Η ένταση στη Μέση Ανατολή δεν περιορίζεται πλέον στα ενεργειακά συμβόλαια ή στις τιμές του πετρελαίου. Οι επιπτώσεις φτάνουν μέχρι την αγορά λιπασμάτων, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτοφανείς διαταραχές. Σύμφωνα με τον Νίκο Ταγκούλη, αναλυτή του ναυλομεσιτικού οίκου INTERMODAL, «η αγορά λιπασμάτων πλήττεται σημαντικά, καθώς το εμπόριο οφείλει να περάσει από κρίσιμες θαλάσσιες ζώνες όπως τα Στενά του Ορμούζ και κάθε καθυστέρηση ή διακοπή παραγωγής δημιουργεί αλυσιδωτές επιπτώσεις».

Την περασμένη εβδομάδα, η QatarEnergy ανακοίνωσε ότι η εγκατάστασή της στο Ras Laffan σταμάτησε την παραγωγή θείου, αμμωνίας και ουρίας, μετά τη διακοπή της παραγωγής LNG λόγω επίθεσης με drone. Πρόκειται για μια απώλεια σημαντικής παγκόσμιας προσφοράς: μόνο το 2025, η QatarEnergy εξήγαγε 5,4 εκατομμύρια τόνους ουρίας, δηλαδή περίπου το 10% των παγκόσμιων εξαγωγών. Παράλληλα, το Ιράν έχει θέσει εκτός λειτουργίας την εγχώρια παραγωγή αμμωνίας, ενώ άλλοι παραγωγοί στην περιοχή εξετάζουν μειώσεις εξαιτίας της αβεβαιότητας στα Στενά.

Η αγορά αντέδρασε αμέσως, με τις τιμές των λιπασμάτων να εκτοξεύονται. Τα Στενά του Ορμούζ και ο Περσικός Κόλπος αποτελούν κομβικά σημεία για το διεθνές εμπόριο λιπασμάτων: περίπου το 25% των παγκόσμιων εξαγωγών αζωτούχων προϊόντων, το 45% του θείου και το 10% του φωσφόρου διακινούνται μέσω αυτής της περιοχής. Οι κύριοι εξαγωγείς είναι η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, με προορισμούς κυρίως την Ινδία, τη Δυτική Αφρική και τη Νοτιοανατολική Ασία.

«Η παραγωγή λιπασμάτων εξαρτάται σε ποσοστό 60-70% από το φυσικό αέριο», εξηγεί ο Ταγκούλης. «Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στην τιμή του αερίου αυξάνει άμεσα το κόστος παραγωγής και μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της παραγωγής ή προσωρινές διακοπές λειτουργίας». Η διακοπή της παραγωγής φυσικού αερίου στο Κατάρ προκάλεσε ήδη μείωση της παραγωγής σε χώρες όπως η Ινδία, ενώ στο Μπαγκλαντές πέντε από τις έξι κύριες μονάδες ουρίας σταμάτησαν εντελώς.

Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη: οι διαταραχές στην παραγωγή λιπασμάτων συμπίπτουν με την άνοιξη του Βόρειου Ημισφαιρίου, την εποχή κορύφωσης της ζήτησης για άζωτο. Η αύξηση των τιμών, οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις και η άνοδος του κόστους καυσίμων αναγκάζουν τους αγρότες είτε να μειώσουν τη χρήση λιπασμάτων είτε να απορροφήσουν υψηλότερο κόστος. «Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, τα λιπάσματα δεν έχουν στρατηγικά αποθέματα», τονίζει ο Ταγκούλης. «Ακόμη και μικρές μειώσεις στη λίπανση μπορούν να μειώσουν σοβαρά τις αποδόσεις καλλιεργειών όπως το καλαμπόκι, το σιτάρι και το ρύζι».

Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία δεν θα φανούν αμέσως. Σύμφωνα με τον αναλυτή, «τα αποτελέσματα θα εμφανιστούν σε 6-9 μήνες, με χαμηλότερες αποδόσεις, αυξημένο πληθωρισμό τροφίμων και πιέσεις στην επισιτιστική ασφάλεια των εισαγωγικών χωρών». Αυτό μπορεί να προκαλέσει ευρύτερες μακροοικονομικές επιπτώσεις, αφού οι αυξημένες τιμές τροφίμων επιβαρύνουν ήδη ευάλωτες αγορές.

Για τη ναυτιλία dry bulk, η βραχυπρόθεσμη επίπτωση είναι περιορισμένη. Τα λιπάσματα αντιπροσωπεύουν περίπου το 4% του παγκόσμιου dry bulk και κυρίως μεταφέρονται σε μικρά και μεσαία πλοία (Handysize, Supramax, Ultramax). Ωστόσο, η μείωση της παραγωγής σιτηρών εξαιτίας περιορισμένης λίπανσης θα μπορούσε να επηρεάσει τη ζήτηση dry bulk αργότερα το 2026, καθώς μικρότερες σοδειές σημαίνουν λιγότερους θαλάσσιους όγκους εμπορευμάτων.

Σύμφωνα με τον Ταγκούλη, «η διασύνδεση των αγορών εμπορευμάτων με τα γεωπολιτικά γεγονότα είναι πιο εμφανής από ποτέ. Ό,τι συμβαίνει στη Μέση Ανατολή έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε παραγωγή, τιμές και ναυτιλία».

Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τους παραγωγούς και τους ναυλωτές να παρακολουθούν συνεχώς τα δεδομένα AIS, τις αλλαγές στις εξαγωγές και τις κινήσεις στα Στενά. Όπως επισημαίνει ο Ταγκούλης: «Κάθε πλοίο που διέρχεται από αυτή τη ζώνη είναι ένα στοίχημα. Η ασφάλεια, ο χρόνος και οι προσαρμογές στην πλοήγηση καθορίζουν αν η εμπορική μεταφορά θα ολοκληρωθεί ή αν θα υπάρξει ζημία».

Όπως προκύπτει από την έκθεση η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν είναι μόνο γεωπολιτική, αλλά και οικονομική και κοινωνική, με επιπτώσεις που φτάνουν μέχρι τον τελευταίο αγρότη και καταναλωτή. Όσο οι συγκρούσεις συνεχίζονται και τα φυσικά αποθέματα αερίου και λιπασμάτων περιορίζονται, η προσοχή σε στρατηγικές ασφάλειας, διαχείριση κινδύνου και ναυτιλιακή παρατηρητικότητα καθίσταται καθοριστική για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Διαβάστε ακόμη

Γέργκιν (S&P Global): Ανθεκτική θα αποδειχθεί η παγκόσμια οικονομία στην πετρελαϊκή κρίση

«Πράσινο» και με τη βούλα του ΥΠΑΝ για το 5* ύψους 121 εκατ. ευρώ των Σμπώκου – Βασιλάκη στην Κρήτη

Σαντορίνη: Παράταση ενός έτους για την αναστολή έκδοσης οικοδομικών αδειών στην εκτός σχεδίου δόμηση

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα