Λίγες ώρες πριν ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώσει την Τρίτη μια προσωρινή εκεχειρία με το Ιράν, η μέση τιμή της βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε στα 4,14 δολάρια ανά γαλόνι για απλή αμόλυβδη, σύμφωνα με την AAA.

Δύο ημέρες αργότερα, η τιμή αυτή — πλέον στα 4,17 δολάρια ανά γαλόνι — συνεχίζει να καταγράφει άνοδο.

Εκατομμύρια Αμερικανοί με περιορισμένα εισοδήματα ελπίζουν ότι η εκεχειρία — μια παύση δύο εβδομάδων με στόχο την επίτευξη μόνιμης συμφωνίας ειρήνης — θα οδηγήσει γρήγορα τις τιμές στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, δηλαδή κάτω από τα 3 δολάρια ανά γαλόνι.

Άλλωστε, δεν έχει συμφωνήσει το Ιράν στο πλαίσιο της εκεχειρίας να άρει τον αποκλεισμό ενός μήνα στα Στενά του Ορμούζ, ο οποίος έχει ουσιαστικά περιορίσει το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου; Και αν το πετρέλαιο αρχίσει ξανά να ρέει από τον Περσικό Κόλπο, δεν θα έπρεπε οι τιμές της βενζίνης να καταρρεύσουν;

Δυστυχώς, όχι — ή τουλάχιστον όχι άμεσα.

«Δεν υπάρχει επιστροφή σε ό,τι είχαμε», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Moody’s Analytics, Μαρκ Ζάντι. «Τουλάχιστον όχι φέτος».

Να γιατί οι καταναλωτές θα συνεχίσουν να πιέζονται στις αντλίες τις επόμενες εβδομάδες και μήνες.

Έχουν ανοίξει πραγματικά τα Στενά του Ορμούζ;

Το διεθνές σημείο αναφοράς για τις τιμές πετρελαίου είναι το Brent, ένας τύπος αργού κυρίως από τη Βόρεια Θάλασσα. Οι επενδυτές ουσιαστικά «ποντάρουν» στις μελλοντικές τιμές μέσω συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, επηρεάζοντας έτσι την πραγματική τιμή του πετρελαίου, με βάση τις εξελίξεις στην αγορά.

Όταν το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν. Αν τα ανοίξει, θεωρητικά θα έπρεπε να υποχωρήσουν. Επειδή το Brent μετατρέπεται εύκολα σε βενζίνη, οι τιμές των καυσίμων κινούνται συνήθως παράλληλα με αυτό.

Το πρόβλημα είναι ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν έχουν στην πραγματικότητα ανοίξει — και υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες για το τι ακριβώς σημαίνει «άνοιγμα», καθώς και για τη διάρκειά του.

Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν ότι η Τεχεράνη απέτρεψε την είσοδο ορισμένων δεξαμενόπλοιων και «έκλεισε πλήρως» εκ νέου τα Στενά. Η κίνηση αποδόθηκε σε νέο κύμα ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο.

Επικρατεί σύγχυση για το αν τα Στενά είναι ανοιχτά ή κλειστά. Το Ιράν φαίνεται να έχει περιορίσει τις επιθέσεις και τη ναρκοθέτηση, ενώ δηλώνει ότι επιτρέπει ασφαλή διέλευση υπό τον όρο συντονισμού με τις ένοπλες δυνάμεις του. Ταυτόχρονα, απαιτεί να σταματήσουν οι ισραηλινές επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, θέτοντας έναν όρο που απειλεί την εκεχειρία. Επιπλέον, ζητά επίσημο έλεγχο των Στενών και επιβολή διοδίων έως και 2 εκατομμυρίων δολαρίων ανά πλοίο.

Τα ζητήματα αυτά ενδέχεται να συζητηθούν στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στο Πακιστάν, ενώ κυβερνήσεις στην Ευρώπη και την Ασία δηλώνουν ότι θα συμβάλουν στη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Ο Τραμπ, αν και αρχικά άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο κοινών διοδίων με το Ιράν, στη συνέχεια ξεκαθάρισε ότι δεν θα πρέπει να επιβληθούν μονομερώς.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ελάχιστα πλοία είναι διατεθειμένα να διασχίσουν τα Στενά. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, η κίνηση έφτασε στο χαμηλότερο επίπεδο από τα τέλη Μαρτίου, με μόλις πέντε φορτηγά πλοία να περνούν και κανένα δεξαμενόπλοιο πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Πριν από τον πόλεμο, διέρχονταν καθημερινά περισσότερα από 130 πλοία.

Η εκεχειρία θεωρείται «υπερβολικά ασταθής για να δεσμευτεί κανείς», σημειώνει στέλεχος ασφαλιστικής εταιρείας θαλάσσιων μεταφορών. Μέχρι να αποκατασταθεί η ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, δεν αναμένεται μείωση των τιμών βενζίνης στις ΗΠΑ.

«Ανεβαίνει σαν πύραυλος και πέφτει σαν φτερό»

Ακόμη κι αν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν πλήρως σύντομα — κάτι που δεν θεωρείται δεδομένο — οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι τιμές δεν θα επιστρέψουν άμεσα στα προπολεμικά επίπεδα.

«Υπάρχει μια παλιά έκφραση: οι τιμές της βενζίνης ανεβαίνουν σαν πύραυλος και πέφτουν σαν φτερό», σημειώνει αναλυτής πετρελαίου.

Στην περίπτωση του Ιράν, πέντε βασικοί παράγοντες θα συνεχίσουν να κρατούν τις τιμές υψηλές ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου.

Πρώτον, η παραγωγή πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο έχει περιοριστεί σημαντικά τις τελευταίες έξι εβδομάδες, τόσο λόγω ζημιών στις υποδομές όσο και λόγω έλλειψης αποθηκευτικού χώρου σε χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Ιράκ, το Ομάν και η Σαουδική Αραβία. Εκτιμάται ότι 7,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως βγήκαν εκτός παραγωγής τον Μάρτιο.

Δεύτερον, το κόστος εξαγωγής θα αυξηθεί αν επιβληθούν διόδια, τα οποία θα μετακυλιστούν στους καταναλωτές.

Τρίτον, τα ασφάλιστρα για τα πλοία που διασχίζουν τα Στενά θα αυξηθούν, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις τιμές.

Τέταρτον, οι επενδυτές ενσωματώνουν ένα «ασφάλιστρο κινδύνου» λόγω της πιθανότητας κατάρρευσης της εκεχειρίας, διατηρώντας τις τιμές υψηλές.

Τέλος, οι πρατηριούχοι προσαρμόζουν τις τιμές με καθυστέρηση: τις αυξάνουν γρήγορα όταν ανεβαίνει το κόστος, αλλά τις μειώνουν πιο αργά για να διατηρήσουν τα περιθώρια κέρδους.

Παρότι οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου παγκοσμίως, παραμένουν και ο μεγαλύτερος καταναλωτής. Η αγορά είναι παγκόσμια, γεγονός που σημαίνει ότι οι τιμές επηρεάζονται παντού ταυτόχρονα.

Τις τελευταίες ημέρες, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν από περίπου 110 δολάρια στα 90 μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, πριν επανέλθουν κοντά στα 100 λόγω φόβων αποτυχίας της. Μέχρι να σταθεροποιηθεί η κατάσταση, οι τιμές καυσίμων θα παραμείνουν υψηλές.

Ακόμη και αν αρχίσουν να υποχωρούν, ενδέχεται να χρειαστεί έως και το επόμενο έτος για να πέσουν ξανά κάτω από τα 3 δολάρια ανά γαλόνι.

Διαβάστε ακόμη:

Κρυφοί «ράμπο» της ΤτΕ: Ασφαλιστικές υπό στενή εποπτεία μέσω των πελατών τους (πίνακες)

Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο: Κόφτης 30% για τις τουριστικές κλίνες στις Κυκλάδες, φρένο και στα Airbnb

Βατικανό: Ολα όσα γνωρίζουμε για την αληθινή περιουσία του

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα