Ισχυρές πιέσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ώστε να στηρίξει έμπρακτα τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο ασκεί η Ουάσιγκτον, επιταχύνοντας τις εξελίξεις σε ένα από τα πιο κρίσιμα γεωπολιτικά projects της επόμενης δεκαετίας.

Λίγες εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη συνάντηση στον Λευκό Οίκο, στις 24 Φεβρουαρίου, οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες με στόχο να «ξεκλειδώσουν» τον Διάδρομο και να διασφαλίσουν αυξημένες και πολυετείς ροές αμερικανικού LNG προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, με πύλη εισόδου την Ελλάδα.

Κορυφαίοι Αμερικανοί αξιωματούχοι, όπως ο επιτετραμμένος του Αμερικανού υπουργού Ενέργειας Joshua Volz, καθώς και η Ελληνίδα πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα Κίμπερλι Γκιλφόιλ, έχουν επιδοθεί σε έναν εντατικό διπλωματικό αγώνα δρόμου, με δημόσιες παρεμβάσεις αλλά και παρασκηνιακές διεργασίες, αναδεικνύοντας τη βούληση της Ουάσιγκτον να ενεργοποιήσει τον ελληνικό άξονα ως αξιόπιστη εναλλακτική οδό τροφοδοσίας της Ευρώπης. Στόχος είναι να προσελκυστούν διεθνείς traders και να ενισχυθεί η εμπορική ελκυστικότητα του νοτίου διαδρόμου έναντι άλλων ευρωπαϊκών hubs, όπως εκείνα της Πολωνίας και της Κροατίας, που λόγω εγγύτητας με την Ουκρανία διαθέτουν σήμερα πιο ανταγωνιστικές τιμές στο LNG.

Το ραντεβού στις ΗΠΑ

Η στρατηγική αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει της χειμερινής συνάντησης στο Λευκό Οίκο όπου αναμένεται να συμμετάσχουν ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ομόλογοί του από Ρουμανία, Βουλγαρία, Μολδαβία και Ουκρανία όπως επίσης και ο διευθύνων σύμβουλος της Aktor Αλέξανδρος Εξάρχου. Η σύσκεψη θα πραγματοποιηθεί υπό τους Νταγκ Μπέργκαμ, υπουργό Εσωτερικών και Κρίς Ράιτ υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ. Σύμφωνα με πληροφορίες στη συνάντηση θα συμμετάσχουν, οι ρυθμιστικές αρχές καθώς και οι διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς των χωρών του άξονα ενώ από πλευράς Κομισιόν, το παρών αναμένεται να δώσει η γενική διευθύντρια Ενέργειας Ντίτε Γιόργκενσεν αλλά και εταιρείες που επιδιώκουν πολυετή συμβόλαια προμήθειας με όχημα τον κάθετο διάδρομο.

Επιστέγασμα της αυξημένης κινητικότητας γύρω από το έργο αποτελεί η πρώτη συμφωνία πώλησης αμερικανικού LNG στην Ουκρανία από την Atlantic See LNG Trade, με προμηθευτή την BP και αγοραστή την ουκρανική Naftogaz που ανακοινώθηκε την Παρασκευή. Το φορτίο LNG αναμένεται να αφιχθεί στον τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσας και να αποσταλεί στην Ουκρανία τον ερχόμενο Μάρτιο, μέσω της διαδρομής Ελλάδα–Βουλγαρία–Ρουμανία–Μολδαβία–Ουκρανία (route 1). Αποτελεί δε το πρώτο θετικό σήμα για την επόμενη δημοπρασία που θα γίνει στα τέλη Φεβρουαρίου για το αέριο του Μαρτίου καθώς έχει εξασφαλισμένο πελάτη την Ουκρανική εταιρεία.

Ο ίδιος ο κ. Volz, ο οποίος βρέθηκε στην Αθήνα τις προηγούμενες μέρες μίλησε ανοιχτά για την αμερικανική στρατηγική κάνοντας λόγο για «μετάβαση από τις ροές στην πλημμύρα φυσικού αερίου», αναδεικνύοντας τον Κάθετο Διάδρομο σε κεντρική προτεραιότητα της αμερικανικής εξωτερικής ενεργειακής πολιτικής. Ο ίδιος μίλησε ξεκάθαρα για την ανάγκη δημιουργίας πρόσθετης δυναμικότητας υποδομών και τουλάχιστον ενός νέου FSRU στην Ελλάδα, με ανοιχτή την αμερικανική υποστήριξη στη χρηματοδότηση μέσω της αμερικανικής τράπεζας εισαγωγών-εξαγωγών (Ex-Im Bank) και του Αμερικανικού Ιδρύματος Χρηματοδότησης της Ανάπτυξης (DFC), αλλά και με πιθανή συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών, όπως η Excelerate Energy. Η εταιρεία θεωρείται leader στον κλάδο των υποδομών LNG, με εξειδίκευση σε πλωτές μονάδες αποθήκευσης και επαναεριοποίησης (FSRU), ανάπτυξη και λειτουργία τερματικών σταθμών φυσικού αερίου.

Από τη γεωπολιτική στην πραγματική αγορά

Παρά την κινητικότητα σε πολιτικό και επιχειρηματικό επίπεδο και τις πρώτες εμπορικές συμφωνίες, ο Κάθετος Διάδρομος απέχει ακόμη από το να λειτουργεί ως πλήρως ανεπτυγμένη ενεργειακή λεωφόρος. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι πώς στην πράξη θα αποκτήσει πραγματική οικονομική υπόσταση και σταθερές ροές.

Με βάση τις συζητήσεις και τα σχέδια των υπερατλαντικών κινήσεων και πρωτοβουλιών υπάρχουν τέσσερα συγκεκριμένα βήματα που μπορούν να λειτουργήσουν καταλυτικά και να «ξεκλειδώσουν» το έργο.

1) Τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια

Καθοριστικής σημασίας θεωρείται η σύναψη δεσμευτικών συμφωνιών αγοράς (offtake agreements) με ορίζοντα δεκαετίας ή και εικοσαετίας. Χωρίς τέτοιες συμβάσεις από βιομηχανικούς καταναλωτές και εταιρείες εμπορίας, ο Κάθετος Διάδρομος δεν μπορεί να προσελκύσει σοβαρή χρηματοδότηση. Οι τράπεζες και οι επενδυτές ζητούν προβλεψιμότητα εσόδων, και αυτή μπορεί να προκύψει μόνο μέσα από σταθερή ζήτηση.

2) Η εναρμόνιση των τελών και των ρυθμιστικών πλαισίων

Ένα από τα βασικά προβλήματα σήμερα είναι οι διαφορετικές χρεώσεις και κανόνες σε κάθε χώρα από την οποία διέρχεται ο Διάδρομος. Αν το κόστος μεταφοράς αυξάνεται όσο το αέριο κινείται προς την Κεντρική Ευρώπη, η εμπορική του ελκυστικότητα μειώνεται δραστικά. Απαιτείται πολιτική συμφωνία σε επίπεδο κυβερνήσεων και ρυθμιστικών αρχών για πιο ενιαία, προβλέψιμη και ανταγωνιστική τιμολόγηση σε όλο το μήκος του άξονα. Στο μέτωπο της κινητικότητας, εντός Φεβρουαρίου αναμένεται να ενταθούν οι επαφές των Διαχειριστών των πέντε χωρών. Στόχος είναι η διαμόρφωση ετήσιων προϊόντων χαμηλότερου κόστους, αντί των σημερινών μηνιαίων, ώστε να ενισχυθεί η προβλεψιμότητα για traders και προμηθευτές και, κατ’ επέκταση, να περιοριστεί το κόστος για τον τελικό καταναλωτή. Για αρχή πάντως γίνονται συζητήσεις ώστε οι δημοπρασίες να γίνονται σε τριμηνιαία βάση και όχι ανά μήπως όπως είναι σήμερα.

3) Οι υποδομές εισόδου και διασύνδεσης

Χωρίς επαρκή δυναμικότητα στην αφετηρία, ο Διάδρομος δεν μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικό όγκο ροών. Τα FSRU στην Ελλάδα, η Ρεβυθούσα και οι διασυνδέσεις με τις γειτονικές χώρες αποτελούν τα «σημεία-κλειδιά» του συστήματος. Ωστόσο καθίσταται αναγκαίες νέες επενδύσεις, αναβαθμίσεις και επέκταση χωρητικότητας.

4) Ο πολιτικός συντονισμός

Πέρα από τις τεχνικές επιτροπές και τις ρυθμιστικές αρχές, κρίσιμος θεωρείται ο άμεσος πολιτικός συντονισμός μεταξύ των χωρών του άξονα, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ. Αν πάντως η συνάντηση του Φεβρουαρίου περιοριστεί σε επίπεδο DG Energy, το μήνυμα που εκπέμπεται δείχνει μια χλιαρή προσέγγιση των Βρυξελλών στον αμερικανικό συναγερμό για τον vertical corridor.

Προηγήθηκαν τις προηγούμενες ημέρες προειδοποιήσεις από κορυφαίους Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι, μετά τις δηλώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία, ακόμη πιο ανησυχητική καθίσταται η αυξανόμενη ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ από έναν μόνο προμηθευτή. Στο πλαίσιο αυτό, ο επίτροπος Γιόργκενσεν ανέφερε πως εξετάζεται η προμήθεια πρόσθετων ποσοτήτων LNG από τον Καναδά, το Κατάρ και χώρες της Βόρειας Αφρικής, γεγονός που ενδέχεται να σηματοδοτεί αναπροσαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Διαβάστε ακόμη

Airbnb: Tα έσοδα κοντά στο 1 δισ. αλλάζουν τον κυβερνητικό σχεδιασμό

Από το ψυγείο στο TikTok: Πώς το ελληνικό γιαούρτι έγινε παγκόσμιο φαινόμενο

Ποιες εταιρείες πληροφορικής μπαίνουν σε συζητήσεις για νέα deals

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα