Τις ραγδαίες αλλαγές που ήδη διαμορφώνουν το μέλλον των εμπορικών στόλων αποτυπώνει με την εμπειρία ενός από τους πιο δραστήριους τεχνολογικούς ηγέτες της ελληνικής ναυτιλίας, ο δρ. Μάνθος Μαχαίρας, επικεφαλής Πληροφορικής (CIO) της Metrostar και νέος πρόεδρος της Ενωσης Διευθυντών Πληροφορικής και Επικοινωνιών στη Ναυτιλία (AMMITEC).

Μιλώντας στο «business stories», ξεχωρίζει τις πιο ώριμες και άμεσα αξιοποιήσιμες εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης, από το AI-assisted bridge -ήτοι, γέφυρα πλοίου υποβοηθούμενη από Τεχνητή Νοημοσύνη- μέχρι το predictive maintenance, που προβλέπει πότε ένα μηχάνημα ή εξάρτημα θα παρουσιάσει φθορά ή βλάβη, ενώ υπογραμμίζει ότι η τεχνολογία έρχεται για να ενισχύσει και όχι να αντικαταστήσει το ανθρώπινο στοιχείο.

Αναλύει επίσης πώς τα νέα UR26 για την κυβερνοασφάλεια του εξοπλισμού OT (Operational Technology), UR27 για την κυβερνοασφάλεια της ενσωμάτωσης συστημάτων στο πλοίο και οι Cyber Notations, επίσημες πιστοποιήσεις κυβερνοασφάλειας, μετατρέπουν τη συμμόρφωση σε υποχρεωτικό στάδιο του ναυπηγικού κύκλου, επιβάλλοντας νέες απαιτήσεις σε ναυπηγεία και πλοιοκτήτες. Θέτει όμως και ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος πρέπει τελικά να ηγείται του cyber στο πλοίο.

Η απάντηση, όπως σημειώνει, βρίσκεται σε ένα IT-led μοντέλο με στενή διεπιστημονική συνεργασία. Που σημαίνει ότι η ηγεσία και ο συντονισμός ενός τομέα όπως η κυβερνοασφάλεια, οι digital operations και το data management γίνεται από το Τμήμα Πληροφορικής (IT).

– Να βουτήξουμε κατευθείαν στα βαθιά. Ποιες είναι οι πιο ώριμες εφαρμογές της AI στα ναυτιλιακά operations τα επόμενα χρόνια;

Η AI περνά πλέον από τα πειραματικά projects σε πραγματική επιχειρησιακή αξία. Οι πιο ώριμες εφαρμογές αφορούν τη γέφυρα και τη μηχανή, όπου η τεχνολογία ενισχύει την ανθρώπινη επίβλεψη και υποστηρίζει κρίσιμες αποφάσεις.

Στη γέφυρα, τα συστήματα situational awareness, που αφορούν την πλήρη πραγματική εικόνα του περιβάλλοντος γύρω από το πλοίο, συνδυάζουν σήματα από computer vision, AIS, GPS, μετεωρολογικά δεδομένα και άλλους αισθητήρες, ώστε να προσφέρουν μια ολοκληρωμένη εικόνα του περιβάλλοντος και προτάσεις πλεύσης. Τα εξελιγμένα συστήματα αυτονομίας μπορούν επίσης ήδη να επηρεάζουν τις στροφές της μηχανής και το πηδάλιο ώστε το πλοίο να διατηρεί την επιθυμητή πορεία λαμβάνοντας υπόψη καιρικές συνθήκες, ρεύματα και πιθανά εμπόδια.

Στη μηχανή, το AI predictive maintenance αναλύει δονήσεις, θερμοκρασίες, πιέσεις και πρότυπα λειτουργίας ώστε να προβλέψει φθορές και να εντοπίσει ανωμαλίες σε πρώιμο στάδιο. Αυτό βοηθά τους μηχανικούς να επικεντρωθούν στις πραγματικά κρίσιμες βλάβες και μειώνει το downtime και τις δαπάνες επισκευής.

Συνολικά, δεν μιλάμε ακόμα για πλήρη αυτονομία. Μιλάμε περισσότερο για εργαλεία που ενισχύουν την κρίση και την αποτελεσματικότητα των καπετάνιων και των μηχανικών, με άμεσο αντίκτυπο στην ασφάλεια, στην κατανάλωση και την απόδοση του ταξιδιού.

– Τα πλοία παράγουν πλέον τεράστιους όγκους δεδομένων. Ποια θεωρείτε ότι είναι η σωστή προσέγγιση ώστε αυτά τα δεδομένα να μετατραπούν σε πραγματική αξία;

Το κρίσιμο δεν είναι ο όγκος, αλλά η αξιοπιστία και η χρησιμότητα των δεδομένων. Χρειάζεται επένδυση σε ποιοτικούς αισθητήρες, σε ενιαία τεχνικά πρότυπα μεταξύ πλοίων και σε σταθερές διαδικασίες ελέγχου εγκυρότητας πριν από κάθε ανάλυση ή χρήση σε AI εφαρμογές.

Εξίσου σημαντική είναι η καθαρή κατανομή ρόλων. Το ποιος συλλέγει, ποιος αξιολογεί και ποιος αξιοποιεί τα δεδομένα καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα μιας εταιρείας να μετατρέψει τα δεδομένα σε γνώση και επιχειρησιακή αξία. Χωρίς αυτή τη δομή, η AI απλώς παράγει θόρυβο.

– Τα UR26 και UR27, καθώς και οι Cyber Notations αλλάζουν ήδη το τοπίο στα νέα πλοία. Ποιες είναι οι πραγματικές επιπτώσεις για ναυπηγεία, κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού και πλοιοκτήτες;

Οι νέοι κανονισμοί φέρνουν υποχρεωτικότητα και συστηματικότητα σε έναν τομέα όπου μέχρι πρόσφατα η συμμόρφωση ήταν εθελοντική. Τα UR26 και UR27 απαιτούν πλήρη αποτύπωση του τεχνολογικού εξοπλισμού ενός πλοίου, τεκμηρίωση αρχιτεκτονικής, ελεγχόμενες απομακρυσμένες προσβάσεις και αυστηρό commissioning, διαδικασία που απαιτείται για να τεθεί ένα πλοίο ή ένα ναυτιλιακό σύστημα σε πλήρη λειτουργία. Η κυβερνοασφάλεια γίνεται πλέον προϋπόθεση για να παραδοθεί το πλοίο από το ναυπηγείο στη ναυτιλιακή εταιρεία.

– Ποιος πρέπει να ηγείται του cyber στο πλοίο;

Παρότι το Τεχνικό Τμήμα (OT) γνωρίζει σε βάθος τα λειτουργικά συστήματα και τον κρίσιμο εξοπλισμό του πλοίου και ο DPA -υπεύθυνος από τη στεριά- έχει την ευθύνη για την επιχειρησιακή συμμόρφωση και την ασφαλή λειτουργία, η ηγεσία του cyber πρέπει να ανήκει στον IT-Πληροφορικάριο. Ο πυρήνας της κυβερνοασφάλειας αφορά δικτυακές αρχιτεκτονικές, έλεγχο πρόσβασης, ταυτοποίηση, απομακρυσμένη πρόσβαση και διασυνδέσεις συστημάτων, τομείς που αποτελούν βασική τεχνογνωσία του IT.

Το OT, το Τεχνικό Τμήμα και ο DPA παραμένουν απαραίτητοι συνεργάτες, αλλά χρειάζεται ένας συντονιστής με συνολική τεχνική εικόνα – κι αυτός πρακτικά μπορεί να είναι μόνο το IT.

– Ποιες είναι οι μεγαλύτερες ανάγκες των επικεφαλής Πληροφορικής-CIOs και των τεχνολογικών ομάδων στη ναυτιλία σήμερα;

Οι βασικές ανάγκες είναι τρεις:

■ Εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Η ναυτιλία πλέον απαιτεί data engineers, OT security specialists και επαγγελματίες που μπορούν να γεφυρώνουν τεχνολογία και operations.

■ Συνεχής εκπαίδευση που να ανταποκρίνεται στην ταχύτητα των εξελίξεων.

■ Ρεαλιστικοί προϋπολογισμοί για να υλοποιηθούν όλα αυτά.

Ο σύγχρονος τεχνολογικός ηγέτης καλείται να πετύχει μια δύσκολη ισορροπία. Πρέπει να συνδυάζει καινοτομία και ασφάλεια, να συμμορφώνεται με κανονισμούς χωρίς να παραλύει τις επιχειρησιακές ανάγκες και να υιοθετεί νέες τεχνολογίες χωρίς να θυσιάζει τη σταθερότητα των λειτουργιών. Ο ρόλος του CIO είναι να μεταφράζει την τεχνολογία σε πραγματικό, μετρήσιμο όφελος για το πλοίο και τον άνθρωπο της θάλασσας.

– Ως πρόεδρος της AMMITEC, ποιος είναι ο ρόλος της Ενωσης την επόμενη διετία;

Βρισκόμαστε σε μια περίοδο έντονων τεχνολογικών αλλαγών για την ελληνική ναυτιλία και ο ρόλος της AMMITEC είναι σήμερα πιο ουσιαστικός από ποτέ. Στόχος μας είναι να λειτουργήσουμε ως κέντρο τεχνογνωσίας που στηρίζει τα στελέχη στην πράξη. Εστιάζουμε στην παραγωγή πρακτικών εργαλείων για AI, cyber και digital operations, στη δημιουργία τεχνικών ομάδων που αναλύουν πραγματικά προβλήματα των μελών και στην οργάνωση workshops και εκπαιδευτικών δράσεων που καλύπτουν τα κενά δεξιοτήτων στην αγορά, κυρίως στους τομείς της AI και της κυβερνοασφάλειας.

Παράλληλα, ενισχύουμε τη διεθνή παρουσία της Ελλάδας σε fora, επιτροπές και οργανισμούς που επηρεάζουν την τεχνολογική ατζέντα της ναυτιλίας. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται διεθνώς επηρεάζουν άμεσα τις εταιρείες μας και είναι κρίσιμο η AMMITEC να εκπροσωπεί τη φωνή της ελληνικής τεχνολογικής κοινότητας με τεκμηρίωση και σοβαρότητα. Θέλουμε η AMMITEC να αποτελεί έναν αξιόπιστο θεσμικό συνομιλητή και σημείο αναφοράς για τα μέλη της.

Διαβάστε ακόμη

Ομιλος Profile: Η νέα εξαγορά που φέρνει το 2026 – Πλάνο για μέχρι 5 deals στην τριετία

Alexandris: Η εταιρεία που εδώ και 100 χρόνια κάνει τη ζωή μας πιο… αυτόματη

Ενέργεια: Εξαγορές, νέοι παίκτες και στροφή στις υπηρεσίες αλλάζουν τους όρους του ανταγωνισμού

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα