Αντιμέτωπα με νέο κύμα επιβαρύνσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος βρίσκονται περίπου 3 εκατομμύρια νοικοκυριά, τα οποία εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τα πράσινα τιμολόγια, καθώς η αγορά ενέργειας εισέρχεται στην περίοδο αυξημένης χειμερινής κατανάλωσης με τις τιμές σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Η μέση χρέωση στα πράσινα τιμολόγια για τον Νοέμβριο φτάνει τα 28 λεπτά ανά κιλοβατώρα, καταγράφοντας αύξηση 87% σε σχέση με τα 15 λεπτά που είχαν αποτελέσει το επίπεδο αναφοράς της κυβερνητικής πολιτικής κατά την κορύφωση της ενεργειακής κρίσης το 2022.
Η διαφορά δεν οφείλεται αποκλειστικά στην πορεία των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά κυρίως στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται πλέον οι ανατιμήσεις.
Κατά την προηγούμενη κρίση, οι εκτεταμένες κρατικές επιδοτήσεις περιόριζαν σημαντικά τις επιβαρύνσεις των καταναλωτών, διατηρώντας την τελική τιμή κοντά στα 14-15 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Σήμερα, αντίθετα, η πολιτική των οριζόντιων επιδοτήσεων έχει εγκαταλειφθεί, με την προστασία των νοικοκυριών να βασίζεται κυρίως στην επιλογή σταθερών, μπλε τιμολογίων.
Η στροφή στα μπλε τιμολόγια και η μεγάλη μετακίνηση προς τη ΔΕΗ
Η αναζήτηση χαμηλότερων και περισσότερο προβλέψιμων χρεώσεων έχει προκαλέσει σημαντικές ανακατατάξεις στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το myHome Online της ΔΕΗ, το οποίο προσέλκυσε μεγάλο αριθμό καταναλωτών χάρη στις ανταγωνιστικές σταθερές χρεώσεις του.
Κατά το δίμηνο Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου, το συγκεκριμένο πρόγραμμα προσφερόταν με τιμή 11,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα και μηνιαίο πάγιο 3,5 ευρώ. Η διάθεσή του συνεχίστηκε και τον Νοέμβριο, με αναπροσαρμογή της χρέωσης στα 13 λεπτά και αύξηση του παγίου στα 5 ευρώ.
Το ενδιαφέρον των καταναλωτών αποτυπώθηκε στις μετακινήσεις μεταξύ προμηθευτών. Σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία της αγοράς, περίπου 65.000 νοικοκυριά εγκατέλειψαν ιδιωτικές εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας τον Οκτώβριο, επιλέγοντας να μεταφερθούν στη ΔΕΗ. Την ίδια περίοδο, περίπου 25.000 πελάτες αποχώρησαν από τη ΔΕΗ προς ανταγωνιστικούς παρόχους, με αποτέλεσμα η επιχείρηση να εμφανίσει καθαρή αύξηση περίπου 40.000 οικιακών πελατών.
Πρόκειται για μεταβολή ιδιαίτερα μεγάλη για τα δεδομένα της αγοράς, καθώς υπό φυσιολογικές συνθήκες οι καθαρές μηνιαίες μετακινήσεις δεν υπερβαίνουν τις 10.000. Η τάση εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί και τον Νοέμβριο, καθώς το συγκεκριμένο σταθερό πρόγραμμα της ΔΕΗ παραμένει το οικονομικότερο της αγοράς. Ωστόσο, η έντονη στροφή προς τα μπλε τιμολόγια αναδεικνύει και ένα κρίσιμο ερώτημα: για πόσο διάστημα μπορούν οι εταιρείες προμήθειας να διατηρούν χαμηλές σταθερές τιμές όταν το κόστος αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει τόσο υψηλό;
Πάνω από 280 ευρώ η μεγαβατώρα στη χονδρική
Η κατάσταση στη χονδρεμπορική αγορά προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς οι τιμές καταγράφουν διαδοχικές αυξήσεις. Στις τέσσερις πρώτες ημέρες του Νοεμβρίου, η μέση τιμή ξεπέρασε τα 280 ευρώ ανά μεγαβατώρα, δηλαδή σχεδόν 100 ευρώ υψηλότερα από τον μέσο όρο του Οκτωβρίου. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά από έναν ήδη επιβαρυμένο Οκτώβριο, κατά τον οποίο η χονδρεμπορική τιμή είχε αυξηθεί κατά 25% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο.
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στην προθεσμιακή αγορά, όπου οι τιμές των συμβολαίων αντανακλούν τις προσδοκίες για διατήρηση του υψηλού κόστους. Συγκεκριμένα, τα προθεσμιακά συμβόλαια διαμορφώνονται στα 264,75 ευρώ ανά μεγαβατώρα για τον Νοέμβριο και στα 259,79 ευρώ για τον Δεκέμβριο.
Οι τιμές αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις εταιρείες προμήθειας, καθώς χρησιμοποιούν τα συγκεκριμένα προϊόντα προκειμένου να περιορίσουν την έκθεσή τους στις διακυμάνσεις της αγοράς και να προσφέρουν σταθερά τιμολόγια στους πελάτες τους.
Όταν, όμως, το κόστος προμήθειας παραμένει τόσο υψηλό, τα περιθώρια για χαμηλές χρεώσεις περιορίζονται αισθητά.
Στην επιβάρυνση προστίθεται και το κόστος της αγοράς εξισορρόπησης, το οποίο προσεγγίζει τα 35 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Έτσι, το συνολικό κόστος υπερβαίνει τα 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα, χωρίς να έχουν ακόμη υπολογιστεί τα υπόλοιπα λειτουργικά έξοδα και τα περιθώρια των προμηθευτών.
Φυσικό αέριο και χειμώνας εντείνουν την αβεβαιότητα
Οι προοπτικές για τους επόμενους μήνες παραμένουν δύσκολες, καθώς η αυξημένη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στη διάρκεια του χειμώνα μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τις πιέσεις.
Καθοριστικό ρόλο εξακολουθεί να διαδραματίζει η αγορά φυσικού αερίου, αφού οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο καύσιμο καθορίζουν για πολλές ώρες την οριακή τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι καιρικές συνθήκες αποτελούν έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα. Περίοδοι χαμηλών θερμοκρασιών, περιορισμένης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και αυξημένης κατανάλωσης μπορούν να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την αγορά.
Σε αυτό το περιβάλλον, η δυνατότητα ουσιαστικής αποκλιμάκωσης των τιμών αποκλειστικά μέσω του ανταγωνισμού μεταξύ προμηθευτών εμφανίζεται περιορισμένη.
Το πρόβλημα, μάλιστα, δεν αφορά μόνο τα περίπου 3 εκατομμύρια νοικοκυριά που παραμένουν στα πράσινα τιμολόγια.
Αντίστοιχες πιέσεις αντιμετωπίζουν περίπου 150.000 επιχειρήσεις χαμηλής τάσης, με ισχύ άνω των 25 kVA, για τις οποίες οι διαθέσιμες επιλογές σταθερών μπλε τιμολογίων είναι σημαντικά λιγότερες.
Η αύξηση του ενεργειακού κόστους στις συγκεκριμένες επιχειρήσεις μπορεί να μεταφερθεί στα λειτουργικά τους έξοδα και, στη συνέχεια, στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Έτσι, το ενδεχόμενο νέας κυβερνητικής παρέμβασης για τον περιορισμό των επιβαρύνσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παρατεταμένη ακρίβεια στο ηλεκτρικό ρεύμα απειλεί να επηρεάσει όχι μόνο τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, αλλά και ευρύτερα την οικονομική δραστηριότητα.
