Σε πλήρη εξέλιξη περνά η μεγάλη αναδιάταξη του χάρτη των δημόσιων οδικών συγκοινωνιών της χώρας, καθώς το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, μέσω της Μονάδας Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας (PPF) του Υπερταμείου, προχωρά σταδιακά τους διαγωνισμούς που θα καθορίσουν ποιοι θα εκτελούν τις τακτικές αστικές και υπεραστικές μεταφορές με λεωφορεία τα επόμενα χρόνια.
Στη σειρά μπαίνει πλέον και η Αττική, με την προκήρυξη του διαγωνισμού για την παραχώρηση του αποκλειστικού δικαιώματος εκτέλεσης και εκμετάλλευσης του υπεραστικού συγκοινωνιακού έργου εκτός της περιοχής ευθύνης του ΟΑΣΑ. Πρόκειται για μία σύμβαση εκτιμώμενης αξίας 108 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ για δέκα χρόνια, η οποία υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορεί να παραταθεί για ακόμη πέντε, ανεβάζοντας τη δυνητική αξία της στα 162 εκατ. ευρώ. Με ΦΠΑ 13%, τα αντίστοιχα ποσά διαμορφώνονται σε 122,04 εκατ. και 183,06 εκατ. ευρώ.
Ο διαγωνισμός της Αττικής αποτελεί μία ακόμη ψηφίδα του νέου πλαισίου που εφαρμόζεται στις δημόσιες οδικές μεταφορές. Η σχετική κυβερνητική απόφαση του Φεβρουαρίου ενέταξε στις Συμβάσεις Στρατηγικής Σημασίας το συνολικό έργο για την «ανάθεση συμβάσεων εκτέλεσης συγκοινωνιακού έργου με αστικά και υπεραστικά λεωφορεία στις περιφέρειες της χώρας», με εξαίρεση τις αστικές περιοχές Αθήνας και Θεσσαλονίκης, αναθέτοντας στο PPF την ωρίμανση και διενέργεια των σχετικών διαγωνιστικών διαδικασιών.
Ήδη αντίστοιχοι διαγωνισμοί έχουν βγει σε σειρά Περιφερειών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, η Στερεά Ελλάδα, η Θεσσαλία, τα Ιόνια Νησιά, η Δυτική Μακεδονία, η Πελοπόννησος, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η Κεντρική Μακεδονία και η Ήπειρος, ενώ η διαδικασία συνεχίζεται σταδιακά σε όλη τη χώρα. Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, το έργο αφορά υπεραστικές μεταφορές ή διαχωρίζεται σε αστικό και υπεραστικό τμήμα.
Ενιαίο πακέτο
Στην Αττική, η περιοχή ευθύνης του ΟΑΣΑ μένει εκτός της διαδικασίας. Για το υπόλοιπο της Περιφέρειας, όμως, το έργο δίνεται ως ένα ενιαίο πακέτο, χωρίς δυνατότητα υποβολής προσφοράς μόνο για επιμέρους γεωγραφικές ενότητες. Ο ανάδοχος που θα επικρατήσει θα αποκτήσει έτσι το αποκλειστικό δικαίωμα εκτέλεσης και εκμετάλλευσης του συνόλου των γραμμών που εντάσσονται στη σύμβαση.
Το αντικείμενο δεν περιορίζεται μάλιστα στη μεταφορά επιβατών, καθώς περιλαμβάνει και τη μεταφορά συνοδευόμενων δεμάτων άνω των 10 κιλών ή ασυνόδευτων δεμάτων.
Η εκτιμώμενη αξία των 108 εκατ. ευρώ, ή 10,8 εκατ. ευρώ ετησίως, έχει υπολογιστεί με βάση τους πλέον πρόσφατους διαθέσιμους ισολογισμούς και τις οικονομικές καταστάσεις των υφιστάμενων παρόχων, αφού αφαιρεθούν τα έσοδα που προέρχονται από μη τακτικό μεταφορικό έργο.
Το αντικείμενο είναι σημαντικό και σε όρους πραγματικού συγκοινωνιακού έργου. Η διακήρυξη προβλέπει συνολικά 5.345.132 οχηματοχιλιόμετρα τον χρόνο, από τα οποία 3.833.804, ή 71,7%, αφορούν ενδοπεριφερειακό έργο και 1.511.328, ή 28,3%, διαπεριφερειακό.
Στους αναλυτικούς πίνακες περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι συνδέσεις της Αθήνας με τη Ραφήνα, τη Νέα Μάκρη, το Λαύριο, το Σούνιο και τη Σκάλα Ωρωπού, καθώς και τοπικότερα δρομολόγια όπως Μαρκόπουλο – Πόρτο Ράφτη και οι συνδέσεις του Μαρκοπούλου με τον Προαστιακό Κορωπίου και το Αεροδρόμιο.
Το μεταφορικό έργο δεν παραμένει κατ’ ανάγκη αμετάβλητο σε όλη τη διάρκεια της σύμβασης. Η αρμόδια αρχή μπορεί να προσαρμόζει τα προγράμματα ανάλογα με τις τεκμηριωμένες ανάγκες, ενώ ο ίδιος ο υποψήφιος έχει τη δυνατότητα να ενισχύσει τη βαθμολογία της προσφοράς του δεσμευόμενος για πρόσθετο μεταφορικό έργο. Η μέγιστη βαθμολογία στο συγκεκριμένο κριτήριο επιτυγχάνεται με προσφορά τουλάχιστον 10% περισσότερων οχηματοχιλιομέτρων από το προβλεπόμενο έργο.
Το ρίσκο στον ανάδοχο
Κρίσιμη παράμετρος του νέου μοντέλου είναι ότι τα 108 εκατ. ευρώ δεν αποτελούν ποσό που θα καταβάλει το Δημόσιο στον νικητή του διαγωνισμού. Πρόκειται για την εκτιμώμενη αξία της δεκαετούς εκμετάλλευσης του έργου.
Το κόστος της παροχής των υπηρεσιών βαρύνει αποκλειστικά τον ανάδοχο, ο οποίος αναλαμβάνει τόσο το κόστος λειτουργίας και των απαιτούμενων επενδύσεων όσο και τον επιχειρηματικό κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου ζήτησης και προσφοράς.
Τα έσοδά του θα προέρχονται από τα εισιτήρια, τις προβλεπόμενες αποζημιώσεις για τις απώλειες που προκαλεί η κοινωνική πολιτική μειωμένων ή δωρεάν μετακινήσεων ειδικών κατηγοριών επιβατών και τα διαφημιστικά έσοδα. Πέρα από την παραχώρηση του αποκλειστικού δικαιώματος εκμετάλλευσης, το Δημόσιο δεν συμμετέχει στη χρηματοδότηση ούτε παρέχει εγγύηση για την απόσβεση των κεφαλαιουχικών ή λειτουργικών δαπανών του αναδόχου.
Η τιμή δεν αρκεί
Ακόμη πιο χαρακτηριστική της φιλοσοφίας του διαγωνισμού είναι η διαδικασία επιλογής. Η σύμβαση δεν ανατίθεται απλώς σε εκείνον που θα δώσει τη χαμηλότερη οικονομική προσφορά, αλλά με βάση τη βέλτιστη σχέση ποιότητας – τιμής.
Τα οικονομικά κριτήρια αντιστοιχούν συνολικά στο 31% της βαθμολογίας. Το 20% αφορά την έκπτωση επί των ανώτατων επιτρεπόμενων κομίστρων, το 6% τις πρόσθετες εκπτώσεις προς τους επιβάτες και το 5% το πρόσθετο μεταφορικό έργο που δεσμεύεται να εκτελεί ο υποψήφιος.
Το υπόλοιπο 69% αφορά ποιοτικά χαρακτηριστικά, μεταφέροντας σημαντικό μέρος του ανταγωνισμού στην πραγματική επιχειρησιακή ετοιμότητα των διεκδικητών. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο η ετοιμότητα επιβατικού σταθμού και στόλου αντιστοιχεί στο 29,5% της συνολικής βαθμολογίας, ενώ η ηλικία του στόλου έχει βάρος 10%.
Οι υποψήφιοι καλούνται να τεκμηριώσουν συγκεκριμένα πού και πώς θα λειτουργήσουν οι εγκαταστάσεις τους, την έκταση και την προσβασιμότητά τους και τον τρόπο με τον οποίο θα εξασφαλίσουν τα απαιτούμενα λεωφορεία.
Ποιοι μπορούν να μπουν στη μάχη
Το γεγονός ότι το έργο δημοπρατείται ως ενιαίο πακέτο δεν σημαίνει ότι ένας οικονομικός φορέας πρέπει να αναλάβει μόνος του το σύνολο των γραμμών. Η διακήρυξη επιτρέπει τη συμμετοχή ενώσεων οικονομικών φορέων και κοινοπραξιών, χωρίς να απαιτείται συγκεκριμένη νομική μορφή κατά την υποβολή της προσφοράς.
Η δυνατότητα αυτή δεν αναιρεί τον ενιαίο χαρακτήρα του διαγωνισμού: η προσφορά πρέπει υποχρεωτικά να καλύπτει το σύνολο του έργου. Στην περίπτωση ένωσης, ωστόσο, τα μέλη της μπορούν να κατανείμουν μεταξύ τους την εκτέλεση του συγκοινωνιακού έργου, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τις αντίστοιχες γεωγραφικές περιοχές, αρκεί αθροιστικά να καλύπτεται ολόκληρο το αντικείμενο.
Ο πήχης της οικονομικής επάρκειας θέτει ένα πρώτο φίλτρο στους ενδιαφερομένους. Οι υποψήφιοι πρέπει να διαθέτουν μέσο γενικό ετήσιο κύκλο εργασιών για τις χρήσεις 2023, 2024 και 2025 τουλάχιστον ίσο με το 70% της ετήσιας εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης. Με βάση τα 10,8 εκατ. ευρώ ετησίως, το όριο διαμορφώνεται στα 7,56 εκατ. ευρώ. Παράλληλα απαιτείται επιστολή χρηματοδοτικής στήριξης από τράπεζα, με βάση το επιχειρηματικό και χρηματοοικονομικό σχέδιο που συνοδεύει την προσφορά.
Σημαντικές είναι και οι απαιτήσεις σε εγγυήσεις. Για την είσοδο στον διαγωνισμό απαιτείται εγγυητική επιστολή συμμετοχής 1,08 εκατ. ευρώ, ίση με το 1% της εκτιμώμενης αξίας της δεκαετούς σύμβασης. Για τον ανάδοχο προβλέπεται στη συνέχεια εγγύηση καλής εκτέλεσης ίση με το 4% της εκτιμώμενης αξίας χωρίς το δικαίωμα προαίρεσης, με ειδικότερες προβλέψεις για τη διάρκεια και τον αναλογικό υπολογισμό της.
Στόλος και οδηγοί
Η διακήρυξη δεν επιβάλλει εξαρχής ολοκαίνουργιο στόλο. Επιτρέπει ιδιόκτητα, μισθωμένα ή με χρηματοδοτική μίσθωση οχήματα, ενώ προβλέπεται η χρήση λεωφορείων διαφορετικών ηλικιών και περιβαλλοντικών κατηγοριών που πληρούν τις τεχνικές απαιτήσεις.
Το βασικό ανώτατο όριο ηλικίας φθάνει τα 25 έτη, εκτός εάν ο υποψήφιος δεσμευθεί για χαμηλότερη μέγιστη ηλικία, κάτι που βελτιώνει τη βαθμολογία του. Όταν ένα λεωφορείο φθάνει στο όριο ηλικίας που ισχύει για τον συγκεκριμένο ανάδοχο, η αντικατάστασή του πρέπει να γίνεται με όχημα ηλικίας έως 18 ετών.
Η ετοιμότητα του στόλου, ωστόσο, δεν αφορά μόνο την εξασφάλιση των οχημάτων. Πριν από την έναρξη του συγκοινωνιακού έργου θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η απαιτούμενη προετοιμασία τους, με τα συστήματα τηλεματικής, το Αυτόματο Σύστημα Συλλογής Κομίστρου και τις υπόλοιπες απαιτούμενες διαμορφώσεις, ενώ θα πρέπει να είναι διαθέσιμες και οι αναγκαίες εγκαταστάσεις.
Απαιτήσεις τίθενται και για τους οδηγούς. Ο αριθμός τους κατά την περίοδο του υψηλότερου μεταφορικού έργου δεν μπορεί να είναι μικρότερος από 1,2 ανά απαιτούμενο λεωφορείο, χωρίς να υπολογίζονται τα εφεδρικά οχήματα. Παράλληλα, η εμπειρία του προσωπικού αποτελεί μέρος της αξιολόγησης, με βάση τα πέντε χρόνια και πρόσθετη βαθμολογία όσο αυξάνεται η μέση εμπειρία έως τα δέκα χρόνια.
Η σημασία των ποιοτικών χαρακτηριστικών δεν εξαντλείται στην ανάδειξη του νικητή. Η εκτέλεση της σύμβασης θα παρακολουθείται και στο πεδίο, με έρευνες για την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και μετρήσεις σε παραμέτρους όπως η προσβασιμότητα και η ευκολία επιβίβασης και αποβίβασης. Σε περίπτωση πλημμελούς εκτέλεσης προβλέπονται κυρώσεις και ποινικές ρήτρες.
Τα εισιτήρια
Στο οικονομικό σκέλος, οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να ανταγωνιστούν και στο ύψος του κομίστρου. Για την Αττική η διακήρυξη θέτει ανώτατο χιλιομετρικό συντελεστή 0,0943 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, επί του οποίου οι υποψήφιοι μπορούν να προσφέρουν έκπτωση. Πρόσθετες εκπτώσεις προς το επιβατικό κοινό δίνουν επιπλέον βαθμούς στην προσφορά.
Οι προσφορές για την Αττική πρέπει να υποβληθούν έως τις 24 Σεπτεμβρίου 2026 στις 12:00, με την αποσφράγιση να ακολουθεί στις 15:00 της ίδιας ημέρας.
Διαβάστε επίσης
Ενέργεια: Ο ήλιος και ο άνεμος κατεβάζουν τις τιμές στο ρεύμα (πίνακας)
72 δόσεις: Οι πρώτες 19.000 αιτήσεις σε «νεκρή» περίοδο πλειστηριασμών και κατασχέσεων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.