Το πράσινο φως έδωσε στα κράτη μέλη η Κομισιόν, προκειμένου να αξιοποιήσουν μέρος της δημοσιονομικής ευελιξίας που έχει ήδη εγκριθεί για την αύξηση των αμυντικών δαπανών, για να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, δήλωσε ο Επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις.
Σύμφωνα με το Reuters, η απόφαση αποτελεί απάντηση στις πιέσεις που ασκεί η Ιταλία, η οποία οδεύει προς εκλογές το επόμενο έτος και ζητά χαλάρωση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων, ώστε να στηριχθούν τα νοικοκυριά που επιβαρύνονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος μετά τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, ο οποίος περιόρισε τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Βάσει των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων, τα κράτη-μέλη οφείλουν κανονικά να διατηρούν το δημοσιονομικό τους έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ.
Ωστόσο, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η απειλή που, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, εξακολουθεί να συνιστά η Μόσχα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οδήγησαν την Επιτροπή τον Μάρτιο του 2025 να επιτρέψει σε κάθε κράτος-μέλος να αυξήσει τις αμυντικές του δαπάνες έως και κατά 1,5% του ΑΕΠ ετησίως για τέσσερα χρόνια, χωρίς να ενεργοποιούνται οι διαδικασίες δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Σε αντίθεση με τη Φινλανδία, τις χώρες της Βαλτικής ή την Πολωνία, οι οποίες έχουν ιστορικές εμπειρίες σοβιετικής ή ρωσικής κατοχής, η Ιταλία θεωρεί τη ρωσική απειλή πιο μακρινή. Για τον λόγο αυτό δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους ενέργειας για τους πολίτες της παρά στην ενίσχυση των αμυντικών εξοπλισμών.
Η Ρώμη πίεζε έντονα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιτρέψει τη χρήση πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου για μέτρα που θα μετρίαζαν τις επιπτώσεις των υψηλότερων τιμών ενέργειας, αν και η θέση αυτή δεν βρήκε ιδιαίτερη ανταπόκριση από τα περισσότερα κράτη-μέλη.
Ως συμβιβαστική λύση, η Κομισιόν, η οποία μέχρι σήμερα καλούσε τις κυβερνήσεις να αφήσουν τις υψηλότερες τιμές ενέργειας να λειτουργήσουν ως κίνητρο για μείωση της κατανάλωσης αντί για επιδοτήσεις, αποφάσισε να επιτρέψει τη διάθεση έως και 0,3% του ΑΕΠ από το ήδη εγκεκριμένο περιθώριο του 1,5% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες σε επενδύσεις που θα επιταχύνουν την πράσινη μετάβαση.
Ο Ντομπρόβσκις διευκρίνισε ότι τα κράτη-μέλη θα μπορούν να αξιοποιήσουν έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως το 2026, το 2027 ή το 2028, με ανώτατο συνολικό όριο το 0,6% του ΑΕΠ για ολόκληρη την τριετία.
Οι επιλέξιμες δαπάνες θα μπορούσαν να αφορούν, μεταξύ άλλων, την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων, την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης πετρελαίου ή φυσικού αερίου με αντλίες θερμότητας, την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων ή τη δημιουργία υποδομών αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι το συγκεκριμένο δημοσιονομικό περιθώριο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για επιδοτήσεις ή φορολογικές ελαφρύνσεις στα ορυκτά καύσιμα, όπως η πρόσφατη απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης να μειώσει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στη βενζίνη.
«Αυτού του είδους οι πρωτοβουλίες δεν είναι επιλέξιμες», τόνισε χαρακτηριστικά αναφερόμενος στις φορολογικές μειώσεις.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος πρόσθεσε επίσης ότι οι χώρες που θα επιλέξουν να αξιοποιήσουν αυτή την πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία για επενδύσεις στην πράσινη ενέργεια θα μπορούν να συνυπολογίσουν και μέτρα που έχουν εφαρμοστεί από τον Φεβρουάριο και μετά.
Τέλος, σημείωσε ότι ακόμη και χώρες που έχουν ήδη εξαντλήσει το περιθώριο του 1,5% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες, όπως η Λιθουανία και η Εσθονία, θα μπορούν να ζητήσουν από την Επιτροπή την επιπλέον ευελιξία ύψους 0,3% του ΑΕΠ, υπό την προϋπόθεση ότι θα προηγηθεί αξιολόγηση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους τους.
Διαβάστε ακόμη
Γιατί καθυστερεί ο εξηλεκτρισμός της ευρωπαϊκής βιομηχανίας
Παράνομος τζόγος: «Παγώνουν» οι πληρωμές για στοιχήματα και απόδοση κερδών μέσω τραπεζών
Politico: «Καμπανάκι» Κομισιόν για μισό εκατομμύριο χαμένες θέσεις εργασίας στην ΕΕ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα