Παρά τις έντονες γεωπολιτικές αναταράξεις και τις αυξανόμενες δασμολογικές πιέσεις που περιορίζουν τη συνολική δυναμική των ελληνικών εξαγωγών, η εικόνα που διαμορφώνεται κάτω από την επιφάνεια είναι περισσότερο αισιόδοξη. Σύμφωνα με το νέο τεύχος «Τάσεις του Επιχειρείν» της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας, η Ελλάδα εξακολουθεί να ενισχύει τη θέση της έναντι των Ευρωπαίων ανταγωνιστών της, αυξάνοντας τα μερίδιά της στις διεθνείς αγορές.
Η μελέτη αξιοποιεί μια νέα bottom-up μεθοδολογία ανάλυσης εκατοντάδων εκατομμυρίων εξαγωγικών ροών, εξετάζοντας ξεχωριστά προϊόντα, χώρες προορισμού, όγκους και τιμές. Με τον τρόπο αυτό αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια τους παράγοντες που ενισχύουν ή περιορίζουν την εξαγωγική ανάπτυξη και αναδεικνύει ότι δεν υπάρχει μία ενιαία συνταγή επιτυχίας για την ενίσχυση της εξωστρέφειας.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το γιαούρτι, το ακτινίδιο και η φράουλα, τα οποία ακολουθούν διαφορετικές στρατηγικές ανάπτυξης, αλλά καταφέρνουν να αυξάνουν όγκους, μερίδια αγοράς και εμπορική αξία.
Οριακή αύξηση των εξαγωγών, αλλά ισχυρή ανθεκτικότητα
Κατά το πρώτο πεντάμηνο του 2026, ο ρυθμός ανάπτυξης των ελληνικών εξαγωγών περιορίστηκε στο 0,2% σε αποπληθωρισμένους όρους, δηλαδή περίπου στο ένα δέκατο της μέσης ετήσιας επίδοσης της προηγούμενης τριετίας.
Παράλληλα, η θετική μεταβολή στηρίχθηκε σε μικρότερο αριθμό κλάδων και αγορών σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο, δύο βασικοί παράγοντες λειτούργησαν ως σταθεροποιητές της εξαγωγικής δραστηριότητας.
Ο πρώτος ήταν η ευρωπαϊκή αγορά, η οποία προσέφερε τη σημαντικότερη ώθηση στις ελληνικές εξαγωγές, συμβάλλοντας κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες στην ανάπτυξη. Η συνεχιζόμενη διείσδυση τόσο στη Δυτική όσο και στην Ανατολική Ευρώπη αντιστάθμισε τις πιέσεις που καταγράφηκαν στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αμερική.
Ο δεύτερος ήταν ο κλάδος των τροφίμων, ο οποίος συνεισέφερε 1,8 ποσοστιαίες μονάδες στην εξαγωγική επίδοση, καλύπτοντας τις απώλειες που προήλθαν κυρίως από τα ορυκτά, τα υφάσματα και το ελαιόλαδο.
Η Ελλάδα κερδίζει έδαφος έναντι των Ευρωπαίων ανταγωνιστών
Η μελέτη επισημαίνει ότι η συγκρατημένη συνολική εικόνα δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική ανθεκτικότητα των ελληνικών εξαγωγών.
Χάρη στη νέα αναλυτική μεθοδολογία, η οποία συγκρίνει τις ελληνικές επιδόσεις με εκείνες των Ευρωπαίων ανταγωνιστών ανά προϊόν και αγορά, προκύπτει ότι η Ελλάδα αύξησε ή διατήρησε το μερίδιό της σε 7 από τις 9 γεωγραφικές περιοχές και σε 9 από τους 11 βασικούς εξαγωγικούς κλάδους.
Το συνολικό ελληνικό μερίδιο στις ευρωπαϊκές εξαγωγές αυξήθηκε στο 0,59%, από 0,56% έναν χρόνο νωρίτερα. Ακόμη και στη Βόρεια Αμερική, όπου οι ελληνικές εξαγωγές υποχώρησαν, η μείωση ήταν μικρότερη από εκείνη που κατέγραψαν οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι εξαγωγείς.
Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές της Εθνικής Τράπεζας, η βάση της ανάπτυξης μπορεί να παραμένει περιορισμένη, ωστόσο η σχετική υπεραπόδοση της Ελλάδας είναι πλέον ιδιαίτερα διευρυμένη.
Γιαούρτι, ακτινίδιο και φράουλα οδηγούν την ανάπτυξη
Η μελέτη ξεχωρίζει τρία προϊόντα που αποτέλεσαν τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης των ελληνικών εξαγωγών τροφίμων: το γιαούρτι, το ακτινίδιο και τη φράουλα.
Τα τρία αυτά προϊόντα συνέβαλαν περίπου στα τρία τέταρτα της αύξησης των εξαγωγών τροφίμων και στα δύο τρίτα της ενίσχυσης του ελληνικού μεριδίου στις ευρωπαϊκές αγορές.
Παρότι και τα τρία εμφανίζουν σημαντική αύξηση όγκων και μεριδίων αγοράς, ακολουθούν διαφορετικές στρατηγικές ανάπτυξης.
Το γιαούρτι επενδύει στην αξία
Το ελληνικό γιαούρτι ακολουθεί στρατηγική εμβάθυνσης στις ώριμες αγορές της Δυτικής και της Νότιας Ευρώπης.
Κατά την τελευταία εξαετία, ο όγκος των εξαγωγών του υπερτριπλασιάστηκε, ενώ το μερίδιό του στις ευρωπαϊκές εξαγωγές αυξήθηκε από 7% σε 20%.
Παράλληλα, διατηρεί σημαντικό πλεονέκτημα τιμής περίπου 30% έναντι των Ευρωπαίων ανταγωνιστών, αποδεικνύοντας ότι η αύξηση της παραγωγικής κλίμακας μπορεί να συνδυαστεί με υψηλή προστιθέμενη αξία.
Το ακτινίδιο επεκτείνει τη γεωγραφική του παρουσία
Το ελληνικό ακτινίδιο ακολουθεί διαφορετική στρατηγική. Διευρύνει συνεχώς την παρουσία του σε νέες αγορές, περιορίζοντας παράλληλα την εξάρτησή του από την Ιταλία, η οποία στο παρελθόν λειτουργούσε ως βασικός ενδιάμεσος εμπορικός κόμβος.
Το αποτέλεσμα είναι η αύξηση του ελληνικού μεριδίου στις ευρωπαϊκές εξαγωγές από 24% το 2019 σε 30% σήμερα. Ωστόσο, η ανάπτυξη εξακολουθεί να βασίζεται σε σχετικά χαμηλότερες τιμές, γεγονός που καθιστά επόμενο στόχο τη μετατροπή της γεωγραφικής διείσδυσης σε υψηλότερη εμπορική αξία.
Η φράουλα συνδυάζει όγκο και αναβάθμιση τιμών
Η ελληνική φράουλα συνδυάζει στοιχεία και από τα δύο προηγούμενα μοντέλα ανάπτυξης. Αυξάνει σημαντικά τα μερίδιά της τόσο στην Ανατολική Ευρώπη, όπου το μερίδιο ανήλθε από 30% σε 60%, όσο και στη Δυτική Ευρώπη, όπου αυξήθηκε από 2% σε 10%.
Παράλληλα, περιορίζει σταδιακά την απόσταση τιμής από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές. Η μελέτη επισημαίνει ότι το επόμενο βήμα είναι η περαιτέρω αναβάθμιση της τιμολογιακής θέσης της στην Ανατολική Ευρώπη, αλλά και η επέκταση της επιτυχημένης παρουσίας της στη Γερμανία, όπου ήδη κατέχει μερίδιο 21%, σε περισσότερες δυτικοευρωπαϊκές αγορές.
Νέα εργαλεία για πιο στοχευμένη εξαγωγική στρατηγική
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι δεν χρειάζονται όλοι οι εξαγωγείς περισσότερες αγορές ή μεγαλύτερους όγκους πωλήσεων. Για κάθε επιχείρηση ο περιοριστικός παράγοντας είναι διαφορετικός: για άλλες αποτελεί η πρόσβαση σε νέες αγορές, για άλλες η παραγωγική κλίμακα και για άλλες η δυνατότητα δημιουργίας μεγαλύτερης εμπορικής αξίας.
Η νέα μεθοδολογία της Εθνικής Τράπεζας, η οποία επεξεργάζεται περισσότερες από 3 εκατομμύρια παρατηρήσεις κάθε μήνα για την Ελλάδα και την Ευρώπη και συνολικά πάνω από 250 εκατομμύρια παρατηρήσεις για την περίοδο 2019-2026, επιτρέπει να διαχωρίζονται οι εξαγωγικές επιδόσεις που βασίζονται στην ποιοτική υπεραξία από εκείνες που στηρίζονται αποκλειστικά στη χαμηλή τιμή, να ξεχωρίζει η πραγματική εδραίωση στις διεθνείς αγορές από τις συγκυριακές αυξήσεις των εξαγωγών και να αξιολογείται η γεωγραφική διαφοροποίηση έναντι της εξάρτησης από περιορισμένο αριθμό αγορών.
Σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα, η δυνατότητα αυτή μετατρέπει την παρακολούθηση των εξαγωγών από μια απλή διαδικασία καταγραφής σε ένα ουσιαστικό εργαλείο διαμόρφωσης επιχειρηματικής στρατηγικής και σχεδιασμού στοχευμένων πολιτικών ενίσχυσης της εξωστρέφειας.
Η ανάλυση καταλήγει ότι, παρά το γεγονός πως η ελληνική εξαγωγική βάση παραμένει ακόμη σχετικά περιορισμένη, παρουσιάζει έντονη κινητικότητα και σταδιακή ωρίμανση, διευρύνοντας την παρουσία της σε νέες αγορές και ενισχύοντας διαρκώς τα μερίδιά της στις υφιστάμενες.
Διαβάστε ακόμη
Ανατροπές στον διαγωνισμό των €515,4 εκατ. για τις ψηφιακές ταυτότητες
Funky Buddha: Η Altex αλλάζει μοντέλο ανάπτυξης με το βλέμμα στο εξωτερικό (pic)
Ρεύμα: Νέο ανοδικό σοκ στις τιμές με το ξεκίνημα του Αυγούστου
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ