Η αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή μετά τη συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν επαναφέρει τις προσδοκίες για σταδιακή υποχώρηση των τιμών καυσίμων και στην ελληνική αγορά. Ωστόσο, η πορεία του κλάδου παραμένει ευάλωτη στις γεωπολιτικές εξελίξεις, την ίδια στιγμή που στην αντλία οι μεταβολές επηρεάζονται και από την υψηλή φορολογία στα καύσιμα, το κόστος εφοδιασμού και τη διατήρηση υψηλών αποθεμάτων ασφαλείας.
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι το βασικό σενάριο αυτή τη στιγμή είναι η σταδιακή εξομάλυνση των τιμών, χωρίς όμως να αποκλείουν νέα επεισόδια μεταβλητότητας εφόσον υπάρξουν ανατροπές στο γεωπολιτικό περιβάλλον. Αλλωστε, όπως σημείωσε πρόσφατα ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Motor Oil Γιάννης Βαρδινογιάννης, μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια η παγκόσμια οικονομία βρέθηκε αντιμέτωπη με δύο μεγάλες πολεμικές συγκρούσεις, γεγονός που επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων. Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τον ίδιο, λειτούργησε ως μία ακόμη προειδοποίηση για τους κινδύνους που συνεπάγεται η υπερβολική ενεργειακή εξάρτηση και ανέδειξε τις αδυναμίες της ευρωπαϊκής πολιτικής, η οποία τα προηγούμενα χρόνια έδωσε έμφαση στην επιτάχυνση της μετάβασης, χωρίς να σταθμίσει επαρκώς το κόστος, την ασφάλεια εφοδιασμού και τη βιομηχανική επάρκεια.
Η αποκλιμάκωση της έντασης αποτυπώθηκε άμεσα στις διεθνείς αγορές, καθώς οι τιμές του αργού πετρελαίου υποχώρησαν μετά τις ανακοινώσεις για τη συμφωνία την Πέμπτη κάτω από τα 80 ευρώ το δολάριο. Οι μειώσεις στη χονδρική αγορά έχουν ήδη αρχίσει να περνούν σταδιακά και στην ελληνική αγορά καυσίμων. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών Ελλάδος Γιάννης Αληγιζάκης εκτιμά ότι εφόσον δεν υπάρξει νέα αναζωπύρωση της κρίσης, η αγορά μπορεί μέσα στην τρέχουσα εβδομάδα να επιστρέψει περίπου στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την ένταση στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Αθήνα θα μπορούσε να κινηθεί εκ νέου στην περιοχή των 1,65 έως 1,70 ευρώ ανά λίτρο (από 1,9 ευρώ την Τετάρτη 17 Ιουνίου), ενώ σημαντική αποκλιμάκωση αναμένεται και στο diesel κίνησης, που έχει υποχωρήσει στο 1,7 ευρώ με την επιδότηση των 20 λεπτών ανά λίτρο. Ηδη από τα τέλη της περασμένης εβδομάδας υπήρξαν σαφείς ενδείξεις για σαφή μείωση της ψαλίδας των τιμών σε σχέση με τα επίπεδα προ της κρίσης στον Περσικό Κόλπο που ξέσπασε το πρωινό της 28ης Φεβρουαρίου.
Μια σύνθετη εξίσωση
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν στελέχη των διυλιστηρίων, η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής στην αντλία είναι το αποτέλεσμα μιας αλυσίδας παραγόντων, που ξεκινά από τις διεθνείς αγορές και καταλήγει στη λιανική πώληση. Και αυτό δεν αλλάζει ούτε με την πρόσφατη κρίση.
Η τιμή εξόδου από το διυλιστήριο καθορίζεται βάσει των διεθνών τιμών αναφοράς Platts CIF των τεσσάρων προηγούμενων ημερών διαπραγμάτευσης και προσαρμόζεται με βάση την ισοτιμία ευρώ – δολαρίου και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του προϊόντος. Πάνω στην τιμή προστίθενται ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και ο ΦΠΑ, καθώς και τα κόστη μεταφοράς, αποθήκευσης, εμπορίας και λιανικής. Επιπλέον, στη διαμόρφωση της τελικής τιμής ενσωματώνεται το κόστος της υποχρεωτικής συμμετοχής βιοκαυσίμων, αλλά και η διατήρηση στρατηγικών αποθεμάτων ασφαλείας, τα οποία αντιστοιχούν σε περίπου 100 ημέρες κατανάλωσης.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στις 29 Μαΐου η μέση τιμή της αμόλυβδης στα πρατήρια διαμορφωνόταν περίπου στα 2,10 ευρώ ανά λίτρο, ενώ η τιμή εξόδου από το διυλιστήριο ήταν μόλις 0,804 ευρώ ανά λίτρο. Η μεγάλη αυτή απόσταση αποτυπώνει την πολυπλοκότητα της τιμολόγησης των καυσίμων και εξηγεί γιατί οι διεθνείς διακυμάνσεις δεν περνούν ούτε άμεσα, ούτε αναλογικά στη λιανική.
Τα κέρδη
Ενα άλλο στοιχείο που επισημαίνουν παράγοντες του κλάδου για να αναλύσουν την πορεία της αγοράς είναι ότι αν και τα διεθνή περιθώρια διύλισης εξακολουθούν να κινούνται σε σχετικά υψηλά επίπεδα, αυτό δεν συνεπάγεται αυτομάτως και αυξημένη κερδοφορία για τα διυλιστήρια. Καθώς οι τιμές των καυσίμων υποχωρούν ταχύτερα από την τιμή του αργού, δεν αποκλείεται μήνες όπως ο Ιούνιος και ο Ιούλιος να αποδειχθούν ιδιαίτερα δύσκολοι για τα διυλιστήρια, με σημαντικά συμπιεσμένα ή ακόμη και μηδενικά περιθώρια κέρδους.
Οπως εξηγούν, οι εταιρείες διύλισης αγοράζουν ποσότητες αργού αρκετές εβδομάδες ή ακόμη και μήνες πριν από την επεξεργασία τους προκειμένου να διασφαλίσουν την αδιάλειπτη τροφοδοσία της αγοράς. Ωστόσο, οι αγορές αυτές πραγματοποιούνται με πρόσθετα premium, τα οποία εκτινάχθηκαν τα τελευταία χρόνια. Ενδεικτικά, πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία ένα φορτίο αργού από τη Βόρεια Θάλασσα αποκτούνταν με premium περίπου 5 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης το κόστος αυτό έφτασε ακόμη και τα 25 δολάρια ανά βαρέλι. Εάν στο μεταξύ οι διεθνείς τιμές των προϊόντων υποχωρήσουν, τα διυλιστήρια ενδέχεται να διαθέτουν στην αγορά καύσιμα που έχουν παραχθεί από ακριβό αργό αλλά πωλούνται σε χαμηλότερες τιμές, γεγονός που συμπιέζει σημαντικά τα οικονομικά αποτελέσματα.
Η φορολογία
Ωστόσο, ακόμη και όταν τα περιθώρια διύλισης διαμορφώνονται σε υψηλά επίπεδα ή μεταβάλλονται σημαντικά, η επίδρασή τους στην τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής δεν είναι αναλογική. Ο λόγος είναι ότι ένα μεγάλο μέρος της τελικής τιμής των καυσίμων αποτελείται από φόρους και τέλη, γεγονός που περιορίζει το εύρος και την ταχύτητα με την οποία οι διεθνείς διακυμάνσεις περνούν στην αντλία. Ακόμη και σε ένα περιβάλλον πτώσης των διεθνών τιμών πετρελαίου, η μείωση που φτάνει στον καταναλωτή είναι συνήθως μικρότερη και πιο αργή, καθώς περισσότερο από το 45% έως 60% της τιμής που πληρώνουμε αφορά φόρους και τέλη.
Για παράδειγμα, στην αμόλυβδη βενζίνη, με μέση τιμή 2,097 ευρώ ανά λίτρο, οι φόροι και οι λοιπές επιβαρύνσεις ανέρχονται σε 1,123 ευρώ ανά λίτρο, αντιπροσωπεύοντας το 53,57% της τελικής τιμής. Η τιμή του διυλιστηρίου διαμορφώνεται στα 0,814 ευρώ ανά λίτρο, δηλαδή στο 38,82%, ενώ το περιθώριο εμπορίας, μεταφοράς και πρατηρίων περιορίζεται στο 7,61%. Αντίστοιχα, στο diesel κίνησης με μέση τιμή 1,771 ευρώ ανά λίτρο, οι φόροι και τα τέλη αντιστοιχούν περίπου στο 43% της τελικής τιμής, ενώ το υπόλοιπο αφορά την τιμή του διυλιστηρίου και το κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Αν και η υψηλή φορολογική επιβάρυνση εξηγεί γιατί οι διεθνείς διακυμάνσεις περνούν μόνο μερικώς στην αντλία, η πρόσφατη κρίση υπενθύμισε ότι η σταθερότητα των τιμών εξαρτάται και από την ασφάλεια του εφοδιασμού.
Σε αυτό το πεδίο, τα ελληνικά διυλιστήρια επέδειξαν σημαντική προσαρμοστικότητα, αναζητώντας εναλλακτικές πηγές αργού και αναπροσαρμόζοντας τις στρατηγικές προμηθειών τους. Παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι χάρη στην ευελιξία των ελληνικών ομίλων, στη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας αργού πετρελαίου και την έγκαιρη προσαρμογή στις νέες συνθήκες της αγοράς, η χώρα κατάφερε να διατηρήσει αδιάλειπτη τροφοδοσία σε όλα τα καύσιμα, συμπεριλαμβανομένου του jet fuel.
Διαβάστε ακόμη
Πλειστηριασμοί: Με ξενοδοχεία, Μύκονο, πάρκινγκ και… ΕΝΚΛΩ αυτή η εβδομάδα (pics)
Τhe Ilisian: Το ελληνικό περίπτερο αποκτά νέα ζωή από τη Zeus + Dione (pics)
Πότε μια μεταφορά χρημάτων γίνεται φορολογική παγίδα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα