν ενισχυθεί σχεδόν κατά 50% από την έναρξη της σύγκρουσης. Παρ’ όλα αυτά, οι διεθνείς τιμές παραμένουν χαμηλότερες από τα ακραία επίπεδα του 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είχε οδηγήσει το Brent κοντά στα 130 δολάρια το βαρέλι.
Διαβάστε ακόμη
ΕΕ: Σχέδιο έκτακτης στήριξης για τα λιπάσματα λόγω πολέμου και έκρηξης τιμών (tweets)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα