Υπό έντονη πίεση βρίσκονται οι αγορές καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνει τους φόβους για την επάρκεια των καυσίμων και αυξάνει την ανάγκη για εθνικά μέτρα που θα ανακουφίσουν τους καταναλωτές. Στο επίκεντρο βρίσκονται το ντίζελ κίνησης και τα αεροπορικά καύσιμα, όπου ήδη καταγράφονται σοβαρές παρενέργειες στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Τις ανησυχίες επιβεβαίωσαν και οι δηλώσεις του επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, ο οποίος προειδοποίησε ότι ένα παρατεταμένο μπλόκο των Στενών θα μπορούσε να οδηγήσει στη «μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση» που έχει αντιμετωπίσει ποτέ ο κόσμος, με άμεσες συνέπειες στην παγκόσμια ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Ο ίδιος μάλιστα επισήμανε ότι τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων στην Ευρώπη επαρκούν μόλις για περίπου έξι εβδομάδες δηλαδή συνολικά 42 μέρες προβλέποντας ότι αεροπορικές.εταιρείες θα χρειαστεί να περιορίσουν πτητικό έργο για να αντιμετωπίσουν τις συνθήκες. Την ίδια χρονική περίμετρο έχουν θέσει από την αρχή της κρίσης και τα ελληνικά διυλιστήρια θεωρώντας ότι μέχρι τα τέλη Μαίου υπάρχει ασφάλεια εφοδιασμού και επαρκή αποθέματα.
Αυξημένη ανησυχία στο ΥΠΕΝ
Στο πλαίσιο αυτό εντείνονται οι διεργασίες για τον συντονισμό της ευρωπαϊκής αντίδρασης και σήμερα το μεσημέρι, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα συμμετάσχει σε τηλεδιάσκεψη ηγετών για τα Στενά του Ορμούζ, την οποία συγκαλούν ο Πρόεδρος της Γαλλίας Eμανουέλ Μακρόν και ο Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Kιρ Στάρμερ. Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθούν οι επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια και ο συντονισμός πιθανών κοινών ευρωπαϊκών παρεμβάσεων.
Η κυβέρνηση ενεργοποιεί ήδη έναν πρώτο μηχανισμό παρέμβασης στην αγορά, προχωρώντας σε ταχεία και στοχευμένη διάθεση 2 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα. Η κίνηση αυτή έχει σαφώς εμπροσθοβαρή χαρακτήρα και αποσκοπεί στην άμεση ενίσχυση της αγοράς καυσίμων απέναντι σε πιθανές διεθνείς αναταράξεις.
Το σχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας προβλέπει χρονικό ορίζοντα 12 εβδομάδων, με το μεγαλύτερο μέρος της ποσότητας –περίπου το 70%– να διοχετεύεται από την αρχή της διαδικασίας. Ήδη από την πρώτη εβδομάδα αναμένεται να απελευθερωθούν περίπου 1,3 εκατομμύρια βαρέλια, καλύπτοντας όλο το φάσμα των καυσίμων, από βενζίνες και ντίζελ μέχρι αεροπορικά καύσιμα, μαζούτ και υγραέριο.
Στη συνέχεια, ο ρυθμός διάθεσης θα μειωθεί αισθητά, με περίπου 70.000 τόνους τη δεύτερη εβδομάδα και στη συνέχεια 50.000 έως 60.000 τόνους εβδομαδιαίως, έως την ολοκλήρωση του προγράμματος στα μέσα Ιουνίου.
Στην Ελλάδα, πηγές του ΥΠΕΝ δηλώνουν ότι παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία την πορεία των τιμών, κυρίως στο πετρέλαιο κίνησης, το οποίο αποτελεί και τον πιο ευάλωτο κρίκο στην αλυσίδα των καυσίμων στην παρούσα συγκυρία. Όπως σημειώνουν, οι διαταραχές στις φυσικές ροές δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως στις τιμές, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω επιβαρύνσεων. Θυμίζουν μάλιστα ότι στην κρίση του 2022 οι τιμές του αερίου εκτοξεύτηκαν σε πρωτοφανή επίπεδα έξι μήνες μετά το ξέσπασμα του πολέμου.
Υψηλόβαθμες πηγές επισημαίνουν ότι σε αντίθεση με τη βενζίνη που μπορεί να παραμένει «τσιμπημένη» αλλά όχι σε κατάσταση συναγερμού, το ντίζελ συνεχίζει να υπερβαίνει τα επίπεδα των 2 ευρώ ανά λίτρο που αποτελεί το βασικό σημείο προβληματισμού. Για τον λόγο αυτό, η κατάσταση αξιολογείται καθημερινά, με το βλέμμα στραμμένο και στη λήξη της επιδότησης των 20 λεπτών το λίτρο που ισχύει έως τα τέλη Απριλίου, οπότε και θα επανεξεταστεί η ανάγκη πρόσθετων μέτρων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Τιμών, στις 15 Απριλίου η μέση πανελλαδική τιμή του ντίζελ διαμορφώθηκε στα 2,018 ευρώ ανά λίτρο, ενώ η βενζίνη κινήθηκε στα 2,045 ευρώ.
Γιατί το πετρέλαιο δεν εκτινάχθηκε
Αρμόδιες πηγές εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές απέναντι στις ιδιαίτερα απαισιόδοξες εκτιμήσεις που διατυπώνονται διεθνώς. Όπως σημειώνουν, προειδοποιήσεις όπως αυτές του Φατίχ Μπιρόλ λειτουργούν και ως μηχανισμός προετοιμασίας της αγοράς για το δυσμενέστερο σενάριο. Υπενθυμίζουν, μάλιστα, ότι σε ένα θεωρητικό σχέδιο παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ προ κρίσης –το ακραίο σενάριο για την αγορά πετρελαίου– οι τιμές θα αναμένονταν πολύ υψηλότερες. Ωστόσο, παρά τη διάρκεια της διαταραχής, το πετρέλαιο κινείται κοντά στα 95 δολάρια το βαρέλι και όχι στα 140 δολάρια που θα προεξοφλούσαν οι αναλυτές και οι traders, κάτι που δείχνει ότι οι αγορές εξακολουθούν να ποντάρουν σε σταδιακή αποκλιμάκωση.
Στον τομέα των αερομεταφορών, η εικόνα παραμένει προς το παρόν διαχειρίσιμη, χωρίς όμως να απουσιάζει η ανησυχία. Η διοίκηση του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών Ελευθέριος Βενιζέλος δήλωσε προχθές ότι υπάρχουν αποθέματα τόσο στις εγκαταστάσεις του αεροδρομίου όσο και στα διυλιστήρια της χώρας. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα, καθώς οι Motor Oil και Helleniq Energy παράγουν αεροπορικά καύσιμα κάτι που δεν ισχύει σε όλες τις ευρωπαϊκές αγορές. Ωστόσο, ξεκαθαρίστηκε ότι σε ένα σενάριο γενικευμένων ελλείψεων, η χώρα δεν θα μείνει ανεπηρέαστη.
Η ευρωπαϊκή αγορά παραμένει ιδιαίτερα εκτεθειμένη, καθώς εξαρτάται σε ποσοστό 70%–75% από εισαγωγές αεροπορικών καυσίμων από τη Μέση Ανατολή. Η εξάρτηση αυτή την καθιστά ευάλωτη σε διαταραχές, με τις τιμές ήδη σε ανοδική τροχιά. Παράγοντες του κλάδου προειδοποιούν για αυξημένες πιέσεις στο κόστος των αεροπορικών εταιρειών, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περεταίρω αυξήσεων στα εισιτήρια και προσαρμογών στα δρομολόγια εάν η κρίση παραταθεί.
Επιφυλακή για το επόμενο κύμα πιέσεων
Σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια, η εικόνα παραμένει προς το παρόν πιο ελεγχόμενη. Είναι ενδεικτικό ότι για σήμερα, 17 Απριλίου, η τιμή στη χονδρεμπορική αγορά διαμορφώνεται στα 77 ευρώ ανά μεγαβατώρα, με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα υδροηλεκτρικά να καλύπτουν περίπου το 77% του μείγματος. Παρότι ο Απρίλιος δεν είναι ένας καλό μήνας για τις ΑΠΕ, εντούτοις οι τιμές της χονδρεμπορικής είναι κάτω από τα επίπεδα των τιμών του Ιανουαρίου.
Ωστόσο, παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι η ισορροπία αυτή ενδέχεται να αποδειχθεί προσωρινή. Η σταδιακή μείωση της συμβολής των ΑΠΕ, σε συνδυασμό με την αυξημένη ζήτηση λόγω θερινής περιόδου και χρήσης κλιματιστικών, αναμένεται να εντείνει τις πιέσεις. Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι η διάρκεια της κρίσης. Όσο περισσότερο παρατείνεται η αστάθεια στις διεθνείς ενεργειακές ροές, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος οι σημερινές πιέσεις να εξελιχθούν σε ευρύτερη κρίση επάρκειας, με άμεσες επιπτώσεις σε μεταφορές, τουρισμό και συνολικά στην οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
Κυβέρνηση: Οι νίκες στα σημεία στη σκακιέρα της Βουλής
Υπερπλεόνασμα: Mεγαλύτερος δημοσιονομικός χώρος φέρνει μεγαλύτερη στήριξη
Μπαράζ 194.000 ελέγχων και τηλεφωνικό «pressing» της εφορίας στους οφειλέτες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα