Κυριάκος Πιερρακάκης στο CNBC: Ενδεχομένως η μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία

Σε μια κρίσιμη αποτίμηση της διεθνούς οικονομικής και ενεργειακής συγκυρίας προχώρησε ο Κυριάκος Πιερρακάκης σε συνέντευξή του στο αμερικανικό δίκτυο CNBC και τη δημοσιογράφο Κάρεν Τσο. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Eurogroup προειδοποίησε για τις πρωτοφανείς διαστάσεις της τρέχουσας κρίσης, αναλύοντας ταυτόχρονα τις αντοχές της Ευρώπης και τα αναγκαία δημοσιονομικά αντίμετρα.

Χειρότερη κρίση από τη δεκαετία του ’70

Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι ο αντίκτυπος της παρούσας κατάστασης είναι εξαιρετικά σημαντικός, υιοθετώντας την εκτίμηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) ότι βρισκόμαστε μπροστά στην ενδεχομένως μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.

Ο υπουργός έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το αμέσως επόμενο διάστημα, σημειώνοντας ότι ο Απρίλιος μπορεί να αποδειχθεί πιο προβληματικός από τον Μάρτιο. Όπως τόνισε:

• τα τελευταία φορτία που αναχώρησαν στα τέλη Φεβρουαρίου αναμένονται έως τις 20 Απριλίου, κάτι που σημαίνει ότι οι επιπτώσεις θα γίνουν πιο αισθητές στις αγορές σύντομα.

• ακόμη και αν υπάρξει άμεση διπλωματική λύση, θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο μήνες για την αποκατάσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας, η οποία θα λειτουργεί πλέον σε χαμηλότερα επίπεδα.

• ήδη έχουν επηρεαστεί 80 ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή, με το ένα τρίτο αυτών να έχει υποστεί σημαντικά πλήγματα.

Ανθεκτικότητα και στασιμοπληθωρισμός

Παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις του ΔΝΤ για ανάπτυξη μόλις 1,1% στη ζώνη του ευρώ, ο κ. Πιερρακάκης εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για τις άμυνες της Ευρώπης.

Η Ευρώπη είναι σε καλύτερη μοίρα από το 2022 λόγω της διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας και των επενδύσεων σε υποδομές, όπως τόνισε. Το 43% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται πλέον από ανανεώσιμες πηγές, αν και η εξάρτηση από εισαγωγές παραμένει υψηλή, στο 57%.

Ωστόσο υπογράμμισε ότι, αν και παρατηρείται χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλός πληθωρισμός, «δεν βρισκόμαστε ακόμη σε συνθήκες στασιμοπληθωρισμού», το οποίο χαρακτήρισε ως το χείριστο σενάριο.

Σχετικά με την αντίδραση της Ευρώπης, ο Πρόεδρος του Eurogroup τόνισε την ανάγκη συγχρονισμού δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Και συγκεκριμένα, όπως ανέφερε:

• τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα στους πιο ευάλωτους.

• η Ευρώπη αξιοποιεί την εμπειρία και την εργαλειοθήκη του 2022, φροντίζοντας οι κρατικές παρεμβάσεις να μην υπονομεύουν τις αποφάσεις της (ανεξάρτητης) ΕΚΤ.

Ολόκληρη η συνέντευξη του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Προέδρου του Eurogroup Κυριάκου Πιερρακάκη στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CNBC , έχει ως εξής:

Κυριάκος Πιερρακάκης: Ο αντίκτυπος είναι εξαιρετικά σημαντικός. Ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, τον έχει χαρακτηρίσει ως ενδεχομένως τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία. Μεγαλύτερη ακόμη και από τις τρεις προηγούμενες μαζί: τα δύο πετρελαϊκά σοκ της δεκαετίας του 1970 και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν αυτή την εκτίμηση. Αν κοιτάξουμε τη δεκαετία του 1970, για παράδειγμα, η συνολική απώλεια βαρελιών πετρελαίου ημερησίως ήταν περίπου 10 εκατομμύρια. Σήμερα, η απώλεια ανέρχεται στα 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Και αν εξετάσουμε και το φυσικό αέριο, η καμπύλη που καταγράφεται είναι πιο απότομη από το 2022. Τότε, σε όρους δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (BCM), πέσαμε από τα 155 στα 80, δηλαδή μια σωρευτική απώλεια 75 BCM – αν θέσουμε σε ετήσια βάση τα στοιχεία αυτά τώρα, μιλάμε για μια απώλεια της τάξεως των 110 BCM.

Επομένως, αν συνυπολογίσουμε και τις τρεις περιπτώσεις, ενδέχεται να βρισκόμαστε μπροστά στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία, αν τα Στενά του Ορμούζ δεν ανοίξουν σύντομα. Και αν προστεθούν όλα τα υπόλοιπα στοιχεία, το ένα τρίτο των λιπασμάτων διέρχεται από τα Στενά: θείο, ήλιο, πετροχημικά. Συνολικά, πρόκειται για έναν δυνητικά τεράστιο κίνδυνο. Επιπλέον, ο Απρίλιος μπορεί να αποδειχθεί πιο προβληματικός από τον Μάρτιο, διότι τα τελευταία φορτία πλοίων που αναχώρησαν στις 28 Φεβρουαρίου αναμένεται να φτάσουν έως τις 20 Απριλίου. Συνεπώς, οι επιπτώσεις θα γίνουν πιο έντονα αισθητές στις αγορές το επόμενο διάστημα, εφόσον δεν υπάρξει γρήγορη λύση.

Κάρεν Τσο: Έχω μιλήσει με τον Υπουργό Οικονομικών του Πακιστάν, ο οποίος εμφανίζεται αισιόδοξος ότι μπορούν να μεσολαβήσει η χώρα του για περαιτέρω συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Αν υπάρξει σύντομα μια γρήγορη επίλυση, θα κάνει διαφορά στην αποκατάσταση της προσφοράς;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα κάνει σημαντική διαφορά. Όσο πιο γρήγορα, τόσο το καλύτερο. Ωστόσο, δεν θα είναι αρκετό για να επιστρέψουμε πλήρως στην προηγούμενη ισορροπία, ακριβώς στο σημείο όπου βρισκόμασταν πριν. Ακόμη και υπό μια σειρά από πολύ ευνοϊκές προϋποθέσεις, θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο μήνες για να αποκατασταθεί η λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας, και μάλιστα σε χαμηλότερα επίπεδα από πριν. Διότι αν κοιτάξουμε τις ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή, 80 εγκαταστάσεις έχουν επηρεαστεί μέχρι τώρα, 80 ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία. Το ένα τρίτο αυτών έχει πληγεί σημαντικά. Συνολικά, θα υπάρξει και ένα ασφάλιστρο κινδύνου που θα αποτυπωθεί στις τιμές στο μέλλον. Άρα, συνολικά, πρόκειται για μια διαφορετική κατάσταση.

Με αυτά τα δεδομένα, η βασική παράμετρος είναι η αβεβαιότητα ως προς τη διάρκεια της κρίσης. Είναι διαφορετικό αν πρόκειται για δύο εβδομάδες και διαφορετικό αν πρόκειται για τρεις μήνες.

Κάρεν Τσο: Πράγματι. Και το ΔΝΤ έχει ήδη μειώσει τις προβλέψεις του. Εκτιμά πλέον ανάπτυξη 1,1% για τη ζώνη του ευρώ φέτος, από 1,4% πέρυσι. Πόσο ευάλωτη είναι η Ευρώπη στον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, καθώς αυξάνεται ο πληθωρισμός;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Καταρχάς, θα έλεγα ότι η Ευρώπη είναι λιγότερο ευάλωτη σε σχέση με το 2022 συνολικά, δεδομένου ότι μιλάμε για μια ενεργειακή κρίση. Είναι λιγότερο ευάλωτη όσον αφορά τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και τις επενδύσεις σε υποδομές. Ωστόσο, εξακολουθούμε να εισάγουμε το 57% της ενέργειάς μας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κάτι που παραμένει ένα αρνητικό δεδομένο.

Από την άλλη, το 43% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Άρα, από αυτή την οπτική, ενισχύουμε ήδη τη δυναμικότητά μας, ωστόσο οφείλουμε να την ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο. Πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο σε βασικές παραμέτρους ενεργειακής πολιτικής: δίκτυα, διασυνδέσεις, αποθήκευση. Αυτό είναι το ένα σκέλος.

Το άλλο είναι ο μακροοικονομικός αντίκτυπος. Αυτή τη στιγμή βλέπουμε χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό. Δεν βρισκόμαστε ακόμη σε συνθήκες στασιμοπληθωρισμού – αυτό θα ήταν το χειρότερο σενάριο που θα μπορούσε να εκδηλωθεί. Αν συγκρίνουμε την κατάσταση με τη δεκαετία του 1970, γίνεται σαφές γιατί η διάρκεια της κρίσης είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας.

Κάρεν Τσο: Η ΕΚΤ εξετάζει ήδη τη νομισματική της «απάντηση», παρακολουθώντας στενά τα δεδομένα. Ποια θα πρέπει να είναι η δημοσιονομική αντίδραση της Ευρώπης;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι θα πρέπει να είναι συγχρονισμένη με τη νομισματική πολιτική. Η νομισματική πολιτική είναι, προφανώς, ανεξάρτητη. Η ΕΚΤ είναι ανεξάρτητη και οι κυβερνήσεις δεν σχολιάζουν τις αποφάσεις της. Ωστόσο, διαθέτουμε μια εργαλειοθήκη που αναπτύξαμε το 2022. Έχουμε μάθει από την εμπειρία εκείνης της περιόδου, γνωρίζουμε τι λειτούργησε και τι όχι. Και αυτό που έχει θέσει ως πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ότι τα μέτρα πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα. Πρέπει να στηρίξουμε τους πιο ευάλωτους και όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Ταυτόχρονα, αυτή η πολιτική πρέπει να συμβαδίζει με τη νομισματική πολιτική που θα ακολουθήσει η ΕΚΤ, ώστε να μην υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις στο τέλος.