Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να αλλάξει ριζικά τον ενεργειακό χάρτη της επόμενης δεκαπενταετίας, προωθώντας μια στρατηγική που φιλοδοξεί να καταστήσει την ηλεκτρική ενέργεια τον βασικό πυλώνα της οικονομικής δραστηριότητας. Η νέα προσέγγιση δεν περιορίζεται στην πράσινη μετάβαση, αλλά συνδέεται άμεσα με τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και τη θωράκιση της ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι στις διεθνείς ενεργειακές κρίσεις.
Το σχέδιο προβλέπει σημαντική αύξηση της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας σε όλους τους βασικούς τομείς – από τη βαριά βιομηχανία και τις μεταφορές έως τα κτίρια και τη θέρμανση – με τελικό στόχο η Ευρώπη να βασίζεται ολοένα περισσότερο στην ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από εγχώριες καθαρές πηγές.
Στόχος ο εξηλεκτρισμός σχεδόν του μισού ενεργειακού συστήματος
Σήμερα η ηλεκτρική ενέργεια καλύπτει περίπου το 23% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ποσοστό που έχει μεταβληθεί ελάχιστα την τελευταία δεκαετία, παρά τη σημαντική ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η φιλοδοξία είναι το ποσοστό αυτό να αυξηθεί στο 46% έως το 2040, μετατρέποντας τον εξηλεκτρισμό σε βασικό μοχλό της ενεργειακής μετάβασης.
Η επίτευξη αυτού του στόχου εκτιμάται ότι θα περιορίσει δραστικά την ανάγκη εισαγωγών πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων ορυκτών καυσίμων, δημιουργώντας ετήσιο οικονομικό όφελος που μπορεί να φτάσει τα 260 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, η αυξημένη αξιοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, καθώς η παραγωγή ηλεκτρισμού βασίζεται ολοένα περισσότερο σε εγχώριες ανανεώσιμες πηγές, οι οποίες ήδη αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού μείγματος.
Η τιμή του ρεύματος παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο
Παρά τις επενδύσεις στις καθαρές μορφές ενέργειας, η διαφορά κόστους μεταξύ ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό αντικίνητρο για την ηλεκτροκίνηση και τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας.
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, το ηλεκτρικό ρεύμα εξακολουθεί να κοστίζει έως και τρεις φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο, περιορίζοντας τις επενδύσεις σε τεχνολογίες όπως οι αντλίες θερμότητας, τα ηλεκτρικά οχήματα και οι ηλεκτρικές βιομηχανικές εφαρμογές.
Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος προβλέπεται μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη, ώστε να μπορούν να μειώνουν τα τέλη χρήσης των δικτύων για συγκεκριμένες κατηγορίες καταναλωτών, αλλά και να περιορίζουν τη φορολογική επιβάρυνση των ενεργοβόρων επιχειρήσεων.
Την ίδια στιγμή προωθείται η ευρύτερη εγκατάσταση έξυπνων μετρητών ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι θα επιτρέψουν καλύτερη διαχείριση της κατανάλωσης, χαμηλότερο ενεργειακό κόστος και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των δικτύων.
Στους σχεδιασμούς περιλαμβάνεται επίσης η αναθεώρηση της φορολογικής μεταχείρισης της ενέργειας, ώστε η χρήση ηλεκτρισμού να μην επιβαρύνεται περισσότερο από τα ορυκτά καύσιμα, ενισχύοντας έτσι τα κίνητρα για μετάβαση σε καθαρότερες τεχνολογίες.
Ηλεκτροκίνηση και αντλίες θερμότητας στο επίκεντρο
Η στρατηγική δίνει ιδιαίτερο βάρος στην αντικατάσταση συμβατικών τεχνολογιών με ηλεκτρικές λύσεις υψηλής ενεργειακής απόδοσης.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η χρήση ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να μειώσει το συνολικό κόστος χρήσης έως και κατά 78% σε σχέση με ένα όχημα με κινητήρα εσωτερικής καύσης.
Αντίστοιχα, η αντικατάσταση ενός λέβητα φυσικού αερίου από αντλία θερμότητας μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του κόστους θέρμανσης που φτάνει έως και το 60%, ανάλογα με τις τιμές ενέργειας, το κόστος εγκατάστασης και τις ιδιαιτερότητες κάθε αγοράς.
Η ενίσχυση αυτών των τεχνολογιών θεωρείται κρίσιμη τόσο για την επίτευξη των κλιματικών στόχων όσο και για τη μείωση του ενεργειακού κόστους νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Νέο πλαίσιο για την αγορά άνθρακα και τη βιομηχανία
Παράλληλα με τον εξηλεκτρισμό, προωθούνται σημαντικές αλλαγές και στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα.
Οι δωρεάν κατανομές δικαιωμάτων προς τη βιομηχανία θα συνεχιστούν και μετά το 2030, όμως θα συνδέονται πολύ πιο στενά με συγκεκριμένες επενδύσεις που οδηγούν σε ουσιαστική μείωση των εκπομπών.
Κεντρικό εργαλείο αυτής της προσπάθειας θα αποτελέσει η νέα Τράπεζα Απανθρακοποίησης της Βιομηχανίας, η οποία θα διαθέτει χρηματοδοτικό πακέτο ύψους 100 δισ. ευρώ για έργα που επιταχύνουν τον πράσινο μετασχηματισμό των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, τα κράτη-μέλη θα καλούνται να κατευθύνουν το 50% των εθνικών εσόδων από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών σε επενδύσεις που σχετίζονται με την απανθρακοποίηση και την ενεργειακή μετάβαση.
Επιπλέον, η σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων για τους κλάδους που εντάσσονται στον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα μετατίθεται χρονικά έως το 2038, ενώ το σύστημα διευρύνεται ώστε να καλύπτει και νέους τομείς, όπως η αποτέφρωση αποβλήτων, με αυστηρότερες προβλέψεις για την αεροπορία και τη ναυτιλία.
Τα δίκτυα θα κρίνουν την επιτυχία της μετάβασης
Η υλοποίηση όλων αυτών των στόχων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών υποδομών.
Η αυξανόμενη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, η ταχεία διείσδυση της ηλεκτροκίνησης και η επέκταση των ηλεκτρικών εφαρμογών στη βιομηχανία απαιτούν δίκτυα μεγαλύτερης χωρητικότητας, ταχύτερες συνδέσεις και εκτεταμένες επενδύσεις σε ψηφιακές τεχνολογίες.
Χωρίς την επιτάχυνση αυτών των έργων, η μετάβαση σε μια περισσότερο ηλεκτροδοτούμενη οικονομία κινδυνεύει να καθυστερήσει, περιορίζοντας τόσο τα οικονομικά όσο και τα περιβαλλοντικά οφέλη που φιλοδοξεί να αποκομίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Έτσι, η αναβάθμιση των δικτύων εξελίσσεται στον καθοριστικό κρίκο για την επιτυχία της ευρωπαϊκής ενεργειακής στρατηγικής και την οικοδόμηση μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Διαβάστε ακόμη
Κυριάκος Μητσοτάκης: Επιπλέον μείωση στο πετρέλαιο κίνησης τον Αύγουστο με 10 λεπτά ανά λίτρο
Ο άνθρωπος που έβαλε τα mini bar στα ξενοδοχεία
Ο Λιανγκ, ο Γουανγκ και ο Ζανγκ: Οι Κινέζοι δισεκατομμυριούχοι «της σιωπής» που κατακτούν τον κόσμο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα