Η απόκτηση μιας κατοικίας εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς στόχους για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά. Ωστόσο, η διαδρομή προς το πρώτο σπίτι γίνεται ολοένα πιο απαιτητική, καθώς οι τιμές των ακινήτων, το κόστος δανεισμού και οι πιέσεις στο διαθέσιμο εισόδημα μεταθέτουν χρονικά την είσοδο πολλών πολιτών στην αγορά κατοικίας. Σε ολόκληρη την Ευρώπη διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα, όπου η ηλικία αγοράς πρώτης κατοικίας αυξάνεται, ενώ η οικογενειακή στήριξη αποκτά καθοριστικό ρόλο για χιλιάδες νέους που επιδιώκουν να αποκτήσουν δική τους στέγη, σύμφωνα με στοιχεία της RE/MAX.
Παρά το γεγονός ότι η ιδιοκατοίκηση παραμένει κυρίαρχο μοντέλο σε πολλές χώρες, το ποσοστό των νοικοκυριών που ζουν σε δικό τους σπίτι υποχωρεί σταδιακά. Σήμερα λιγότερα από επτά στα δέκα νοικοκυριά στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατοικούν σε ιδιόκτητο ακίνητο, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Οι διαφορές μεταξύ των χωρών παραμένουν εντυπωσιακές, αποτυπώνοντας διαφορετικές οικονομικές συνθήκες, στεγαστικές πολιτικές και κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από την κατοικία.
Πότε αγοράζουν οι Ευρωπαίοι το πρώτο τους σπίτι
Στις 23 ευρωπαϊκές χώρες που εξετάστηκαν, η μέση ηλικία απόκτησης πρώτης κατοικίας διαμορφώνεται στα 31,3 έτη. Ωστόσο, οι αποκλίσεις είναι μεγάλες. Στη μία πλευρά βρίσκονται χώρες όπου οι πολίτες καταφέρνουν να αποκτήσουν κατοικία πριν από τα 30 τους χρόνια και στην άλλη χώρες όπου η πρώτη αγορά μετατίθεται προς τα μέσα της τέταρτης δεκαετίας της ζωής τους.
Η Μάλτα εμφανίζει τη χαμηλότερη μέση ηλικία αγοράς πρώτης κατοικίας, στα 28 έτη, ενώ στον αντίποδα βρίσκονται η Ελλάδα και η Ελβετία, όπου η αντίστοιχη ηλικία φτάνει τα 34,7 χρόνια. Η διαφορά αυτή αποτυπώνει τις διαφορετικές δυνατότητες πρόσβασης στη στεγαστική αγορά αλλά και τις κοινωνικές συνθήκες που διαμορφώνονται σε κάθε χώρα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η οικονομική δυνατότητα παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας, ωστόσο δεν είναι ο μοναδικός. Η οικογενειακή βοήθεια, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, αλλά και η κοινωνική αποδοχή της ενοικίασης επηρεάζουν σημαντικά τον χρόνο κατά τον οποίο ένας νέος αποφασίζει να αγοράσει κατοικία.
Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε Βρετανούς και Γερμανούς
Μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης, το Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφει τη χαμηλότερη μέση ηλικία αγοράς πρώτης κατοικίας, στα 28,4 έτη. Πρόκειται για μία από τις καλύτερες επιδόσεις σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή κατάταξη.
Αντίθετα, η Γερμανία εμφανίζει τη μεγαλύτερη μέση ηλικία μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών, καθώς οι πολίτες αποκτούν το πρώτο τους σπίτι κατά μέσο όρο στα 33,6 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι οι Γερμανοί προχωρούν στην αγορά κατοικίας περισσότερο από πέντε χρόνια αργότερα σε σχέση με τους Βρετανούς.
Η διαφορά συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη διαφορετική κουλτούρα γύρω από την ενοικίαση. Στη Γερμανία η μακροχρόνια ενοικίαση θεωρείται απολύτως αποδεκτή επιλογή, καθώς το θεσμικό πλαίσιο προσφέρει σημαντική προστασία στους ενοικιαστές και μεγαλύτερη στεγαστική σταθερότητα.
Ως αποτέλεσμα, πολλοί νέοι δεν αντιμετωπίζουν την αγορά κατοικίας ως άμεση προτεραιότητα μετά την αποχώρησή τους από το οικογενειακό σπίτι. Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν επτά στους δέκα Γερμανούς ηλικίας 18 έως 34 ετών ζουν σήμερα σε ενοικιαζόμενη κατοικία.
Στην Ισπανία η μέση ηλικία αγοράς πρώτης κατοικίας διαμορφώνεται στα 30,9 έτη, ενώ στη Γαλλία και την Ιταλία ξεπερνά τα 32 χρόνια, κινούμενη πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η οικογένεια παραμένει ο μεγάλος χρηματοδότης
Η οικονομική στήριξη από την οικογένεια αποδεικνύεται καθοριστική για την πρόσβαση στη στεγαστική αγορά. Σε αρκετές χώρες, η αγορά πρώτης κατοικίας δύσκολα θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς τη βοήθεια γονέων ή συγγενών.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο περισσότεροι από τους μισούς νέους ηλικίας 18 έως 34 ετών λαμβάνουν οικονομική ενίσχυση μέσω δωρεών ή κληρονομιάς. Η βοήθεια αυτή επιτρέπει σε πολλούς να συγκεντρώσουν γρηγορότερα την απαιτούμενη προκαταβολή για στεγαστικό δάνειο ή ακόμη και να καλύψουν μέρος της αγοράς με ίδια κεφάλαια.
Στην Ισπανία και την Ιταλία, από την άλλη πλευρά, οι νέοι παραμένουν στο πατρικό σπίτι μέχρι τα 26 τους χρόνια κατά μέσο όρο, δηλαδή τρία χρόνια περισσότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτή η παραμονή τους δίνει περισσότερο χρόνο για αποταμίευση, αν και συχνά καθυστερεί την ανεξάρτητη διαβίωση και την αγορά κατοικίας.
Στη Γαλλία, όπου η οικογενειακή οικονομική βοήθεια είναι λιγότερο διαδεδομένη, οι αγοραστές τείνουν να εισέρχονται αργότερα στην αγορά ακινήτων.
Η Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις
Η ελληνική εικόνα προκαλεί ιδιαίτερο προβληματισμό. Η χώρα καταγράφει μία από τις υψηλότερες ηλικίες αγοράς πρώτης κατοικίας στην Ευρώπη, μαζί με την Ελβετία.
Μόλις το 12,1% των πολιτών αποκτά το πρώτο του σπίτι έως την ηλικία των 25 ετών, ποσοστό που αποτελεί το χαμηλότερο μεταξύ των χωρών που εξετάστηκαν.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι μόνο το 50,4% των Ελλήνων έχει αγοράσει πρώτη κατοικία μέχρι τα 35 του χρόνια. Με άλλα λόγια, σχεδόν ένας στους δύο αποκτά ιδιόκτητη στέγη μετά τα 35, σε μια περίοδο όπου πολλοί Ευρωπαίοι έχουν ήδη ολοκληρώσει την πρώτη αγορά και σχεδιάζουν το επόμενο στεγαστικό τους βήμα.
Αντίστοιχα χαμηλά ποσοστά εμφανίζουν η Ελβετία και η Τουρκία, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος φτάνει το 69,5%.
Η στεγαστική κρίση αλλάζει τα δεδομένα
Οι ανατιμήσεις στα ακίνητα, η αύξηση των επιτοκίων και το διαρκώς υψηλότερο κόστος στέγασης διαμορφώνουν ένα ολοένα δυσκολότερο περιβάλλον για τους νέους αγοραστές.
Παράλληλα, τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν υπάρχει άμεση σύνδεση μεταξύ της ηλικίας αγοράς πρώτης κατοικίας και των συνολικών ποσοστών ιδιοκατοίκησης. Χώρες όπου οι πολίτες αγοράζουν αργότερα μπορούν να εμφανίζουν υψηλά ποσοστά ιδιοκτησίας και το αντίστροφο.
Το βέβαιο είναι ότι η ευρωπαϊκή στεγαστική αγορά βρίσκεται σε φάση μετάβασης. Η πρόσβαση στην ιδιόκτητη κατοικία γίνεται ολοένα πιο δύσκολη, ενώ η οικονομική υποστήριξη από την οικογένεια μετατρέπεται σε κρίσιμο παράγοντα για μια ολόκληρη γενιά που προσπαθεί να αποκτήσει το δικό της σπίτι.
Διαβάστε ακόμη
Εναλλαγή ζέστης και κρύου: Νέα εμμονή, πανάρχαια πρακτική
Πιερρακάκης: Το IRIS είναι το success story της ελληνικής ψηφιακής οικονομίας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.