Το ντίζελ δεν είναι απλώς ένα ακόμη καύσιμο στην αντλία. Είναι κρίσιμος συντελεστής για τη λειτουργία της οικονομίας, καθώς τροφοδοτεί φορτηγά, πλοία, γεωργικά μηχανήματα, εργοτάξια, βιομηχανικό εξοπλισμό και ένα μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών μεταφορών. Γι’ αυτό και μια παρατεταμένη άνοδος της τιμής του μπορεί να έχει πολύ ευρύτερες συνέπειες από εκείνες που αποτυπώνονται στο κόστος ενός γεμίσματος.
Η σημερινή εικόνα στην αγορά των πετρελαϊκών προϊόντων είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού παραγόντων. Η προσφορά διυλισμένων προϊόντων έχει περιοριστεί, τα αποθέματα έχουν υποχωρήσει και οι γεωπολιτικές αναταράξεις σε Ρωσία και Μέση Ανατολή έχουν δημιουργήσει επιπλέον πιέσεις. Την ίδια στιγμή, τα αμερικανικά διυλιστήρια προσπαθούν να καλύψουν μέρος του κενού, γεγονός που συνδέει πλέον ακόμη στενότερα την ευρωπαϊκή αγορά με την αμερικανική.
Η τιμή του αμερικανικού ντίζελ, ενδεικτικά, διαμορφώθηκε στα 6,382 δολάρια το γαλόνι την εβδομάδα έως τις 28 Σεπτεμβρίου, ενώ μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα είχε φτάσει τα 6,529 δολάρια. Σε ετήσια βάση η αύξηση παραμένει ιδιαίτερα μεγάλη.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το αργό
Το βασικό στοιχείο της σημερινής κρίσης είναι ότι η αγορά δεν αντιμετωπίζει απλώς έλλειψη αργού πετρελαίου. Το μεγαλύτερο πρόβλημα έχει μεταφερθεί στην ικανότητα μετατροπής του αργού σε προϊόντα όπως το ντίζελ και το πετρέλαιο θέρμανσης.
Η παγκόσμια δυναμικότητα διύλισης έχει περιοριστεί, ενώ μια σειρά από προβλήματα σε εγκαταστάσεις παραγωγής έχουν αφαιρέσει σημαντικές ποσότητες από την αγορά. Οι συνέπειες είναι εντονότερες στα λεγόμενα μεσαία κλάσματα, όπου ανήκει το ντίζελ. Η στενότητα αυτή έχει εκτοξεύσει τα περιθώρια διύλισης και έχει κάνει κάθε νέα διαταραχή στην παραγωγή να περνά σχεδόν αμέσως στις τιμές.
Στη Ρωσία, οι επιθέσεις σε διυλιστήρια έχουν περιορίσει την παραγωγή, ενώ η Μόσχα έχει παρατείνει τους περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ. Παράλληλα, η Κίνα έχει περιορίσει τις εξαγωγές καυσίμων, κρατώντας μεγαλύτερες ποσότητες για την εσωτερική της αγορά. Έτσι, δύο σημαντικές πηγές εφοδιασμού της διεθνούς αγοράς έχουν περιορίσει την παρουσία τους ακριβώς σε μια περίοδο κατά την οποία τα διαθέσιμα αποθέματα είναι ήδη πιεσμένα.
Η Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο
Η Ευρώπη έχει έναν επιπλέον λόγο να ανησυχεί. Η ήπειρος έχει μεγαλύτερη εξάρτηση από το ντίζελ, τόσο στις οδικές μεταφορές όσο και στη βιομηχανία και τη γεωργία. Παράλληλα, χρειάζεται εισαγωγές για να καλύψει το έλλειμμα μεταξύ εγχώριας παραγωγής και κατανάλωσης.
Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν διπλό κίνδυνο: υψηλότερη τιμή και ταυτόχρονα δυσκολότερη εξασφάλιση ποσοτήτων. Η αμερικανική αγορά έχει λειτουργήσει ως σημαντικός προμηθευτής για την Ευρώπη, όμως τώρα οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν και οι ίδιες πρόβλημα αποθεμάτων. Τα αμερικανικά αποθέματα ντίζελ βρίσκονται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα για την εποχή, ενώ η αγορά έχει αρχίσει να ανησυχεί για την επάρκεια μέχρι το τέλος του έτους.
Το ενδεχόμενο περιορισμού των αμερικανικών εξαγωγών δημιουργεί επομένως ένα νέο μέτωπο. Για την Ουάσιγκτον, η προτεραιότητα είναι η συγκράτηση των εγχώριων τιμών. Για την Ευρώπη, όμως, οι αμερικανικές ποσότητες αποτελούν κρίσιμο κομμάτι της τροφοδοσίας. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για τη χρήση στρατηγικών αποθεμάτων, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει συντονισμό με τις ΗΠΑ, σύμφωνα με το Reuters.
Από την αντλία στο ράφι
Το σημαντικότερο οικονομικό ζήτημα είναι η μετακύλιση του κόστους. Το ντίζελ χρησιμοποιείται σε μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ένα φορτηγό που μεταφέρει τρόφιμα, ένας αγρότης που χρησιμοποιεί μηχάνημα για τη συγκομιδή ή μια επιχείρηση που λειτουργεί βαριά μηχανήματα δεν μπορεί εύκολα να αντικαταστήσει το καύσιμο χωρίς πρόσθετο κόστος.
Όταν η τιμή αυξάνεται, το κόστος μεταφοράς ανεβαίνει. Στη συνέχεια, οι επιχειρήσεις καλούνται να απορροφήσουν μέρος της επιβάρυνσης ή να την περάσουν στις τιμές των προϊόντων και υπηρεσιών. Έτσι δημιουργείται ένας μηχανισμός που ξεκινά από το πετρέλαιο και καταλήγει στο κόστος τροφίμων, μεταφορών, κατασκευών και βιομηχανικών προϊόντων.
Γι’ αυτό και μια παρατεταμένη κρίση στο ντίζελ μπορεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό ακόμη και σε οικονομίες όπου η τιμή του αργού έχει σταθεροποιηθεί. Η άνοδος του κόστους των διυλισμένων προϊόντων αποτελεί πλέον ξεχωριστό πρόβλημα.
Ο χειμώνας αυξάνει την πίεση
Το επόμενο μεγάλο τεστ είναι η χειμερινή ζήτηση. Τα διυλιστήρια πρέπει να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου θέρμανσης, την ώρα που η αγορά ντίζελ είναι ήδη σφιχτή. Πρόκειται για προϊόντα που ανταγωνίζονται για την ίδια δυναμικότητα διύλισης, γεγονός που μπορεί να περιορίσει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια εφοδιασμού.
Αν παράλληλα συνεχιστούν οι διαταραχές στη Ρωσία και στη Μέση Ανατολή και παραμείνουν περιορισμένες οι κινεζικές εξαγωγές, η αγορά θα έχει λιγότερες εναλλακτικές.
Το κρίσιμο σημείο, επομένως, δεν είναι μόνο το πόσο θα ανέβει η τιμή του ντίζελ τις επόμενες εβδομάδες. Είναι πόσο θα διαρκέσει η έλλειψη. Μια προσωρινή αναταραχή μπορεί να απορροφηθεί μέσω αποθεμάτων και αλλαγών στις εμπορικές ροές. Μια παρατεταμένη έλλειψη, όμως, μετατρέπεται σε πρόβλημα για ολόκληρη την οικονομία, από το κόστος παραγωγής έως το τελικό ράφι.
Διαβάστε ακόμη
Bloomberg: Ομόλογα και δημόσιο χρέος «στοιχειώνουν» την Ευρώπη – Νο1 κίνδυνος η μετάδοση
Τέλος τα μετρητά στις παραδόσεις δεμάτων με courier – Υποχρεωτικές οι ηλεκτρονικές πληρωμές
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.