Το νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο μπαίνει στη ζωή μας από τον Σεπτέμβριο και προβλέπεται να αλλάξει την καθημερινότητα για πάνω από 3 εκατομμύρια πολίτες (ωφελούμενους) και 70.000 επιχειρήσεις τα επόμενα τουλάχιστον 5-6 χρόνια. Η αρχή έγινε με το νομοσχέδιο που έφερε για ψήφιση στη Βουλή το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας για τη σύσταση και λειτουργία του νέου Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου (ΚΚΤ). Με εξασφαλισμένη προίκα 5,3 δισ. ευρώ έως το 2032, γίνεται το πρώτο Ταμείο που στοχεύει σχεδόν ολοκληρωτικά να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες των φτωχών νοικοκυριών. Φέρνει, όμως, ζεστό χρήμα και νέες δουλειές σε όλη την αγορά, τις επιχειρήσεις και τις τοπικές κοινωνίες, συμβάλλοντας στην περιφερειακή ανάπτυξη και την εθνική οικονομία συνολικά.
Τι είναι το ΚΚΤ και γιατί ξεκινά τώρα
Σε μια εποχή όπου η κρίση στη Μέση Ανατολή και η πράσινη μετάβαση προκαλούν φόβους για σταθερά υψηλές τιμές καυσίμων και ρεύματος τα επόμενα χρόνια, η Ευρώπη δημιούργησε ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.
Η Ελλάδα ήδη κατέθεσε στην Ε.Ε. τον εθνικό της σχεδιασμό και το φθινόπωρο ανοίγει η στρόφιγγα για ενεργειακή θωράκιση σπιτιών με νέα (και ακριβά) συστήματα εξοικονόμησης, για ηλεκτρικά αυτοκίνητα από μόλις 145 ευρώ τον μήνα, για χιλιάδες νέες κοινωνικές κατοικίες και για σύγχρονους συρμούς του μετρό. Τα χρήματα αναμένεται να τρέξουν από τέλη Σεπτεμβρίου ή αρχές Οκτωβρίου το αργότερο, δηλαδή αμέσως μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο τελειώνει τον Αύγουστο.
Ποιους αφορά το project
Ως ιδέα το ΚΚΤ γεννήθηκε πριν από τις ενεργειακές κρίσεις του 2022 και του 2026. Δεν είναι απλώς ένα ακόμα ευρωπαϊκό πρόγραμμα, αλλά το αντίβαρο της Ε.Ε. στην επέκταση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS2), που από το 2027 θα επιβαρύνει οικονομικά τα κτίρια και τα αυτοκίνητα, δηλαδή την τσέπη κάθε νοικοκυριού.
Η λογική του ΚΚΤ είναι απλή: επιδοτεί νοικοκυριά και επιχειρήσεις που εξαρτώνται από παλιές ενεργοβόρες συσκευές ή κατοικίες και ρυπογόνα καύσιμα, αλλά δεν έχουν χρήματα να γίνουν «πράσινοι» καταναλωτές καθαρής ενέργειας προκειμένου να εξοικονομούν στο μέλλον χρήματα χωρίς να στερούνται θέρμανση, κατοικία και μετακινήσεις.
Το ΚΚΤ θα επιδοτήσει πάνω από 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις (με έως 9 εργαζόμενους και κύκλο εργασιών έως 2 εκατ. ευρώ) για να απαλλαγούν από τα ορυκτά καύσιμα ή να μετριάσουν την εξάρτησή τους από αυτά.
Τα κριτήρια επιλογής καλύπτουν, για παράδειγμα, οικογένειες με δύο παιδιά και εισόδημα έως 27.100 ευρώ ή οικογένειες με τρία παιδιά και μέλος με αναπηρία έως 36.400 ευρώ. Τα όρια αυτά θα επικαιροποιούνται κάθε χρόνο βάσει φορολογικών δηλώσεων.
Πώς ωφελούνται νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Το πρώτο βήμα για να λειτουργήσει ο μηχανισμός γίνεται με την ψήφιση του νόμου για τη σύστασή του. Με τη λειτουργία του μετά το καλοκαίρι, όμως, αλλάζει η ζωή όλων.
Για παράδειγμα: Το σπίτι γίνεται πιο ζεστό και οικονομικό
Το μεγαλύτερο μέρος του «κουμπαρά» πηγαίνει στα σπίτια: 1,2 δισ. θα δοθούν για νέο «Εξοικονομώ», σχεδιασμένο αυτή τη φορά χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια.
Στόχος είναι να ενταχθούν 62.000 νοικοκυριά, με επιδοτήσεις που μπορεί να ξεπεράσουν το 80% του κόστους, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Μια οικογένεια που έχει ανάγκη μόνωσης οροφής, θερμοπρόσοψης και αλλαγής κουφωμάτων συνολικής αξίας 24.800 ευρώ, θα πληρώσει μόλις 5.000 ευρώ από την τσέπη της. Τα υπόλοιπα 19.800 ευρώ τα καλύπτει το ΚΚΤ.
Επιπλέον, άλλα 930 εκατ. ευρώ διατίθενται για αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης. Με τα λεφτά αυτά, 170.000 νοικοκυριά αποκτούν αντλία θερμότητας και άλλα 110.000 ηλιακό θερμοσίφωνα, επένδυση που συμφέρει απίστευτα και εξοικονομεί χρήματα κάθε μήνα.
Ενα νοικοκυριό που αγοράζει αντλία θερμότητας 6.200 ευρώ και ηλιακό θερμοσίφωνα 1.240 ευρώ θα διαθέσει μόλις 2.000 ευρώ -αν βέβαια οι επιδοτήσεις δεν ανοίξουν την όρεξη για άνοδο τιμών στην αγορά-, ενώ τα υπόλοιπα 5.440 ευρώ τα πληρώνει το ΚΚΤ.
Ειδικά, οι πιο ευάλωτοι θα λάβουν διπλό επίδομα θέρμανσης: 780.000 δικαιούχοι θα παίρνουν επιπλέον 100 ευρώ κάθε χρόνο, από το 2027 έως το 2032. Ενώ 200.000 νοικοκυριά θα εκδώσουν δωρεάν πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης.
Κοινωνικές κατοικίες
Ενα από τα εμβληματικά έργα του ΚΚΤ αφορά την ανέγερση 2.350 διαμερισμάτων zero-energy (ενεργειακή κλάση Α+). Τα σπίτια θα έχουν μέση επιφάνεια 84 τ.μ. και θα ανεγερθούν σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα (Χαϊδάρι και Αχαρνές στην Αττική, Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη και Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα), με κόστος 435 εκατ. ευρώ. Σε αυτά θα στεγαστούν 7.000 ευάλωτοι πολίτες (νέα ζευγάρια, πολύτεκνοι, μονογονεϊκές οικογένειες, ΑμεΑ) με ιδιαίτερα χαμηλό μίσθωμα.
Επιπλέον, φοιτητές σε 15 εστίες -οι περισσότερες χτισμένες πριν από το 1985- σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή ωφελούνται με ριζική ανακαίνιση, που αυξάνει τις θέσεις κατά 36,5%, σύμφωνα με το σχέδιο που ενέκρινε η Ε.Ε.
Φτηνό ηλεκτρικό Ι.Χ. με 145 ευρώ τον μήνα
Στις μετακινήσεις το ΚΚΤ αλλάζει άρδην τα δεδομένα. Το λεγόμενο «Κοινωνικό Leasing» (174 εκατ. ευρώ) δίνει σε 12.500 ευάλωτα νοικοκυριά τη δυνατότητα να οδηγούν ηλεκτρικό αυτοκίνητο πληρώνοντας μόλις 145 ευρώ τον μήνα για τέσσερα χρόνια. Θα λάβουν μέση επιδότηση 13.000 ευρώ συν 500 για οικιακό φορτιστή. Για άτομα με αναπηρία, η επιδότηση ανεβαίνει στα 15.000 ευρώ.
Ταυτόχρονα, 13.200 ΑμεΑ αποκτούν δωρεάν (100% επιδότηση) ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και hand bikes για αυτονομία στις μετακινήσεις τους καλύπτοντας την ανάγκη χιλιάδων οικογενειών. Αλλά και για τους επαγγελματίες προβλέπονται 289 εκατ. ευρώ για αγορά ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων (επιδότηση 40% για αυτοκίνητα ή βαν, 30% για φορτηγά), ενώ 68 εκατ. για αντικατάσταση παλιών ταξί με σύγχρονα ηλεκτρικά, με επιδότηση 20.000 ευρώ (ή 29.000 αν αφορά οχήματα που εξυπηρετούν ΑμεΑ).
Νέα λεωφορεία, συρμοί και ανθρώπινες πόλεις
Με το πρόγραμμα επίσης έρχονται:
■ 210 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία για ΟΑΣΑ και ΟΑΣΘ (129 εκατ. ευρώ), με προτεραιότητα σε Δυτική Αττική και Δυτική Θεσσαλονίκη, μειώνοντας κατά 15% τον χρόνο αναμονής στις στάσεις.
■ 22 νέοι συρμοί στο μετρό (270 εκατ. ευρώ συνολικά), μειώνοντας τον χρόνο αναμονής από 7,12 σε 5,2 λεπτά.
Παράλληλα προβλέπεται η κατασκευή 76,8 χλμ. ποδηλατοδρόμων και πεζοδρόμων σε πόλεις από το Αγρίνιο έως την Αλεξανδρούπολη, αλλάζοντας τη μετακίνηση στις γειτονιές.
Ενταξη χωρίς γραφειοκρατία
Το σύστημα θα λειτουργεί με ειδική «Κάρτα Ευάλωτου», που θα επιτρέπει πρόσβαση σε όλα τα μέτρα χωρίς γραφειοκρατία. Σε κάθε Περιφέρεια ιδρύεται one-stop shop για όσους δεν έχουν ψηφιακές δεξιότητες. Το ΚΚΤ δεν είναι η λύση σε όλα. Μια πρόγευση των μέτρων, όμως, δείχνει ότι ίσως γίνει εργαλείο για να αντεπεξέλθει ο πολίτης στη δύσκολη ενεργειακή μετάβαση πληρώνοντας λιγότερα.
Διαβάστε ακόμη
Καταιγίδα κατασχέσεων από την εφορία για τα χρέη (πίνακας)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα