Πριν μια δεκαετία η Ελλάδα ήταν η 2η πιο υπερχρεωμένη χώρα του κόσμου πίσω από την Ιαπωνία. Πριν μια πενταετία ήταν η 3η πιο υπερχρεωμένη πίσω από Σουδάν και Ιαπωνία. Από το 2026 όμως δεν θα είναι η πλέον υπερχρεωμένη χώρα της Ευρώπης ενώ, και παγκοσμίως, θα έχει πέσει στην 6η θέση κάτω από Σουδάν, Ιαπωνία, Σιγκαπούρη, Μπαχρέιν, Ιταλία.
Οι προβλέψεις που ανακοίνωσε χθες η Κομισιόν, επιβεβαίωσαν και εκείνες που προ μηνός ανακοίνωσε το ΔΝΤ: η Ιταλία «προσπερνάει» την Ελλάδα στα χρέη, ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Για τη συνέχεια , η νέα έκθεση της Επιτροπής φωτίζει και τι μας επιφυλάσσει το άμεσο μέλλον, ως το 2028: Ελλάδα και Γαλλία διανύουν αντίθετες δημοσιονομικές πορείες και η γιγαντιαία απόσταση που χώριζε κάποτε την Αθήνα από το Παρίσι στο δημόσιο χρέος, προβλέπεται να εκμηδενιστεί, στις 3,4 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2028 από 29,7 μονάδες το 2025.
Οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι το ελληνικό χρέος κατρακυλάει συνεχώς (από το 145,4% στο 126,6% του ΑΕΠ), αντιθέτως το γαλλικό αυξάνεται (από το 115,7% στο 123,2%) και τείνουν …να συναντηθούν το 2029.
Με την πορεία αυτή, το 2030 η Ελλάδα θα πέσει στην 3η θέση της ΕΕ, ενώ θα βλέπει την Ιταλία να ξεμακραίνει και άλλο, με την μεταξύ τους διαφορά να διευρύνεται συνεχώς, από τις 2,2 μονάδες εφέτος (χρέος Ελλάδας 135,7% του ΑΕΠ έναντι 137,9% της Ιταλίας), στις 11,6 ποσοστιαίες μονάδες (χρέος 126,6% και 138,2% του ΑΕΠ αντίστοιχα).
Αρκεί αυτό;
Η αλλαγή θέσης, ωστόσο, δεν αποτελεί λόγο χαλάρωσης της προσπάθειας. «Η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι μια χώρα με υψηλό δημόσιο χρέος, επομένως είναι σημαντικό να συνεχίσει στην ίδια κατεύθυνση», επισήμανε ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, παρουσιάζοντας τις προβλέψεις. Αναγνώρισε τις πολύ ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις των προηγούμενων ετών, οι οποίες αναμένεται να συνεχιστούν.
Η επισήμανσή του αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στη βελτίωση της κατάταξης και στην οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος. Η Ελλάδα δεν μπορεί να επαναπαύεται, για τους εξής λόγους:
· η πρώτη εξήγηση είναι ότι η Ελλάδα, ως το 2028 τουλάχιστον, προβλέπεται να εξακολουθεί να έχει το 2ο υψηλότερο χρέος στην ΕΕ ως ποσοστό του ΑΕΠ. Είτε 2η είτε 3η όμως, εξακολουθεί να είναι υψηλό.
Το πραγματικό κέρδος της Ελλάδας δεν είναι η σειρά κατάταξης (αντιθέτως μπορεί να θολώνει κιόλας την εικόναΟ αλλά η δραστική μείωση του βαθμού εξάρτησης από το διεθνές και η αντιστροφή πορείας του προβλήματος.
· ο δεύτερος λόγος είναι ότι η Ελλάδα δεν έγινε ξαφνικά οικονομική, εμπορική ή… πυρηνική “υπερδύναμη” (όπως Γαλλία, Σιγκαπούρη, Ιταλία, Ιαπωνία) ούτε έχει βρει πετρέλαια (όπως το Μπαχρέιν) ώστε να ανησυχεί το ίδιο ή λιγότερο από αυτές τις χώρες για το χρέος της.
Στην πράξη, ακόμα και αν ως ποσοστό του ΑΕΠ η Ελλάδα δείχνει λιγότερο εκτεθειμένη, η οικονομία της δεν έχει τα ίδια όπλα ή τις ίδιες άμυνες. Είναι και παραμένει πιο ευάλωτη ίσως από όσο δείχνει η σειρά κατάταξης, πολύ λιγότερο μεν σε σχέση με πριν 5-10 χρόνια -και ευτυχώς- αλλά όχι ακόμα τόσο εξασφαλισμένη όσο θα ήθελε και μπορεί να καταφέρει να γίνει, με τη φόρα που ήδη έχει αναπτύξει και επιδείξει.
Τα πλεονάσματα κάνουν τη διαφορά
Η «γραμμή Ντομπρόβσκις» έρχεται να υπενθυμίσει και ότι για τη χώρα μας οι δημοσιονομικές επιδόσεις αποτελούν ασφαλή γραμμή άμυνας, επειδή δεν έχει ακόμα ίσως αναπτύξει και πολλές άλλες.
Η προσέγγιση του δείκτη χρέους Ελλάδας και Γαλλίας, δεν σημαίνει εξομοίωση των οικονομιών. Σημαίνει, ασφαλώς όμως, ότι η Ελλάδα μειώνει το βάρος του χρέους της σχέση με το ετήσιο παραγόμενο εισόδημά της, ενώ η Γαλλία το αυξάνει.
Η «μαγεία» στην πορεία αυτή, κρύβεται στα πρωτογενή πλεονάσματα και στον μηχανισμό με τα οποία μπορεί να τα παράγει η Ελλάδα, σε αντίθεση με άλλες χώρες:
· η Γαλλία προβλέπεται να έχει συνολικό έλλειμμα 5,5% του ΑΕΠ το 2026, 5,4% το 2027 και 5,7% το 2028. Η Κομισιόν αποδίδει την αύξηση του χρέους στα υψηλά πρωτογενή ελλείμματα και στις αυξανόμενες πληρωμές τόκων. Η πρόβλεψη βασίζεται στην υπόθεση ότι δεν θα ληφθούν πρόσθετα λιτότητας και συγκράτησης χρέους και ελλειμμάτων, πέρα από όσα έχουν ήδη ενσωματωθεί στην έκθεση.
· για την Ελλάδα, αντιθέτως, τα πλεονάσματα διατηρούνται παρά τις φοροελαφρύνσεις, τις αυξήσεις αποδοχών και τα έκτακτα μέτρα στήριξης (επιδοτήσεις κλπ) που έχουν ενσωματωθεί στην πρόβλεψη. Η Κομισιόν προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 4,1% του ΑΕΠ το 2026, 3,7% το 2027 και 3,4% το 2028. Μετά τους τόκους, το συνολικό αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης παραμένει θετικό: 0,9%, 0,7% και 0,2% του ΑΕΠ, αντίστοιχα. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι τα επεκτατικά μέτρα (παροχές) περιορίζουν σταδιακά το ύψος τους, αλλά εκτιμά ότι η ισχυρή πορεία των εσόδων αντισταθμίζει μέρος του κόστους.
Έτσι, ενώ το 2025 η Ελλάδα βρισκόταν σχεδόν 30 μονάδες του ΑΕΠ πάνω από τη Γαλλία, η διαφορά προβλέπεται να περιοριστεί στις 16,5 μονάδες φέτος, στις 8,6 το 2027 και στις 3,4 το 2028. Πρόκειται για αριθμητική σύγκριση των προβλέψεων της Επιτροπής, όχι για πρόβλεψη εξίσωσης του κόστους δανεισμού ή της πιστοληπτικής θέσης των δύο χωρών.
Ζητούμενο συνεπώς για την Αθήνα δεν είναι μόνο να μειώσει το χρέος σήμερα, αλλά να διατηρήσει τους παράγοντες που θα αποτρέπουν την αποκλιμάκωσή του. Και μελλοντικά, να αναπτύξει νέους «καταλύτες» και επιταχυντές, που να κάνουν περισσότερο βιώσιμη και λιγότερο εύθραυστη την Οικονομίας.
