Καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή οδηγεί σε εκρηκτική άνοδο των τιμών καυσίμων και απειλεί την παγκόσμια οικονομία, ενισχύονται οι φωνές που ζητούν μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο και επιτάχυνση της μετάβασης στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχουν ουσιαστικά παραλύσει, με πλοία να έχουν ακινητοποιηθεί ή ακόμη και να έχουν υποστεί ζημιές. Η διακοπή αυτής της βασικής αρτηρίας έχει προκαλέσει έντονες αναταράξεις στις αγορές.

Παγκόσμιες επιπτώσεις και ενεργειακό σοκ

Η άνοδος των τιμών οδηγεί πολλές χώρες σε περιορισμούς κατανάλωσης καυσίμων και σε αυξημένο κόστος τροφίμων, ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας κάνει λόγο για τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου.

Με την προοπτική άμεσης αποκλιμάκωσης να παραμένει αβέβαιη, διεθνείς οργανισμοί, όπως τα Ηνωμένα Έθνη, καλούν σε επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης. Όπως υπογράμμισε ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες, οι ανανεώσιμες πηγές δεν μπορούν να αποκλειστούν ή να χρησιμοποιηθούν ως «όπλο», μεταδίδει το Independet.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί επενδύσεις 75 δισ. ευρώ σε καθαρή ενέργεια, επιχειρώντας να ενισχύσει την ενεργειακή της αυτονομία. Παράλληλα, χώρες όπως η Ινδία αναγνωρίζουν την ανάγκη μεγαλύτερης αυτάρκειας, δεδομένης της εξάρτησής τους από εισαγωγές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, η μετάβαση δεν είναι απλή ούτε άμεση.

Παρά την εντυπωσιακή ανάπτυξη των ΑΠΕ — που πλέον καλύπτουν περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας — η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα ορυκτά καύσιμα.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Το πετρέλαιο παραμένει κυρίαρχο στις μεταφορές, ενώ το φυσικό αέριο καλύπτει βασικές ανάγκες στη βιομηχανία και τη θέρμανση. Σε πολλούς τομείς, όπως η αεροπορία και η ναυτιλία, δεν υπάρχουν ακόμη βιώσιμες εναλλακτικές σε μεγάλη κλίμακα.

Μεταφορές: Το πιο ελπιδοφόρο πεδίο

Ο τομέας των μεταφορών αποτελεί ίσως τη μοναδική περιοχή όπου διαφαίνεται ουσιαστική αλλαγή, χάρη στην άνοδο των ηλεκτρικών οχημάτων. Η διείσδυση των ηλεκτρικών οχημάτων μπορεί σταδιακά να μειώσει την εξάρτηση από το πετρέλαιο, αν και η μετάβαση προχωρά με αργούς ρυθμούς λόγω περιορισμών σε υποδομές και κόστους.

Πέρα από τις μεταφορές, η εικόνα παραμένει δύσκολη. Η βιομηχανία, η ναυτιλία και η αεροπορία εξακολουθούν να βασίζονται σε καύσιμα χωρίς άμεσες εναλλακτικές. Παράλληλα, σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, η καθημερινή κατανάλωση ενέργειας — ακόμη και για μαγείρεμα — εξαρτάται από προϊόντα πετρελαίου.

Η κρίση έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στην Ασία, όπου κατευθύνεται το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών ροών μέσω Ορμούζ. Ελλείψεις σε LPG έχουν οδηγήσει σε κλείσιμο επιχειρήσεων, ενώ περιορισμοί καυσίμων έχουν διαταράξει την καθημερινότητα σε χώρες όπως το Μπανγκλαντές και το Πακιστάν.

Η ανάγκη πολιτικών παρεμβάσεων

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μείωση της εξάρτησης είναι εφικτή, αλλά απαιτεί συντονισμένες πολιτικές.

Η κρίση αναδεικνύει τα όρια του LNG ως «ασφαλούς» λύσης, με ορισμένους αναλυτές να προειδοποιούν ότι η εξάρτηση από εισαγόμενο υγροποιημένο φυσικό αέριο ενδέχεται να δημιουργήσει νέους κινδύνους.

Χώρες με πιο διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα, όπως η Κίνα, φαίνεται να αντέχουν καλύτερα, χάρη σε στρατηγικά αποθέματα και ισχυρή ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης.

Στην Ευρώπη, αν και η στροφή στις καθαρές πηγές έχει μειώσει τις εκπομπές, έχει περιορίσει τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών, δημιουργώντας νέα ευαλωτότητα σε κρίσεις τιμών.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: η μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα είναι αναγκαία, αλλά δεν αποτελεί άμεση ασπίδα απέναντι σε γεωπολιτικά σοκ. Όσο μικρότερη είναι η εξάρτηση από πετρέλαιο και φυσικό αέριο, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η ανθεκτικότητα των οικονομιών — αλλά η πορεία προς τα εκεί απαιτεί χρόνο και στρατηγική.

Διαβάστε ακόμη 

Ποιοι μπορούν να σώσουν το σπίτι τους με τη νέα ρύθμιση Πιερρακάκη 

Οι επιχειρηματίες της χρονιάς και τα επόμενα deals τους (pics) 

Η ΕΕ αποφασίζει νέα μέτρα για το ενεργειακό κόστος στη σκιά του πολέμου στη Μέση Ανατολή 

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα