Η Ελλάδα προχωρά σήμερα, Δευτέρα 15/6, σε πρόωρη αποπληρωμή 6,94 δισ. ευρώ από τα δάνεια του πρώτου μνημονίου. Με μία κίνηση διαγράφει χρέος άνω του 2,5% του ΑΕΠ και σβήνει τόκους 1,3 δισ. ευρώ που θα πλήρωνε έως το 2035.
Πρόκειται για τη 2η μεγαλύτερη αποπληρωμή της τελευταίας πενταετίας, καθώς μέχρι σήμερα τα ποσά δεν ξεπερνούσαν τα 3-5 δισ. ετησίως -με εξαίρεση το 2024 όπου ανήλθε σε 7,9 δισ. ευρώ. Το χρέος μειώνεται πλέον έτσι όχι μόνο ως ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά και σε απόλυτα μεγέθη.
Ενώ, για τη συνέχεια, μετά τα διμερή διακρατικά δάνεια του Μηχανισμού Διάσωσης για την Ελλάδα (GLF), σειρά θα πάρουν και οι υποχρεώσεις δανείων του EFSF, ύψους 125,6 δισ. ευρώ.
Τι κερδίζει η Ελλάδα
Με την αβεβαιότητα να παραμένει στα ύψη διεθνώς εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η Αθήνα μειώνει το μελλοντικό κόστος πληρωμών και το δανειακό ρίσκο της χώρας, στέλνοντας μήνυμα σταθερότητας στις αγορές. Στη δευτερογενή αγορά η Ελλάδα ήδη δανείζεται φθηνότερα από Ιταλία και Γαλλία, ενώ, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, ο στόχος είναι από το τέλος του 2026 να μην έχει το υψηλότερο χρέος στην Ευρώπη, δίνοντας τα σκήπτρα στην Ιταλία.
Η αποπληρωμή αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή τα δάνεια του GLF είναι ακριβότερα: το επιτόκιό τους συνδέεται με το Euribor συν 0,5 μονάδα, άρα αυξάνεται όταν ανεβαίνουν τα επιτόκια, όπως τώρα.
Η πρόωρη εξόφληση περιορίζει αυτό το κόστος προτού μετατραπεί σε πραγματική επιβάρυνση, ελαφρύνοντας τον Προϋπολογισμό και τους φορολογούμενους σχεδόν 190 εκατ. ευρώ ετησίως, μεσοσταθμικά, για διάρκεια 7 ετών που έχουν αυτά τα δάνεια.
Τα 6,94 δισ. που θα καταβληθούν σήμερα αφορούν προεξόφληση δανείων 2029-2035, δηλαδή δόσεις α’ εξαμήνου του 2029, το σύνολο των δόσεων για τα έτη 2033 και 2034 καθώς και λήξης α’ εξαμήνου του 2035 από το δάνειο του πρώτου μνημονίου.
Πίσω από την πρόωρη αποπληρωμή υπάρχει και ένα λιγότερο ορατό κέρδος: μειώνεται ο κίνδυνος που θα συσσωρευόταν μετά το 2032. Οσο πιο μακριά παραμένουν ακριβές λήξεις τόσο αυξάνεται η έκθεση σε μελλοντικές κρίσεις. Με την πρόωρη εξόφληση, το προφίλ ωρίμανσης γίνεται πιο ομαλό και διαχειρίσιμο.
7 δισ. για παροχές… δεν υπάρχουν
Κάθε τέτοια κίνηση, όμως, ανάβει φωτιές στο εσωτερικό. Με την ακρίβεια να πιέζει, το ερώτημα επανέρχεται: γιατί 7 δισ. ευρώ για αποπληρωμή και όχι για στήριξη;
Η απάντηση βρίσκεται στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες που ισχύουν από το 2024. Οι δαπάνες για τόκους δεν υπολογίζονται στο όριο αύξησης δαπανών. Το όριο αυτό δηλαδή επιτρέπει 7 δισ. δαπάνες για τόκους, όχι όμως για άλλους σκοπούς ή παροχές. Δηλαδή 7 δισ. για παροχές ή άλλες χρήσεις δεν υπάρχουν.
Εξαίρεση -που επιβεβαιώνει τον κανόνα όμως- γίνεται μόνο για «ειδικού σκοπού» κρατικές δαπάνες (εξοπλιστικά προγράμματα για την Αμυνα και επενδύσεις στην Ενέργεια), αλλά μέσω «ρήτρας διαφυγής», προσωρινά και μόνο, με αυστηρούς όρους και όρια, η παραβίαση των οποίων επιφέρει κόστη και κυρώσεις στη χώρα.
Τελειώνει το «μαξιλάρι»
Υπάρχει και ακόμα μία διάσταση: με την πρόωρη αποπληρωμή των 6,9 δισ. ευρώ, το Ελληνικό Δημόσιο αδειάζει πλέον το λεγόμενο «μαξιλάρι» των 15,7 δισ. ευρώ που έμενε κλειδωμένο από το τρίτο μνημόνιο, καθώς η χώρα ανέλαβε να το φυλάει σε κλειστό ειδικό λογαριασμό από το 2018. Πλέον το «μαξιλάρι» ρευστότητας θα αποτελείται αποκλειστικά από τα ταμειακά διαθέσιμα των κρατικών φορέων. Ενσωματώνεται πλήρως στη λειτουργία του κράτους και θα αποτελεί ενεργό κεφάλαιο διαχείρισης για το Δημόσιο, ενώ -μετά και την πρόωρη αποπληρωμή- στο τέλος του 2026 θα παραμένει και πάλι πάνω από τα 30 δισ. ευρώ.
Πόσο μειώνεται το χρέος
Με τις κινήσεις αυτές επιδιώκεται, σύμφωνα με τους στόχους που έχουν τεθεί για την πορεία του ελληνικού χρέους για τα επόμενα χρόνια:
■ Μέχρι το 2030 να υποχωρήσει στο 113%-115% του ΑΕΠ, ποσοστό που θα κατατάξει τη χώρα μας στην 4η ή και στην 5η θέση μεταξύ των κρατών-μελών με το υψηλότερο χρέος, δηλαδή κάτω από Γαλλία, Βέλγιο και Ιταλία.
■ Μέχρι το 2035 να φτάσει στο 100% του ΑΕΠ. Η επίτευξη του στόχου αναμένεται τότε να στεφθεί και από μια εμβληματική -αλλά και άκρως ουσιαστική- διάκριση: να επιστρέψει η Ελλάδα στη βαθμίδα Α+, όπου βρισκόταν πριν από την κρίση του 2010 και την κατρακύλα που ακολούθησε.
Διαβάστε ακόμη
Δήμητρα Ραξέβσκυ: Βρέθηκε ξανά στο στόχαστρο των πλειστηριασμών (pics)
Schneider Electric: Από τα εργοστάσια άνθρακα, στα εργοστάσια της AI (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα