Σε διπλωματικό και οικονομικό κεφάλαιο για τη χώρα επιχειρεί να μετατρέψει την παγκόσμια ισχύ της ελληνικής ναυτιλίας το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ανοίγοντας διαύλους συνεργασίας με δύο σημαντικές ασιατικές οικονομίες. Οι επαφές του Βασίλη Κικίλια στην Ιαπωνία και οι συνομιλίες του Στέφανου Γκίκα με την ινδική πλευρά στην Αθήνα διαμορφώνουν μια ατζέντα που συνδέει τη ναυτιλιακή επιχειρηματικότητα με τις επενδύσεις, τις υποδομές και τη θαλάσσια ασφάλεια.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα της Ελλάδας να αξιοποιήσει το ειδικό βάρος του ελληνόκτητου στόλου, ώστε να διευρύνει την επιρροή της και να δημιουργήσει ευκαιρίες για την εγχώρια οικονομία. Από τα ιαπωνικά ναυπηγεία μέχρι τους εμπορικούς διαδρόμους που σχεδιάζει η Ινδία, η ναυτιλία προσφέρει πρόσβαση σε συνομιλητές και αγορές με στρατηγική σημασία.
Ο Βασίλης Κικίλιας έδωσε το στίγμα αυτής της προσέγγισης από το Τόκιο. Στο Capital Link Japan Maritime Forum υπογράμμισε ότι Ελλάδα και Ιαπωνία διαθέτουν αθροιστικά περίπου το 32% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε. Πρόκειται για ένα μέγεθος που προσδίδει βαρύτητα στη συνεννόηση των δύο χωρών, τόσο για την προστασία του θαλάσσιου εμπορίου όσο και για τους κανόνες της ενεργειακής μετάβασης.
Η οικονομική διάσταση βρέθηκε στο τραπέζι των συναντήσεων με τον υπουργό Αναπτυξιακής Στρατηγικής της Ιαπωνίας, Minoru Kiuchi, και τον υφυπουργό Υποδομών, Μεταφορών και Τουρισμού, Kentaro Asahi. Η εφοδιαστική λιμένων, τα ναυπηγεία και η προώθηση αμοιβαίων επενδύσεων αποτέλεσαν βασικά πεδία συζήτησης, με την ελληνική πλευρά να επιδιώκει την εμβάθυνση μιας σχέσης με ισχυρό επιχειρηματικό υπόβαθρο.
Οι δεσμοί των Ελλήνων πλοιοκτητών με την ιαπωνική ναυπηγική βιομηχανία οικοδομήθηκαν μεταπολεμικά και παραμένουν ενεργοί. Όπως επισημάνθηκε στις επαφές, οι Έλληνες βρίσκονται στη δεύτερη θέση ως προς τις παραγγελίες στα ιαπωνικά ναυπηγεία. Παράλληλα, η συμβολή του ελληνόκτητου στόλου στον ενεργειακό ανεφοδιασμό της Ιαπωνίας ενισχύει την αμοιβαία σημασία αυτής της συνεργασίας.
Το ενδιαφέρον του Τόκιο για τον ναυπηγικό κλάδο, ο οποίος έχει ενταχθεί στους 17 τομείς στρατηγικής σημασίας της ιαπωνικής κυβέρνησης, δίνει πρόσθετο περιεχόμενο στις συζητήσεις. Για την Αθήνα, το ζητούμενο είναι η ναυτιλιακή σχέση να υποστηρίξει ευρύτερες επιχειρηματικές συνέργειες.
Ιδιαίτερο βάρος έχει και η συνεννόηση στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, όπου οι αποφάσεις για την απανθρακοποίηση επηρεάζουν τον σχεδιασμό επενδύσεων και το κόστος μεταφορών. Ο κ. Κικίλιας υποστήριξε ότι ο ρυθμός της μετάβασης πρέπει να συμβαδίζει με τις αντοχές των οικονομιών και τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών καυσίμων, θέτοντας παράλληλα το ζήτημα της δικαιότερης μεταχείρισης του LNG ως μεταβατικού καυσίμου.
Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας συμπλήρωσε την ατζέντα, μαζί με το ενδιαφέρον για συνεργασία των Ακτοφυλακών. Οι συναντήσεις με τον Taro Kono και την Κοινοβουλευτική Ομάδα Φιλίας Ιαπωνίας–Ελλάδας προσέδωσαν ευρύτερη πολιτική διάσταση στις επαφές.
Στην Αθήνα, η συνάντηση του Στέφανου Γκίκα με τον Γενικό Γραμματέα Άμυνας της Ινδίας, Rajesh Kumar Singh, ανέδειξε έναν δεύτερο άξονα ναυτιλιακής εξωστρέφειας. Λιμάνια, ναυπηγοεπισκευή και επιχειρησιακή συνεργασία των Ακτοφυλακών βρίσκονται στο επίκεντρο της προσπάθειας να αποκτήσει πρακτικό περιεχόμενο η στρατηγική προσέγγιση των δύο χωρών.
Στο οικονομικό σκέλος, ξεχωρίζει ο Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, ο IMEC. Η ελληνική πλευρά προβάλλει τη γεωγραφική θέση και τις λιμενικές υποδομές της χώρας, διεκδικώντας ρόλο στη σύνδεση της ινδικής αγοράς με την Ευρώπη. Εφόσον ο σχεδιασμός προχωρήσει, μπορούν να δημιουργηθούν ευκαιρίες για λιμάνια, επιχειρήσεις logistics και υπηρεσίες διακίνησης φορτίων.
Η προοπτική παραμένει συνδεδεμένη με την υλοποίηση του διαδρόμου και τις επενδυτικές αποφάσεις που θα ακολουθήσουν. Αντίστοιχα, στη ναυπηγοεπισκευή καταγράφεται ενδιαφέρον διερεύνησης συνεργασιών, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη επενδυτική συμφωνία.
Στο πεδίο της ασφάλειας, εξετάζεται Μνημόνιο Συναντίληψης μεταξύ της Ελληνικής και της Ινδικής Ακτοφυλακής για ανταλλαγή πληροφοριών, τεχνογνωσία και έρευνα και διάσωση. Η ενδεχόμενη υπογραφή του θα προσέθετε θεσμική βάση στη συνεργασία.
Τα ανοίγματα σε Ιαπωνία και Ινδία αναδεικνύουν τη δυνατότητα άσκησης εξωτερικής οικονομικής πολιτικής με αφετηρία τη ναυτιλία. Η απόδοση θα κριθεί στις επενδύσεις, στις συμφωνίες και στις σταθερές συνεργασίες που θα προκύψουν. Εκεί μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο και η ναυτιλία ως «τέταρτο όπλο» της Ελλάδας: ένας πρόσθετος συντελεστής εθνικής ισχύος, που μεταφέρει το επιχειρηματικό της εκτόπισμα στο πεδίο της οικονομίας και της διεθνούς επιρροής.