Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί τη μεγαλύτερη ευκαιρία αύξησης της παραγωγικότητας από την εποχή των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του διαδικτύου και η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να μείνει πίσω για ακόμη μία φορά, υποστηρίζει ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ Ματίας Κόρμαν, σε άρθρο του στο Euronews.
Όπως επισημαίνει, η αξιοποίηση της AI μπορεί να βοηθήσει την Ευρώπη να ξεφύγει από δεκαετίες υποτονικής ανάπτυξης και να αντιμετωπίσει το αυξανόμενο κόστος μιας κοινωνίας που γερνά. Προϋπόθεση, όμως, είναι να ληφθούν οι σωστές αποφάσεις, και μάλιστα γρήγορα, ώστε να αντιμετωπιστούν οι κίνδυνοι χωρίς να χαθούν τα οφέλη της νέας τεχνολογίας.
Σύμφωνα με τον Κόρμαν, η επιτυχής μετάβαση θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερους μισθούς, βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και περισσότερα δημόσια έσοδα, επιτρέποντας τη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών χωρίς συνεχείς αυξήσεις φόρων ή περαιτέρω διόγκωση του χρέους.
Ο επικεφαλής του ΟΟΣΑ αναφέρει ότι τις προηγούμενες δύο ημέρες συμμετείχε στις συζητήσεις στο Eurogroup για την παραγωγικότητα και στο άτυπο ECOFIN για την τεχνητή νοημοσύνη. Κατά τον ίδιο, η πρόκληση της χαμηλής παραγωγικότητας και η ευκαιρία που προσφέρει η AI αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Για την Ευρώπη, τονίζει, η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί απλώς τεχνολογικό ζήτημα. Είναι ζήτημα ανάπτυξης, εισοδημάτων και προϋπολογισμών, αλλά ολοένα περισσότερο και θέμα ανταγωνιστικότητας και ασφάλειας.
Η μεγάλη πρόκληση της παραγωγικότητας
Η αύξηση της παραγωγικότητας στην Ευρώπη παραμένει υποτονική εδώ και δεκαετίες. Από το 2022, η παραγωγικότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ουσιαστικά παραμείνει στάσιμη, την ώρα που το χάσμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες διευρύνεται.
Η παραγωγικότητα είναι αυτή που επιτρέπει την αύξηση των μισθών και του βιοτικού επιπέδου. Όταν παραμένει στάσιμη, το ίδιο συμβαίνει και με αυτά, με τους πολίτες να δυσκολεύονται περισσότερο να ανταποκριθούν στο αυξανόμενο κόστος ζωής και να βελτιώσουν την οικονομική τους θέση.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη γερνά και ο πληθυσμός σε ηλικία εργασίας συρρικνώνεται. Σήμερα, στην ΕΕ αντιστοιχούν περίπου τρεις άνθρωποι σε ηλικία εργασίας για κάθε άτομο άνω των 65 ετών. Έως το 2060, η αναλογία αυτή θα έχει υποχωρήσει σε λιγότερους από δύο.
Οι δαπάνες για συντάξεις, Υγεία και μακροχρόνια φροντίδα θα αυξάνονται κάθε χρόνο, ενώ στον λογαριασμό προστίθενται η άμυνα και η ενεργειακή μετάβαση. Σύμφωνα με αναλύσεις του ΟΟΣΑ, αυτές οι πιέσεις θα μπορούσαν να προσθέσουν σχεδόν έξι ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ στις δημόσιες δαπάνες πολλών ευρωπαϊκών χωρών έως το 2040.
Ο Κόρμαν επισημαίνει ότι αυτές οι δαπάνες δεν μπορούν απλώς να χρηματοδοτηθούν με υψηλότερους φόρους ή περισσότερο χρέος. Η φορολογική επιβάρυνση σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης συγκαταλέγεται ήδη στις υψηλότερες παγκοσμίως, ενώ τόσο το δημόσιο χρέος όσο και το κόστος εξυπηρέτησής του αυξάνονται.
Η λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η διατηρήσιμη ανάπτυξη. Καθώς ο πληθυσμός γερνά, η ανάπτυξη δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται στην είσοδο ολοένα περισσότερων ανθρώπων στην αγορά εργασίας. Θα πρέπει να προέλθει από την αύξηση της παραγωγικότητας κάθε εργαζομένου.
Έως 1,2 μονάδες επιπλέον παραγωγικότητας από την AI
Σε αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται η μεγάλη ευκαιρία της τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, η AI θα μπορούσε να προσθέσει έως 1,2 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως στην αύξηση της παραγωγικότητας κατά την επόμενη δεκαετία.
Αυτό θα σήμαινε περισσότερα δημόσια έσοδα χωρίς αύξηση των φορολογικών συντελεστών, δημιουργώντας ένα είδος «δημοσιονομικού μερίσματος». Οι κυβερνήσεις θα αποκτούσαν έτσι μεγαλύτερο περιθώριο για να χρηματοδοτήσουν τη φροντίδα ενός γηράσκοντος πληθυσμού, να επενδύσουν στην ασφάλεια και ταυτόχρονα να μειώσουν το δημόσιο χρέος. Η ίδια η AI μπορεί επίσης να κάνει αποτελεσματικότερες τις δημόσιες υπηρεσίες.
Τίποτα από αυτά, ωστόσο, δεν είναι αυτόματο. Τα οφέλη θα εμφανιστούν μόνο εάν η τεχνητή νοημοσύνη υιοθετηθεί σε ολόκληρη την οικονομία.
Σήμερα, παρά την ταχεία αύξηση της χρήσης της, η διάδοση της AI παραμένει περιορισμένη. Μία στις πέντε επιχειρήσεις στις χώρες του ΟΟΣΑ χρησιμοποίησε AI πέρυσι, ποσοστό διπλάσιο σε σχέση με δύο χρόνια νωρίτερα. Ωστόσο, τη χρησιμοποιεί μία στις δύο μεγάλες επιχειρήσεις, έναντι μόλις μίας στις έξι μικρές επιχειρήσεις.
Τα τρία βήματα που πρέπει να κάνει η Ευρώπη
Για να αξιοποιήσει την ευκαιρία, σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα του ΟΟΣΑ, η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί σε τρεις βασικούς άξονες.
Πρώτον, χρειάζεται να δημιουργήσει τις απαραίτητες υποδομές: data centers, αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια και γρήγορα δίκτυα. Οι διαδικασίες αδειοδότησης και σύνδεσης πρέπει να επιταχυνθούν, ενώ η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να ενοποιηθεί περισσότερο, ώστε η ενέργεια να μπορεί να κατευθύνεται εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.
Η ανάπτυξη των υποδομών AI αντιστοιχεί σε ένα επενδυτικό κύμα ύψους 1 τρισ. ευρώ, το οποίο χρηματοδοτείται ολοένα περισσότερο από τις αγορές ομολόγων και κεφαλαίων και λιγότερο από τις ταμειακές ροές των ίδιων των επιχειρήσεων.
Η Ευρώπη διαθέτει τις αποταμιεύσεις, ωστόσο μεγάλο μέρος τους παραμένει σε τραπεζικές καταθέσεις ή κατευθύνεται στο εξωτερικό. Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον Κόρμαν, μια πραγματική Ένωση Κεφαλαιαγορών, η οποία θα διοχετεύει τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις στις ευρωπαϊκές υποδομές και θα προσφέρει στις νέες και καινοτόμες επιχειρήσεις τα κεφάλαια που χρειάζονται για να αναπτυχθούν, είναι πλέον ακόμη πιο σημαντική και επείγουσα.
Δεύτερον, πρέπει να διασφαλιστεί η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην τεχνολογία. Οι ΜμΕ απασχολούν την πλειονότητα των Ευρωπαίων εργαζομένων και χρειάζονται οικονομικά προσιτά εργαλεία, αξιόπιστη καθοδήγηση και μια πραγματικά ενιαία αγορά, στην οποία ένα προϊόν που δημιουργείται σε ένα κράτος-μέλος θα μπορεί να πωλείται και στα 27.
Τρίτον, απαιτούνται επενδύσεις στις δεξιότητες των εργαζομένων. Οι επιχειρήσεις αναφέρουν ότι ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο δεν υιοθετούν ταχύτερα την AI είναι η δυσκολία να βρουν ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να τη χρησιμοποιούν.
Οι εργαζόμενοι προηγούνται των επιχειρήσεων
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι ίδιοι οι εργαζόμενοι φαίνεται να βρίσκονται μπροστά από τους εργοδότες τους. Περισσότερο από 40% των εργαζομένων στις χώρες του ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί ήδη εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, συχνά με δική του πρωτοβουλία.
Το πρόβλημα εντοπίζεται στην εκπαίδευση. Μόλις 23% των ενηλίκων με χαμηλό επίπεδο γραμματισμού συμμετέχει σε εκπαίδευση σχετική με την AI, έναντι 61% όσων διαθέτουν υψηλό επίπεδο γραμματισμού.
Οι επιχειρήσεις, σύμφωνα με τον Κόρμαν, επενδύουν λιγότερο από όσο θα έπρεπε στην κατάρτιση επειδή φοβούνται ότι θα χάσουν τους εργαζομένους που εκπαιδεύουν. Πρόκειται για μια αποτυχία της αγοράς που απαιτεί δημοσιονομικές παρεμβάσεις, όπως η φορολογική αντιμετώπιση των δαπανών κατάρτισης, κίνητρα προς τους εργοδότες και ατομικούς λογαριασμούς μάθησης που θα ακολουθούν τους εργαζομένους από τη μία θέση εργασίας στην άλλη.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για τις θέσεις εργασίας
Ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ αναφέρεται και στους φόβους για μαζική απώλεια θέσεων εργασίας λόγω της τεχνητής νοημοσύνης. Όπως σημειώνει, τα διαθέσιμα στοιχεία μέχρι σήμερα δεν επιβεβαιώνουν αυτό το σενάριο.
Οι έρευνες του ΟΟΣΑ δεν έχουν εντοπίσει μέχρι στιγμής στοιχεία ότι η AI μειώνει τη συνολική απασχόληση. Αντιθέτως, οι κλάδοι που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στην τεχνητή νοημοσύνη εμφανίζουν περισσότερες και όχι λιγότερες αγγελίες εργασίας. Όσον αφορά τους νέους, όπου οι ανησυχίες είναι εντονότερες, το Employment Outlook του ΟΟΣΑ διαπιστώνει ότι μέχρι στιγμής ο ρόλος της AI στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν είναι περιορισμένος.
Αλλαγές, πάντως, θα υπάρξουν. Ορισμένα καθήκοντα θα εξαφανιστούν και νέα θα δημιουργηθούν. Η απάντηση, κατά τον Κόρμαν, πρέπει να είναι η συστηματική προετοιμασία: κατάρτιση των εργαζομένων που κινδυνεύουν περισσότερο, υπηρεσίες απασχόλησης που θα διευκολύνουν τη μετάβαση από τη μία δουλειά στην άλλη και στήριξη όσων χρειάζεται να μετακινηθούν για να εργαστούν.
Η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να καταστήσει την εκπαίδευση πιο αποτελεσματική, πιο σύντομη, περισσότερο στοχευμένη και ευκολότερη στην παροχή. Η λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι να ανακοπεί η τεχνολογική εξέλιξη.
«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να κινηθεί πολύ αργά»
Η Ευρώπη, όπως και ο υπόλοιπος κόσμος, θα πρέπει παράλληλα να διαχειριστεί τους κινδύνους της AI για την ιδιωτικότητα, την ασφάλεια, την κυβερνοασφάλεια και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, με τις Αρχές του ΟΟΣΑ για την Τεχνητή Νοημοσύνη να προσφέρουν ένα κοινό πλαίσιο.
Για τον Κόρμαν, ωστόσο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ευρώπη δεν είναι να κινηθεί υπερβολικά γρήγορα, αλλά υπερβολικά αργά, την ώρα που οι ανταγωνιστές της επιταχύνουν.
Σε έναν κόσμο όπου η οικονομική ισχύς συνδέεται ολοένα στενότερα με την ασφάλεια, μια Ευρώπη που θα μείνει πίσω στην καθοριστική τεχνολογία αυτής της δεκαετίας θα έχει μικρότερη δυνατότητα να καθορίζει το δικό της μέλλον.
Όπως καταλήγει στο άρθρο του, η επιλογή που τέθηκε στο Δουβλίνο είναι σαφής: η Ευρώπη μπορεί να χρησιμοποιήσει την AI για να αναπτυχθεί, να αυξήσει τα εισοδήματα και να θωρακίσει τα δημόσια οικονομικά από τις πιέσεις που προκαλεί η γήρανση του πληθυσμού. Η τεχνολογία υπάρχει και οι πολίτες είναι πρόθυμοι να τη χρησιμοποιήσουν. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι οι αποφάσεις.
Διαβάστε ακόμη
Ετοιμάζονται τα μέτρα ενίσχυσης – Η τριπλή παρέμβαση και οι εφεδρείες
Μητσοτάκης στη Silicon Valley: Nvidia, Tesla και το μεγάλο ραντεβού με 30 επενδυτές
Εξωδικαστικός: «Ασπίδα» για το σπίτι με αντάλλαγμα άλλα ακίνητα – Τι αλλάζει από σήμερα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ