Ιράκ: Η Συρία γίνεται νέα πύλη εξαγωγής πετρελαίου στη Μεσόγειο – Το σχέδιο παράκαμψης του Ορμούζ

Σε εναλλακτική ενεργειακή δίοδο για το ιρακινό πετρέλαιο αναδεικνύεται η Συρία, καθώς η Βαγδάτη επιταχύνει τις προσπάθειες να περιορίσει την εξάρτηση των εξαγωγών της από τα Στενά του Ορμούζ. Η συνεχιζόμενη αστάθεια στη Μέση Ανατολή και οι κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα οδηγούν το Ιράκ στην αναζήτηση χερσαίων διαδρομών, με τελικό προορισμό τα λιμάνια της Μεσογείου.

Σύμφωνα με το Bloomberg, οι κυβερνήσεις Ιράκ και Συρίας βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση συμφωνίας για τη μεταφορά ιρακινού αργού με βυτιοφόρα φορτηγά μέσω συριακού εδάφους. Οι πρώτες αποστολές θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν έως τα μέσα Οκτωβρίου, αξιοποιώντας τις υφιστάμενες υποδομές στο λιμάνι Μπανιάς.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μια οικονομία που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα πετρελαϊκά έσοδα. Οι περιορισμοί στις διελεύσεις από τον Περσικό Κόλπο έχουν πλήξει τις εξαγωγικές δυνατότητες του Ιράκ, αναδεικνύοντας την ανάγκη διαφοροποίησης των εμπορικών διαδρομών.

Χίλια φορτηγά την ημέρα προς τη Μεσόγειο

Ο διευθύνων σύμβουλος της κρατικής Syrian Petroleum Company, Γιούσεφ Κιμπλάουι, ανέφερε ότι η ιρακινή κυβέρνηση ζήτησε τη συνδρομή της Δαμασκού για την εξαγωγή αργού, πέραν των ποσοτήτων μαζούτ που ήδη μεταφέρονται μέσω Συρίας.

Σήμερα, περίπου 1.000 βυτιοφόρα ημερησίως μεταφέρουν ιρακινό μαζούτ προς το Μπανιάς, όπου τα φορτία παραλαμβάνονται από δεξαμενόπλοια για εξαγωγή. Κάθε φορτηγό μπορεί να μεταφέρει περίπου 220 βαρέλια, γεγονός που αντιστοιχεί σε θεωρητική μεταφορική δυνατότητα 220.000 βαρελιών ημερησίως.

Ο Κιμπλάουι εκτίμησε ότι ο αριθμός των φορτηγών που θα μεταφέρουν αργό θα μπορούσε να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 1.000 ημερησίως, καθώς οι διαθέσιμες ποσότητες αργού είναι σημαντικά μεγαλύτερες από εκείνες του μαζούτ.

Για την υποστήριξη των νέων ροών, η συριακή εταιρεία σχεδιάζει να διαθέσει δεξαμενές αποθήκευσης στο Μπανιάς, ώστε το ιρακινό πετρέλαιο να συγκεντρώνεται πριν από τη φόρτωσή του σε πλοία.

Η διαδρομή αυτή προσφέρει άμεση εναλλακτική λύση, χωρίς να απαιτεί την κατασκευή νέου αγωγού. Ωστόσο, η μεταφορά με φορτηγά συνεπάγεται υψηλότερο κόστος, μεγαλύτερες ανάγκες συντονισμού και περιορισμένη δυναμικότητα συγκριτικά με τις θαλάσσιες εξαγωγές.

Η εξάρτηση του Ιράκ από το πετρέλαιο

Η αναζήτηση νέων διαδρομών συνδέεται άμεσα με την ανάγκη προστασίας των δημοσίων εσόδων της Βαγδάτης.

Οι εξαγωγές ιρακινού αργού διαμορφώθηκαν τον Σεπτέμβριο περίπου στα 2,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, συμπεριλαμβανομένων των ποσοτήτων που διοχετεύονται μέσω της Τουρκίας προς το λιμάνι Τσεϊχάν.

Ακόμη και εάν η μεταφορά μέσω Συρίας φτάσει τα 220.000 βαρέλια ημερησίως, θα αντιστοιχεί σε σχετικά μικρό μέρος των συνολικών εξαγωγών. Συνεπώς, η νέα οδός δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως τις μεγάλες θαλάσσιες διαδρομές, αλλά μπορεί να περιορίσει μέρος των απωλειών.

Παράλληλα, το Ιράκ αξιοποιεί τη διαδρομή μέσω Ιορδανίας για μεταφορές μαζούτ και μικρότερων ποσοτήτων αργού, επιδιώκοντας να δημιουργήσει περισσότερες εξόδους προς τις διεθνείς αγορές.

Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επιτακτική καθώς, σύμφωνα με το Reuters, οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής επιχειρούν να ανακτήσουν μερίδια αγοράς μετά τις σοβαρές διαταραχές που προκάλεσε ο πόλεμος στις ενεργειακές ροές.

Ο πετρελαιαγωγός Ιράκ–Συρίας στο επίκεντρο

Πέρα από τη βραχυπρόθεσμη λύση των φορτηγών, η Βαγδάτη και η Δαμασκός εξετάζουν την αποκατάσταση του παλαιού πετρελαιαγωγού Κιρκούκ–Μπανιάς, ο οποίος παραμένει ανενεργός εδώ και δεκαετίες.

Το έργο θα μπορούσε να δημιουργήσει μια μόνιμη σύνδεση μεταξύ των ιρακινών πετρελαϊκών κοιτασμάτων και της ανατολικής Μεσογείου, προσφέροντας μεγαλύτερη μεταφορική δυνατότητα και χαμηλότερο λειτουργικό κόστος σε σχέση με τις οδικές αποστολές.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Syrian Petroleum Company, οι σχετικές εργασίες θα μπορούσαν να ξεκινήσουν το πρώτο τρίμηνο του 2027, εφόσον ολοκληρωθούν οι τεχνικές μελέτες και οι απαιτούμενες συμφωνίες.

Το ενδιαφέρον για την αναβίωση του αγωγού δεν περιορίζεται στις δύο χώρες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εκφράσει υποστήριξη στην προσπάθεια, ενώ διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες εξετάζουν επενδυτικές ευκαιρίες σε νέες υποδομές μεταφοράς.

Για τη Συρία, η εξέλιξη δημιουργεί προοπτικές ενίσχυσης του ρόλου της ως διαμετακομιστικού κόμβου ενέργειας, σε μια περίοδο κατά την οποία επιχειρεί να αποκαταστήσει τις υποδομές και την πετρελαϊκή παραγωγή της.

Για το Ιράκ, η στρατηγική σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η δυνατότητα εξαγωγών προς τη Μεσόγειο χωρίς διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ μπορεί να περιορίσει την έκθεση της οικονομίας του στις γεωπολιτικές κρίσεις του Περσικού Κόλπου.

Η νέα διαδρομή δεν εξαλείφει τους κινδύνους, καθώς εξαρτάται από την ασφάλεια των χερσαίων μεταφορών, τις υποδομές και τη σταθερότητα της Συρίας. Ωστόσο, σηματοδοτεί μια ευρύτερη αναδιάταξη του ενεργειακού χάρτη της Μέσης Ανατολής, με τη Μεσόγειο να αποκτά αυξημένη σημασία για τις εξαγωγές πετρελαίου.