Οι Έλληνες πλοιοκτήτες επενδύουν δισεκατομμύρια δολάρια σε νέους στόλους την ώρα που κανείς δεν μπορεί ακόμη να απαντήσει με βεβαιότητα σε ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιο πλοίο που παραγγέλνεται σήμερα θα εξακολουθεί να είναι ανταγωνιστικό μετά το 2030;
Η ελληνόκτητη ναυτιλία έχει επιλέξει να μη μείνει στην αναμονή. Οι παραγγελίες για νεότευκτα κινούνται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με τα κεφάλαια να κατευθύνονται σε tankers, bulk carriers, containerships και πλοία μεταφοράς αερίων. Κάθε νέα παραγγελία, όμως, αποτελεί πλέον κάτι περισσότερο από μια επένδυση που βασίζεται στις προοπτικές της ναυλαγοράς. Είναι ταυτόχρονα ένα στοίχημα για το καύσιμο, την τεχνολογία και τους περιβαλλοντικούς κανόνες που θα καθορίζουν τη ναυτιλία για τις επόμενες δύο δεκαετίες.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται η μεγάλη αλλαγή. Στο παρελθόν ένας πλοιοκτήτης μπορούσε να επικεντρωθεί κυρίως στην τιμή του πλοίου, στο κόστος λειτουργίας, στη χρηματοδότηση και στις εκτιμήσεις για τους ναύλους. Σήμερα στην εξίσωση έχουν προστεθεί η απανθρακοποίηση, οι εκπομπές, τα εναλλακτικά καύσιμα, οι νέες τεχνολογίες πρόωσης και η πιθανότητα ένα ακριβό asset να χρειαστεί σημαντικές μετατροπές πολύ πριν ολοκληρώσει τον οικονομικό κύκλο ζωής του.
Την έκταση του προβλήματος καταγράφει νέα διεθνής έρευνα της Wärtsilä σε 225 υψηλόβαθμα στελέχη της ναυτιλίας. Το 68% αναφέρει ότι το απρόβλεπτο περιβάλλον δυσκολεύει τη σωστή ιεράρχηση των επιχειρηματικών προτεραιοτήτων, ενώ το 56% αντιμετωπίζει τη διαχείριση των συνεχών ανατροπών ως μόνιμη πρόκληση.
Το ουσιαστικό δίλημμα επομένως δεν είναι εάν πρέπει να γίνουν επενδύσεις, αλλά πότε και προς ποια κατεύθυνση.
Το 55% των στελεχών που συμμετείχαν στην έρευνα θεωρεί ότι χρειάζονται περισσότερες επενδύσεις σε βιώσιμες και πράσινες λύσεις. Την ίδια στιγμή, το 46% ζητεί απλούστερους και περισσότερο εναρμονισμένους διεθνείς κανονισμούς, ενώ το 37% εκτιμά ότι απαιτούνται ισχυρότερα οικονομικά κίνητρα για την καινοτομία και την πράσινη μετάβαση.
Οι αριθμοί αποκαλύπτουν μια αντίφαση που βρίσκεται σήμερα στην καρδιά της ναυτιλιακής στρατηγικής. Η αγορά αναγνωρίζει ότι πρέπει να κινηθεί γρήγορα προς την απανθρακοποίηση, αλλά δεν έχει ακόμη αποκτήσει την απαιτούμενη βεβαιότητα για να γνωρίζει ποια διαδρομή θα αποδειχθεί η οικονομικά αποδοτικότερη. Οι κανονιστικές πιέσεις, άλλωστε, έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν τις αποφάσεις. Ο Δείκτης Έντασης Άνθρακα (CII), το ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) και το FuelEU Maritime έχουν προσθέσει νέες παραμέτρους στον τρόπο με τον οποίο αποτιμάται ένα πλοίο. Παράλληλα, ναυλωτές, χρηματοδότες και ιδιοκτήτες φορτίων εξετάζουν όλο και περισσότερο το περιβαλλοντικό αποτύπωμα ενός στόλου.
Για τον πλοιοκτήτη αυτό σημαίνει ότι ένα νεότευκτο πρέπει να περάσει πλέον από ένα διαφορετικό τεστ: όχι μόνο πόσο θα κοστίσει και πόσα έσοδα μπορεί να παράγει, αλλά και εάν θα μπορεί να προσαρμοστεί σε ένα κανονιστικό και ενεργειακό περιβάλλον που ακόμη διαμορφώνεται. Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο από τη διάρκεια ζωής των πλοίων. Μια επένδυση που αποφασίζεται το 2026 μπορεί να παραμένει ενεργή στα μέσα της δεκαετίας του 2040 ή ακόμη περισσότερο. Οι σημερινές επιλογές πρέπει επομένως να προβλέψουν συνθήκες που απέχουν σχεδόν μία γενιά από τη στιγμή της παραγγελίας.
Αυτή η πίεση είναι ορατή και στα ελληνικά ναυτιλιακά γραφεία. Ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Star Bulk Carriers, Πέτρος Παππάς, αναφερόμενος πρόσφατα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, περιέγραψε έναν κλάδο στον οποίο ο όγκος των πληροφοριών έχει αυξηθεί δραματικά και ο χρόνος αντίδρασης έχει περιοριστεί. Οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται γρήγορα και αυτό αυξάνει αναπόφευκτα το επιχειρηματικό ρίσκο.
Υπάρχει όμως και η οικονομική πλευρά της εξίσωσης. Το 42% των στελεχών που συμμετείχαν στην έρευνα της Wärtsilä δηλώνει ότι δυσκολεύεται να ισορροπήσει το κόστος των επενδύσεων με τις απαιτούμενες αποδόσεις κεφαλαίου. Η πράσινη μετάβαση μπορεί να απαιτήσει ακριβά νεότευκτα ή εκτεταμένες μετασκευές, ενώ κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί πού θα βρίσκονται οι ναύλοι όταν θα πρέπει να αποσβεστούν αυτές οι δαπάνες.
Γι’ αυτό αποκτά ιδιαίτερη αξία η τεχνολογική ευελιξία. Μηχανές διπλού καυσίμου, δυνατότητα μελλοντικής μετατροπής, συστήματα περιορισμού της κατανάλωσης, ψηφιακή παρακολούθηση και αυτοματισμοί μπαίνουν όλο και περισσότερο στο επενδυτικό μικροσκόπιο. Το 32% των ερωτηθέντων ζητεί μεγαλύτερη αξιοποίηση τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι αυτοματισμοί και το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT).
Η τεχνολογία, ωστόσο, δημιουργεί και μια δεύτερη ανάγκη: ανθρώπους που μπορούν να τη χρησιμοποιήσουν. Το 40% των στελεχών θεωρεί αναγκαία μεγαλύτερη προσπάθεια για την προσέλκυση και διατήρηση προσωπικού, ενώ το 28% εντοπίζει ως εμπόδιο την έλλειψη κατάλληλα εκπαιδευμένων ναυτικών.
Η μετάβαση σε πιο σύνθετα πλοία, με ψηφιακά συστήματα, αυτοματισμούς, μηχανές διπλού καυσίμου και νέες μορφές πρόωσης, μεταφέρει επομένως μέρος της επένδυσης και στο ανθρώπινο δυναμικό. Μεθανόλη και αμμωνία, για παράδειγμα, δεν αποτελούν απλώς διαφορετικές επιλογές καυσίμου αλλά απαιτούν νέες διαδικασίες ασφαλείας και εκπαίδευσης. Ο Roger Holm, πρόεδρος της Wärtsilä Marine, εκτιμά ότι η πορεία προς το 2030 απαιτεί διαφορετική φιλοσοφία λήψης αποφάσεων. Συμμόρφωση, λειτουργική αποδοτικότητα και απόδοση των επενδύσεων δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστά ζητήματα, αλλά ως τμήματα της ίδιας στρατηγικής.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα για την ελληνική ναυτιλία. Με έναν τεράστιο στόλο και ένα από τα ισχυρότερα προγράμματα νεότευκτων διεθνώς, οι Έλληνες εφοπλιστές δεν μπορούν να περιμένουν μέχρι να λυθούν όλες οι τεχνολογικές και κανονιστικές εξισώσεις. Στη ναυτιλία της επόμενης δεκαετίας, συνεπώς, νικητής μπορεί να μην είναι εκείνος που θα προβλέψει με απόλυτη ακρίβεια ποιο καύσιμο θα επικρατήσει. Πιθανότερο είναι να είναι εκείνος που θα έχει φροντίσει ώστε τα πλοία που παραγγέλνει σήμερα να μπορούν να προσαρμοστούν στην απάντηση όταν αυτή τελικά δοθεί.
Διαβάστε ακόμη
Αντίστροφη μέτρηση για τα τελευταία €11 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης – Πώς θα εισπραχθούν (pic)
Κληρονομιές: Ποιος κρατά το σπίτι, ποιος αποζημιώνεται και τι γίνεται με τα χρέη
Αγρότες: Μηδενικός φόρος έως 20.000 ευρώ – Ποιοι δικαιούνται τη νέα φορολογική ελάφρυνση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ