Πώς μπορεί η Ευρώπη να δημιουργήσει επιχειρηματικούς ομίλους ικανούς να ανταγωνιστούν τους αμερικανικούς και κινεζικούς κολοσσούς χωρίς να αποδυναμώσει τον ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά; Στη συζήτηση αυτή, που βρίσκεται σε εξέλιξη στις Βρυξέλλες και αναμένεται να καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο θα εγκρίνονται οι μεγάλες συγχωνεύσεις και εξαγορές τα επόμενα χρόνια, παρεμβαίνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού, συνυπογράφοντας μαζί με τις αντίστοιχες αρχές της Αυστρίας, του Βελγίου, της Τσεχίας, της Ιρλανδίας, της Ολλανδίας και της Πορτογαλίας κοινή δήλωση επί του σχεδίου των νέων κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Πίσω από την κοινή δήλωση εξελίσσεται μία από τις σημαντικότερες αντιπαραθέσεις των τελευταίων ετών για την οικονομική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για το αν η Ένωση πρέπει να διευκολύνει τη δημιουργία μεγαλύτερων επιχειρηματικών σχημάτων – των λεγόμενων «ευρωπαϊκών πρωταθλητών» – προκειμένου να ανταγωνιστεί αποτελεσματικότερα τις ΗΠΑ και την Κίνα ή αν κάτι τέτοιο εγκυμονεί τον κίνδυνο περιορισμού του ανταγωνισμού μέσα στην ίδια την ευρωπαϊκή αγορά.
Στο κοινό τους κείμενο, οι επτά εθνικές αρχές αναγνωρίζουν ότι η δημιουργία μεγαλύτερων και ισχυρότερων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, ενώ οι διασυνοριακές συγχωνεύσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως μοχλός καινοτομίας, οικονομικής ανάπτυξης, ασφάλειας εφοδιασμού και ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς. Η «κόκκινη γραμμή» που θέτουν είναι το ενδεχόμενο η επιδίωξη αυτών των στόχων να οδηγήσει σε χαλάρωση της πολιτικής ανταγωνισμού ή σε πιο επιεική αντιμετώπιση μεγάλων συγκεντρώσεων. Υπογραμμίζουν ότι κάθε αξιολόγηση θα πρέπει να εξακολουθήσει να βασίζεται σε τεκμηριωμένη οικονομική ανάλυση και αποδείξεις και όχι σε γενικές πολιτικές επιδιώξεις.
Η συζήτηση για τους «ευρωπαϊκούς πρωταθλητές»
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει την πολιτική ανταγωνισμού, ώστε να ανταποκριθεί στις νέες γεωπολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, η στρατηγική αυτονομία, η ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού, η ενεργειακή ασφάλεια και ο ανταγωνισμός με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα εάν οι υφιστάμενοι κανόνες δυσκολεύουν τη δημιουργία μεγαλύτερων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Σε αυτό το πλαίσιο έχει αναζωπυρωθεί η συζήτηση για τους λεγόμενους «ευρωπαϊκούς πρωταθλητές», δηλαδή επιχειρηματικούς ομίλους με το μέγεθος και τους πόρους να ανταγωνιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι υποστηρικτές αυτής της προσέγγισης θεωρούν ότι η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερη ευελιξία στην έγκριση συγχωνεύσεων, ενώ όσοι υπερασπίζονται το υφιστάμενο μοντέλο προειδοποιούν ότι η χαλάρωση των κανόνων θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συγκέντρωση ισχύος, υψηλότερες τιμές και λιγότερες επιλογές για επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Αυτό ακριβώς το σημείο επιχειρούν να ισορροπήσουν οι επτά αρχές ανταγωνισμού. Αναγνωρίζουν ότι παράγοντες όπως η καινοτομία, η βιωσιμότητα, η ανθεκτικότητα και η διασυνοριακή ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς μπορούν να συνεκτιμώνται στην αξιολόγηση μιας συγκέντρωσης, επιμένουν όμως ότι οι παράγοντες αυτοί πρέπει να αποδεικνύονται με αντικειμενικά στοιχεία και δεν μπορούν να δικαιολογούν από μόνοι τους τη χαλάρωση της πολιτικής ανταγωνισμού
Οι νέες προτεραιότητες της Κομισιόν
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την άνοιξη το σχέδιο των νέων κατευθυντήριων γραμμών για τις συγχωνεύσεις, το οποίο αντικαθιστά για πρώτη φορά τα ξεχωριστά κείμενα του 2004 και του 2008 με ένα ενιαίο πλαίσιο αξιολόγησης. Μέχρι σήμερα το βάρος έπεφτε κυρίως στις επιπτώσεις μιας συγχώνευσης στις τιμές και στα μερίδια αγοράς.
Το νέο σχέδιο διευρύνει την αξιολόγηση και θα συνεκτιμώνται πλέον ζητήματα όπως η καινοτομία, οι επενδύσεις, η ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού, η βιωσιμότητα και η δυνατότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να ανταγωνιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι οι παράγοντες αυτοί θα πρέπει να τεκμηριώνονται με ισχυρά οικονομικά στοιχεία και δεν οδηγούν σε αυτόματη έγκριση μεγαλύτερων συγκεντρώσεων.
Η «κόκκινη γραμμή»
Αυτή ακριβώς τη γραμμή στηρίζει και η κοινή δήλωση που συνυπέγραψε η ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού. Οι επτά αρχές αναγνωρίζουν ότι η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερη κλίμακα, περισσότερες επενδύσεις και ισχυρότερες επιχειρήσεις, επιμένουν όμως ότι ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός παραμένει ο βασικός μοχλός καινοτομίας, παραγωγικότητας και μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Προειδοποιούν, μάλιστα, ότι η υπερβολική συγκέντρωση ισχύος μπορεί να πλήξει ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, περιορίζοντας τις επιλογές και τη διαπραγματευτική τους δύναμη, γι’ αυτό και ζητούν οι νέοι κανόνες να εφαρμόζονται με αυστηρή οικονομική τεκμηρίωση και όχι με πολιτικά κριτήρια.
Για την ελληνική αγορά, οι αλλαγές δεν είναι θεωρητικές. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές θα αποτελέσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εξετάζονται τα επόμενα χρόνια οι μεγάλες συγχωνεύσεις και εξαγορές, επηρεάζοντας και συμφωνίες που αφορούν την ελληνική αγορά.
Πώς ξεκίνησε η συζήτηση
Οι ρίζες της σημερινής συζήτησης για την αναθεώρηση των ευρωπαϊκών κανόνων βρίσκονται στο 2019, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπλόκαρε τη συγχώνευση των σιδηροδρομικών δραστηριοτήτων των Siemens και Alstom, κρίνοντας ότι θα περιόριζε σημαντικά τον ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή αγορά. Η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τη Γαλλία και τη Γερμανία, οι οποίες υποστήριξαν ότι η Ευρώπη στερήθηκε την ευκαιρία να δημιουργήσει έναν ισχυρό βιομηχανικό όμιλο ικανό να ανταγωνιστεί τους κινεζικούς κολοσσούς.
Η αντιπαράθεση εκείνη αποτέλεσε την αφετηρία μιας ευρύτερης συζήτησης για το αν οι κανόνες ανταγωνισμού εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στις νέες γεωπολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε στη σημερινή αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις συγχωνεύσεις και εξαγορές.
Διαβάστε ακόμη
Οι Ελληνες εφοπλιστές επενδύουν σχεδόν 40 δισ. δολάρια στα δεξαμενόπλοια του μέλλοντος
Η ισχύς του δολαρίου απειλεί με ένα νέο «πυρετό» carry trade στο γιεν
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα