Η Ουγγαρία έχει ήδη κάνει το πολιτικό άλμα. Το επόμενο και πολύ δυσκολότερο βήμα για τον νέο πρωθυπουργό Πέτερ Μαγιάρ είναι να μετατρέψει την υπόσχεση για ένταξη στο ευρώ σε συγκεκριμένο και αξιόπιστο σχέδιο, χωρίς να προκαλέσει νέα πίεση στην οικονομία ή να ακυρώσει τις δεσμεύσεις που συνέβαλαν στην εκλογική του επικράτηση.
Η αλλαγή πολιτικής ηγεσίας προκάλεσε εντυπωσιακή αντίδραση στις αγορές. Η δέσμευση για εκπλήρωση των κριτηρίων ένταξης έως το 2030 ενίσχυσε σημαντικά το φιορίνι και τα ουγγρικά κρατικά ομόλογα, καθώς οι επενδυτές προεξόφλησαν μια νέα εποχή μετά από 16 χρόνια διακυβέρνησης του Βίκτορ Όρμπαν.
Πλέον, όμως, η προσδοκία πρέπει να μετατραπεί σε δημοσιονομική πράξη. Το έλλειμμα της Ουγγαρίας, το οποίο φέτος εκτιμάται στο 7,5% του ΑΕΠ και συγκαταλέγεται στα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα πρέπει να περιοριστεί στο 3%, προκειμένου η χώρα να πλησιάσει τα κριτήρια που απαιτούνται για το κοινό νόμισμα.
Το εγχείρημα έχει ταυτόχρονα έντονη πολιτική διάσταση. Η υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την επιστροφή της Ουγγαρίας στον ευρωπαϊκό πυρήνα, μετά από χρόνια συγκρούσεων με τις Βρυξέλλες για το κράτος δικαίου και τη στάση απέναντι στην Ουκρανία. Παράλληλα, θα αποτελούσε μήνυμα υπέρ της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης σε μια περίοδο ενίσχυσης των εθνικιστικών και ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων.
Από την πολιτική αλλαγή στη δημοσιονομική προσαρμογή
Η νέα κυβέρνηση έχει ήδη επιχειρήσει να δώσει δείγματα διαφορετικής πορείας. Έχει αποκαταστήσει την πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους 16,4 δισ. ευρώ, έχει προχωρήσει σε αλλαγές στη δημόσια ραδιοτηλεόραση και έχει ξεκινήσει έρευνες για υποθέσεις διαφθοράς που συνδέονται με την προηγούμενη κυβέρνηση.
Το επόμενο τεστ, ωστόσο, αφορά τα δημόσια οικονομικά. Η κυβέρνηση θα πρέπει να πείσει ότι μπορεί να μειώσει το έλλειμμα με τρόπο διατηρήσιμο και ταυτόχρονα να προστατεύσει τις βασικές κοινωνικές προτεραιότητες που έθεσε προεκλογικά.
Ο υπουργός Οικονομικών Άντρας Κάρμαν έχει προαναγγείλει εξοικονομήσεις μέσω της κατάργησης συμβάσεων με υπερβολικό κόστος, οι οποίες, σύμφωνα με την κυβέρνηση, κατευθύνονταν σε συμμάχους του Όρμπαν. Το μέτρο αναμένεται να αποτελέσει μέρος του δημοσιονομικού σχεδίου που πρόκειται να παρουσιάσει η κυβέρνηση.
Για τους αναλυτές, η δημοσιονομική προσαρμογή δεν χρειάζεται να ολοκληρωθεί από τη μία ημέρα στην άλλη. Μια μείωση του ελλείμματος κοντά στο 5% του ΑΕΠ το 2027 θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πρώτο αξιόπιστο βήμα, ενώ η κυβέρνηση θα μπορούσε αρχικά να αποφύγει να δεσμευτεί σε συγκεκριμένη ημερομηνία υιοθέτησης του ευρώ και να επικεντρωθεί στην επίτευξη ελλείμματος κάτω από το 3% έως το 2029.
Οι προεκλογικές υποσχέσεις και το κόστος τους
Το δυσκολότερο κομμάτι της προσπάθειας είναι η ισορροπία ανάμεσα στις περικοπές δαπανών και στις κοινωνικές δεσμεύσεις του νέου πρωθυπουργού.
Ο Μαγιάρ έχει αποφύγει μέχρι στιγμής να περιορίσει παροχές που θεωρούνται ιδιαίτερα δημοφιλείς, μεταξύ των οποίων οι σημαντικές επιδοτήσεις ενέργειας για τα νοικοκυριά. Ταυτόχρονα, έχει υποσχεθεί περισσότερες δαπάνες για την υγεία και την παιδεία, δύο τομείς που έχουν αντιμετωπίσει σημαντικές ελλείψεις επενδύσεων τα προηγούμενα χρόνια.
Η κυβέρνηση εξετάζει ως αντίβαρο την επιβολή φόρου στον πλούτο από το επόμενο έτος, προκειμένου μεγαλύτερο μέρος του κόστους της δημοσιονομικής προσαρμογής να μεταφερθεί στα υψηλότερα εισοδήματα. Παράλληλα, προωθείται φόρος εξόδου για όσους επιχειρούν να μεταφέρουν κεφάλαια εκτός Ουγγαρίας, με στόχο κυρίως τους υπερπλούσιους που ενίσχυσαν την οικονομική τους ισχύ κατά την περίοδο Όρμπαν.
Οι αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Ο επικεφαλής της OTP Bank, της μεγαλύτερης τράπεζας της χώρας, έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε απόκλιση από την πορεία δημοσιονομικής σύγκλισης προς το ευρώ θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλη έξοδο επενδυτών.
Δεν συμμερίζονται όλοι οι επενδυτές, πάντως, τον ίδιο βαθμό αισιοδοξίας. Ορισμένοι θεωρούν ότι σημαντικό μέρος της θετικής προσδοκίας έχει ήδη αποτυπωθεί στις τιμές των ουγγρικών assets. Η θετική αλλαγή του κλίματος έχει, κατά συνέπεια, ήδη προεξοφληθεί σε σημαντικό βαθμό.
Φιορίνι και ομόλογα στο επίκεντρο
Η αγορά αντέδρασε άμεσα στην πολιτική αλλαγή. Το φιορίνι ενισχύθηκε κατά 3% έναντι του ευρώ σε μία ημέρα μετά τη νίκη του Μαγιάρ, ενώ στο πρώτο εξάμηνο του έτους η συνολική άνοδος έφτασε το 8%.
Παράλληλα, τα ουγγρικά κρατικά ομόλογα σε τοπικό νόμισμα προσέφεραν αποδόσεις έως και 16% σε όρους δολαρίου, ενώ οι αποδόσεις τους υποχώρησαν κάτω από τα αντίστοιχα επίπεδα της Πολωνίας.
Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης έχει ήδη θετική επίδραση στο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Η επιστροφή ευρωπαϊκών πόρων και ο περιορισμός δαπανών που θεωρούνται υπερβολικές μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά για τα δημόσια οικονομικά.
Η πορεία, όμως, δεν είναι χωρίς κινδύνους. Η Ουγγαρία παραμένει καθαρός εισαγωγέας πετρελαίου, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε απότομες αυξήσεις των διεθνών τιμών ενέργειας. Ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να επιβαρύνει τόσο τον πληθωρισμό όσο και την ανάπτυξη, δυσκολεύοντας την πορεία προς τη δημοσιονομική σύγκλιση.
Η δύσκολη διαδρομή προς το ευρώ
Η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν οδηγεί αυτόματα στην υιοθέτηση του ευρώ. Η Ουγγαρία θα πρέπει να επιτύχει σταθερή μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, να διατηρήσει τον πληθωρισμό υπό έλεγχο και να ενταχθεί στον μηχανισμό ERM II.
Η χώρα θα πρέπει να παραμείνει στον μηχανισμό τουλάχιστον δύο χρόνια πριν μπορέσει να υιοθετήσει το κοινό νόμισμα. Ο αντιπρόεδρος της κεντρικής τράπεζας Ζόλταν Κουράλι έχει εκτιμήσει ότι, ανάλογα με την εξέλιξη των δημόσιων οικονομικών, η υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσε να τοποθετηθεί μεταξύ 2031 και 2033.
Έτσι, ο στόχος του 2030 έχει ήδη αλλάξει τις προσδοκίες στις αγορές, αλλά δεν αποτελεί παρά την αφετηρία μιας πολύ πιο δύσκολης διαδικασίας. Ο Μαγιάρ καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να περιορίσει τη δημοσιονομική σπατάλη χωρίς να εγκαταλείψει τις υποσχέσεις του για καλύτερη υγεία και παιδεία.
Το πραγματικό στοίχημα είναι επομένως μεγαλύτερο από την ημερομηνία υιοθέτησης του ευρώ. Αφορά την αξιοπιστία της νέας οικονομικής πολιτικής, τη σχέση της Ουγγαρίας με την Ευρώπη και την ικανότητα της νέας κυβέρνησης να μετατρέψει την πολιτική αλλαγή σε διατηρήσιμη οικονομική σύγκλιση.
Το ευρώ είναι ο τελικός στόχος. Η δημοσιονομική πειθαρχία, η ανάκτηση της εμπιστοσύνης και η διαχείριση των κοινωνικών πιέσεων είναι η δύσκολη διαδρομή που ξεκινά τώρα.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.