Την ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής δράσης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας και τη στήριξη των νοικοκυριών υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η Ευρώπη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα υψηλότερου κόστους δανεισμού και αυξημένων δημοσιονομικών αναγκών.
Σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Europe Today» του Euronews και στον δημοσιογράφο Στέφαν Γκρόμπε, ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε στις προκλήσεις που δημιουργούν οι υψηλές τιμές της ενέργειας, στις πιέσεις του πληθωρισμού, στις αυξημένες αμυντικές δαπάνες, αλλά και στις κρίσιμες αποφάσεις που καλείται να λάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση έως το τέλος του έτους.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη προστασίας των ευάλωτων νοικοκυριών, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται τόσο άμεσα και στοχευμένα μέτρα στήριξης όσο και μακροπρόθεσμες επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές.
«Η εποχή του φθηνού χρήματος ανήκει στο παρελθόν»
Ο πρόεδρος του Eurogroup περιέγραψε ένα οικονομικό περιβάλλον στο οποίο το κόστος χρηματοδότησης παραμένει αισθητά υψηλότερο σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία, γεγονός που επηρεάζει τις δυνατότητες των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να χρηματοδοτούν τις αυξανόμενες ανάγκες τους.
Όπως ανέφερε, η μέση απόδοση των δεκαετών κρατικών ομολόγων έχει αυξηθεί από 1,1% το 2016 σε περίπου 4% σήμερα, αποτυπώνοντας τη μεταβολή των συνθηκών στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν συνδέεται αποκλειστικά με τη νομισματική πολιτική, αλλά αντανακλά ένα ευρύτερο σύνολο δημοσιονομικών και οικονομικών πιέσεων.
Ειδικότερα, επισήμανε ότι το μέσο δημοσιονομικό έλλειμμα στην Ευρώπη είναι πλέον διπλάσιο σε σχέση με πριν από μία δεκαετία, ενώ ταυτόχρονα έχουν αυξηθεί σημαντικά οι ανάγκες για κοινωνικές δαπάνες, ενεργειακές επενδύσεις και αμυντική θωράκιση.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρώπης βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία, πέρα από τις τακτικές συνεδριάσεις του Eurogroup και του ECOFIN, επιδιώκοντας καλύτερο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών.
Πληθωρισμός 4% και στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών
Αναφερόμενος στις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η άνοδος των τιμών της ενέργειας αποτελεί βασικό παράγοντα πίσω από τον πληθωρισμό του 4%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που επικαλέστηκε.
Η αντιμετώπιση των πιέσεων στο κόστος ζωής αποτελεί, όπως τόνισε, κοινή προτεραιότητα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, παρότι οι δυνατότητες παρέμβασης διαφέρουν ανάλογα με τα δημοσιονομικά περιθώρια κάθε κράτους.
«Κοινός μας στόχος είναι να στηρίξουμε τους πολίτες ώστε να ανταποκριθούν στις προκλήσεις ενός ιδιαίτερα δύσκολου χειμώνα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον υπουργό, οι παρεμβάσεις πρέπει να έχουν προσωρινό και στοχευμένο χαρακτήρα, δίνοντας προτεραιότητα στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και στους πολίτες που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες οικονομικές δυσκολίες.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η πιο αποτελεσματική και βιώσιμη απάντηση στις διαδοχικές ενεργειακές κρίσεις βρίσκεται στην ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών.
Ο πρόεδρος του Eurogroup επισήμανε ότι βασική επιδίωξη των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων είναι να διαμορφώσουν κοινή αντίληψη για το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά του προβλήματος, ώστε να επιλέξουν τις καταλληλότερες πολιτικές αντιμετώπισής του.
Τα διδάγματα της ελληνικής κρίσης και το μήνυμα προς τη Γερμανία
Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο κ. Πιερρακάκης στην εμπειρία της ελληνικής οικονομικής κρίσης και στη δημοσιονομική προσαρμογή που ακολούθησε.
Όπως υποστήριξε, η ελληνική περίπτωση μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για άλλες ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε θέση να παραδίδει μαθήματα οικονομικής πολιτικής.
Σημείωσε ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, πέντε ευρωπαϊκές χώρες καταγράφουν σήμερα ονομαστικά δημοσιονομικά πλεονάσματα: η Δανία και οι τέσσερις χώρες που εφάρμοσαν προγράμματα διάσωσης την προηγούμενη δεκαετία.
Κατά τον ίδιο, οι δύσκολες αποφάσεις που ελήφθησαν τα προηγούμενα χρόνια, άλλοτε έγκαιρα και άλλοτε με καθυστέρηση, επέτρεψαν στις συγκεκριμένες οικονομίες να ενισχύσουν τη δημοσιονομική τους θέση.
Ερωτηθείς για τις μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η Γερμανία, απέφυγε να υποδείξει συγκεκριμένες επιλογές στη γερμανική κυβέρνηση και στον υπουργό Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ.
Αντίθετα, υπογράμμισε ότι η γερμανική οικονομία διαθέτει σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες, η αξιοποίηση των οποίων έχει ευρύτερη σημασία για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Η Ευρώπη χρειάζεται τη Γερμανία και η Γερμανία χρειάζεται την Ευρώπη», σημείωσε, συνδέοντας τις αναπτυξιακές προοπτικές της ευρωπαϊκής οικονομίας με την προώθηση κοινών μεταρρυθμίσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην Ένωση Κεφαλαιαγορών, την Τραπεζική Ένωση και την ενίσχυση της συνεργασίας στον ενεργειακό τομέα, επισημαίνοντας ότι οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες μπορούν να απελευθερώσουν επενδυτικούς πόρους και να ενισχύσουν την ανάπτυξη σε όλα τα κράτη-μέλη.
Αμυντικές δαπάνες: «Κάθε ευρώ πρέπει να έχει το μεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσμα»
Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στην αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών και στην παρουσία του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών.
Ο κ. Πιερρακάκης εξήγησε ότι η συμμετοχή του επικεφαλής της Συμμαχίας συνδέεται με την ανάγκη στενότερου συντονισμού μεταξύ οικονομικής και αμυντικής πολιτικής, σε μια περίοδο αυξημένων απαιτήσεων για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όπως επισήμανε, άλλαξε ουσιαστικά τους υπολογισμούς των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για τις αναγκαίες στρατιωτικές επενδύσεις.
Παρότι υπάρχει πλέον η δυνατότητα ενεργοποίησης της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, το ζητούμενο δεν περιορίζεται στην εξασφάλιση περισσότερων πόρων.
«Δεν είναι μόνο ζήτημα του πόσα δαπανούμε. Είναι και ζήτημα του πώς δαπανούμε τους πόρους μας», τόνισε.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Eurogroup, η Ευρώπη εξακολουθεί να υστερεί στις κοινές αμυντικές προμήθειες, στις επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και στη διαλειτουργικότητα των στρατιωτικών συστημάτων της.
Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε ότι απαιτείται αποτελεσματικότερος συντονισμός των αμυντικών επενδύσεων, ώστε κάθε ευρώ που διατίθεται να παράγει τη μεγαλύτερη δυνατή αξία και το μέγιστο επιχειρησιακό αποτέλεσμα.
Η προσπάθεια αυτή, όπως σημείωσε, δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των υπουργών Άμυνας, καθώς οι υπουργοί Οικονομικών έχουν καθοριστικό ρόλο στη χρηματοδότηση των σχετικών προγραμμάτων.
Έως τον Δεκέμβριο οι κρίσιμες αποφάσεις για την ΕΚΤ
Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε επίσης στο χρονοδιάγραμμα των σημαντικών ευρωπαϊκών αποφάσεων που αναμένονται έως το τέλος του 2026, με ιδιαίτερη έμφαση στις αλλαγές στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).
Όπως ανέφερε, η Κριστίν Λαγκάρντ έχει ανακοινώσει ότι θα παραμείνει στη θέση της έως τις 7 Φεβρουαρίου, γεγονός που καθιστά επιθυμητή την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής του διαδόχου της μέχρι τον Δεκέμβριο.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν πρόκειται για μία μεμονωμένη επιλογή, αλλά για τρεις σημαντικές θέσεις στην ΕΚΤ: την προεδρία, τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου και μία θέση στο Εκτελεστικό Συμβούλιο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι συγκεκριμένες τοποθετήσεις αντιμετωπίζονται από πολλούς ως ενιαίο πακέτο αποφάσεων, κάτι που χαρακτήρισε εύλογο λόγω της ιδιαίτερης συγκυρίας.
Ο τελικός λόγος ανήκει στους Ευρωπαίους ηγέτες, με το Eurogroup να αναλαμβάνει υποστηρικτικό ρόλο στη διαδικασία.
Παράλληλα, στην ευρωπαϊκή ατζέντα παραμένουν η χρηματοδότηση της Ουκρανίας και οι διαπραγματεύσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αυξημένες δαπάνες και το υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης περιορίζουν τα περιθώρια κινήσεων.