Η αγορά των δεξαμενόπλοιων εισέρχεται σε μια νέα εποχή αυξημένης κανονιστικής πίεσης, καθώς το τελευταίο πακέτο κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας διευρύνει σημαντικά το πεδίο εφαρμογής των περιορισμών και επηρεάζει πλέον ένα ιδιαίτερα μεγάλο μέρος του παγκόσμιου στόλου.
Σύμφωνα με την εβδομαδιαία ανάλυση της Allied QuantumSea, το 21ο πακέτο κυρώσεων της Ε.Ε. δεν περιορίζεται στην προσθήκη νέων πλοίων στις λίστες κυρώσεων, αλλά δημιουργεί ένα αυστηρότερο πλαίσιο λειτουργίας για ολόκληρη την αγορά μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου.
Μετά την ανακοίνωση των νέων μέτρων, ο συνολικός αριθμός των πετρελαιοφόρων που τελούν υπό κυρώσεις ανέρχεται πλέον σε 994 πλοία, συνολικής χωρητικότητας περίπου 119 εκατ. dwt. Αυτό σημαίνει ότι περίπου το 17% της παγκόσμιας μεταφορικής ικανότητας των oil tankers βρίσκεται πλέον εκτός του συμβατικού εμπορικού πλαισίου, ενώ στα crude tankers το ποσοστό φθάνει στο 20%. Ακόμη πιο έντονη είναι η επίδραση στα Aframax, όπου περίπου το 35% του στόλου βρίσκεται υπό καθεστώς κυρώσεων, γεγονός που τα καθιστά το πλέον εκτεθειμένο μέγεθος δεξαμενόπλοιων.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή εάν συνυπολογιστούν όλα τα πλοία που εμφανίζουν οποιαδήποτε σύνδεση με το δίκτυο του λεγόμενου «σκιώδους στόλου». Στην περίπτωση αυτή, ο αριθμός των δεξαμενόπλοιων προσεγγίζει τα 1.400, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας χωρητικότητας των tankers.
Η Allied QuantumSea επισημαίνει ότι οι κυρώσεις έχουν μετατραπεί πλέον σε βασικό εργαλείο περιορισμού των ρωσικών ενεργειακών εσόδων μέσω της ναυτιλίας. Παρότι σε ολόκληρο τον παγκόσμιο στόλο περίπου 1.900 πλοία βρίσκονται υπό κάποιο καθεστώς κυρώσεων, ποσοστό που αντιστοιχεί μόλις στο 4% της συνολικής χωρητικότητας, στα δεξαμενόπλοια η συγκέντρωση των περιορισμών είναι πολλαπλάσια, γεγονός που αναδεικνύει τον στρατηγικό ρόλο της αγοράς πετρελαίου στη γεωπολιτική αντιπαράθεση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ταχύτητα με την οποία επεκτάθηκαν οι κυρώσεις τα τελευταία δυόμισι χρόνια. Μέχρι τα τέλη του 2023 ο αριθμός των crude tankers υπό κυρώσεις κυμαινόταν μεταξύ 65 και 90 πλοίων. Από τότε όμως η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο άρχισαν να εφαρμόζουν συστηματικά κυρώσεις σε επίπεδο μεμονωμένων πλοίων, με αποτέλεσμα ο αριθμός τους να εκτοξευθεί στα 532 crude tankers έως τον Ιούλιο του 2026, καταγράφοντας αύξηση περίπου 490% μέσα σε περίπου 30 μήνες.
Το νέο, 21ο πακέτο κυρώσεων εισάγει μια σειρά από πρόσθετες παρεμβάσεις. Συνολικά προστέθηκαν ακόμη 41 πλοία στις ευρωπαϊκές λίστες κυρώσεων, μεταξύ των οποίων 20 δεξαμενόπλοια, πέντε bulk carriers και δύο LNG carriers. Παράλληλα, η Ε.Ε. διατήρησε για τους επόμενους δώδεκα μήνες το ανώτατο όριο τιμής του ρωσικού αργού στα 44,10 δολάρια ανά βαρέλι, τη στιγμή που το Urals διαπραγματεύεται περίπου στα 77 δολάρια, διατηρώντας έτσι μεγάλη απόσταση μεταξύ της πραγματικής τιμής της αγοράς και του επιτρεπόμενου ορίου για τη χρήση ευρωπαϊκών ναυτιλιακών υπηρεσιών.
Εξίσου σημαντική θεωρείται η δυνατότητα που αποκτούν πλέον τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να κατάσχουν και να εκποιούν φορτία πετρελαίου ή άλλων εμπορευμάτων όταν αυτά μεταφέρονται από δεξαμενόπλοια που βρίσκονται στις λίστες κυρώσεων, στο πλαίσιο νόμιμων επιχειρήσεων επιβολής του δικαίου. Μέχρι σήμερα οι κυρώσεις στόχευαν κυρίως στα ίδια τα πλοία και στις ναυτιλιακές υπηρεσίες, πλέον το επίκεντρο μεταφέρεται και στο ίδιο το φορτίο, αυξάνοντας σημαντικά τον βαθμό κινδύνου για όλους τους εμπλεκόμενους στην αλυσίδα μεταφοράς.
Παράλληλα, το νέο πακέτο επεκτείνει τις κυρώσεις και σε διυλιστήρια της Ρωσίας, της Λευκορωσίας και της Γεωργίας, ενώ εισάγει μηχανισμό επιβολής περιορισμών σε παρόχους υπηρεσιών κρυπτονομισμάτων τρίτων χωρών, εφόσον διαπιστωθεί ότι διευκολύνουν την παράκαμψη των κυρώσεων. Όσον αφορά το ρωσικό LNG, η πλήρης απαγόρευση εισαγωγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να προβλέπεται για την 1η Ιανουαρίου 2027, ενώ έως τότε επιτρέπεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις η μεταφορά φορτίων προς προορισμούς εκτός Ε.Ε.
Η Allied QuantumSea καταλήγει ότι η στρατηγική των Βρυξελλών δεν βασίζεται πλέον σε μεμονωμένα, μεγάλα πακέτα κυρώσεων, αλλά στη συνεχή επέκταση των περιορισμών με διαδοχικές παρεμβάσεις. Αυτό σημαίνει ότι για ναυτιλιακές εταιρείες, διαχειρίστριες εταιρείες, ασφαλιστές, χρηματοδότες και ναυλωτές, η διαδικασία συμμόρφωσης γίνεται πλέον πολύ πιο σύνθετη. Ο έλεγχος δεν περιορίζεται μόνο στην ταυτότητα του πλοίου, αλλά επεκτείνεται στην ιδιοκτησιακή δομή, στους εμπορικούς αντισυμβαλλομένους, στη διαδρομή του φορτίου και στο συνολικό ιστορικό κάθε συναλλαγής, αυξάνοντας σημαντικά τις απαιτήσεις διαφάνειας σε κάθε μεταφορά ρωσικού πετρελαίου.
Διαβάστε ακόμη
Το παρασκήνιο του πολέμου ανάμεσα στον Μπερνάρ Αρνό και την εφημερίδα Le Monde
Πράσινο φως για το project του «Ξενία» στο Παλιούρι του Ιβάν Σαββίδη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ