Μπορεί η παγκόσμια οικονομία να λειτουργήσει με σχεδόν 9% λιγότερο πετρέλαιο; Οι αναλυτές της JPMorgan εκτιμούν ότι, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, το ενδεχόμενο αυτό δεν μπορεί να αποκλειστεί. Η Νατάσα Κανέβα, η Λιούμπα Σαβίνοβα και ο Άρτεμ Φαχρέτντινοφ, στελέχη της επενδυτικής τράπεζας, μετέφεραν αυτό το συμπέρασμα έπειτα από σειρά επαφών που πραγματοποίησαν πρόσφατα με παράγοντες της ενεργειακής αγοράς στην Κίνα.
Όπως σημείωσαν σε ενημερωτικό σημείωμα προς τους πελάτες τους, το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο που προέκυψε από τις συναντήσεις δεν ήταν απλώς η κάμψη της ζήτησης πετρελαίου. Εκείνο που τους εντυπωσίασε ήταν ότι η κατανάλωση ενδέχεται να έχει υποχωρήσει κατά περίπου 9% ή 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως, με τρόπο αιφνίδιο, απρόβλεπτο και χωρίς να έχουν καταγραφεί σημαντικές αναταράξεις στην καθημερινή οικονομική δραστηριότητα.
Παρά το γεγονός ότι τα Στενά του Ορμούζ παρέμειναν κλειστά για τρεις μήνες –σε μια περίοδο κατά την οποία ο σημαντικότερος θαλάσσιος διάδρομος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου βρέθηκε εκτός λειτουργίας– οι διεθνείς τιμές κινήθηκαν σχετικά σταθερά, κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Η μοναδική έντονη διακύμανση ήταν μια βραχυπρόθεσμη άνοδος που καταγράφηκε νωρίτερα κατά τη διάρκεια της πολεμικής κρίσης.
Η αγορά εισήλθε στο 2026 με επαρκή αποθέματα και πλεόνασμα προσφοράς. Κράτη και επιχειρήσεις αξιοποίησαν τα στρατηγικά και εμπορικά τους αποθέματα για να περιορίσουν τις επιπτώσεις της αναστάτωσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τους αναλυτές, το μεγαλύτερο μέρος της εξήγησης βρίσκεται στη σημαντική υποχώρηση της ζήτησης.
Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, οι καταναλωτές αλλάζουν συνήθειες
Η λογική είναι απλή: όταν το κόστος του πετρελαίου και των καυσίμων αυξάνεται υπερβολικά, οι καταναλωτές περιορίζουν την κατανάλωσή τους ή στρέφονται σε εναλλακτικές επιλογές.
Οι αναλυτές της JPMorgan επισημαίνουν ότι η πτώση της ζήτησης δεν φαίνεται να προήλθε από κάποια συντονισμένη κρατική πολιτική εξοικονόμησης ενέργειας. Δεν υπήρξαν εκτεταμένες καμπάνιες περιορισμού της κατανάλωσης, ούτε σημαντικοί περιορισμοί στις μετακινήσεις, ούτε αίσθηση ενεργειακής κρίσης στην καθημερινότητα των πολιτών.
Αντίθετα, όπως υποστηρίζουν, πρόκειται για μια αυθόρμητη οικονομική προσαρμογή των καταναλωτών. Η αύξηση στις τιμές της βενζίνης, του πετρελαίου θέρμανσης και των αεροπορικών εισιτηρίων φαίνεται ότι οδήγησε πολλούς πολίτες στην επιλογή φθηνότερων και πιο φιλικών προς το περιβάλλον μέσων μεταφοράς.
Η στροφή αυτή περιλαμβάνει τη χρήση ηλεκτρικών λεωφορείων, φορτηγών φυσικού αερίου, μετρό, ηλεκτροκίνητων τρένων υψηλής ταχύτητας και ηλεκτρικών ταξί, τα οποία κερδίζουν συνεχώς έδαφος έναντι των παραδοσιακών πετρελαιοκίνητων λύσεων.
Η ιδιαίτερη περίπτωση της Κίνας
Οι αναλυτές τονίζουν ότι η Κίνα αποτελεί μια ξεχωριστή και ιδιαίτερα σύνθετη αγορά. Ωστόσο, τα σημάδια υποχώρησης της ζήτησης δεν περιορίζονται μόνο στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη.
Σε αρκετές χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας έχουν ληφθεί μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας, όπως η μείωση των εργάσιμων και σχολικών ημερών. Την ίδια στιγμή, οι αρχές στην Ινδία προωθούν ενεργά πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας σε εθνικό επίπεδο.
Παράλληλα, στον ιδιωτικό τομέα, η Lufthansa έχει ήδη προχωρήσει σε περικοπές πτήσεων σε ορισμένες περιφερειακές διαδρομές χαμηλότερης προτεραιότητας, προσαρμόζοντας τη δραστηριότητά της στις νέες συνθήκες της αγοράς.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες η εικόνα είναι διαφορετική. Μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί γενικευμένη κάμψη της ζήτησης, κυρίως επειδή η χώρα εξαρτάται σε μικρότερο βαθμό από τις προμήθειες πετρελαίου της Μέσης Ανατολής και συνεπώς έχει επηρεαστεί λιγότερο από τις αναταράξεις στην περιοχή.
Ωστόσο, οι τιμές της βενζίνης παραμένουν σταθερά πάνω από τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, σε μια περίοδο όπου ξεκινά η θερινή ταξιδιωτική περίοδος στις ΗΠΑ. Η εποχική αύξηση της ζήτησης, σε συνδυασμό με τα ακριβότερα καλοκαιρινά μείγματα καυσίμων, δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην αγορά.
Προσωρινή υποχώρηση ή μόνιμη αλλαγή;
Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με τους αναλυτές της JPMorgan, είναι αν η χαμένη ζήτηση θα επιστρέψει όταν ολοκληρωθεί η γεωπολιτική κρίση και αποκατασταθεί η ομαλότητα στις αγορές ενέργειας.
Όπως επισημαίνουν, οι εξελίξεις στην Κίνα και την Ευρώπη δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το πόσο από τη σημερινή πτώση της κατανάλωσης είναι παροδικό και πόσο αντανακλά μια βαθύτερη και πιο μόνιμη μεταβολή στις συνήθειες των καταναλωτών.
Με άλλα λόγια, το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν ο κόσμος μπορεί πράγματι να λειτουργήσει αποτελεσματικά με περίπου 9% λιγότερο πετρέλαιο ή αν η σημερινή εικόνα αποτελεί απλώς μια προσωρινή προσαρμογή σε μια περίοδο έντονης ενεργειακής αναταραχής.
Διαβάστε ακόμη
Επιτόκια: Νέα αύξηση προ των πυλών – Κερδίζουν οι τράπεζες, μένουν πίσω οι καταθέτες
Ματιέ Πιγκάς: Ο εκδότης που θέλει να γίνει πρόεδρος της Γαλλίας
Πορτογαλία: Πώς μια χώρα 10 εκατομμυρίων κατοίκων έγινε ο φόβος των Big Tech
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα