Ο «Τειρεσίας των ενοικιαστών», ένα από τα πιο πολυσυζητημένα σχέδια των τελευταίων ετών για την αγορά ακινήτων, φαίνεται πως μένει -τουλάχιστον προς το παρόν- στο συρτάρι. Ενώ η αντίστροφη μέτρηση για την ενεργοποίηση του νέου Συστήματος Πιστοληπτικής Αξιολόγησης έχει ξεκινήσει, το ειδικό πιστοποιητικό φερεγγυότητας που θα επέτρεπε στους ιδιοκτήτες να ελέγχουν την οικονομική συνέπεια ενός υποψήφιου ενοικιαστή πριν από την υπογραφή του μισθωτηρίου δεν περιλαμβάνεται στην πρώτη φάση εφαρμογής.
Παρά τις αρχικές προσδοκίες της αγοράς ακινήτων, το νέο σύστημα δεν προβλέπει τη δημιουργία ειδικού πιστοποιητικού φερεγγυότητας που θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν οι ιδιοκτήτες πριν από την υπογραφή ενός μισθωτηρίου, ώστε να γνωρίζουν εάν ένας υποψήφιος ενοικιαστής είναι συνεπής στις οικονομικές του υποχρεώσεις.
Αντίθετα, το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης σχεδιάστηκε για διαφορετικό σκοπό. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα που θα συγκεντρώνει και θα επεξεργάζεται στοιχεία από φορείς του δημόσιου τομέα, προκειμένου να δημιουργείται μια ενιαία εικόνα της πιστοληπτικής ικανότητας φυσικών και νομικών προσώπων. Παράλληλα, θα μπορεί να ανταλλάσσει πιστοληπτικές βαθμολογήσεις με αναγνωρισμένους φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης, ώστε να παράγεται μία ενοποιημένη βαθμολογία.
Η λειτουργία του νέου συστήματος θα βασίζεται σε τέσσερα βασικά στάδια:
• συλλογή και διασταύρωση στοιχείων από διαθέσιμες δημόσιες πηγές,
• επεξεργασία των δεδομένων και παραγωγή πιστοληπτικής βαθμολογίας,
• ενημέρωση του πολίτη ή της επιχείρησης για το αποτέλεσμα της αξιολόγησης,
• δυνατότητα πρόσβασης στο ιστορικό των αξιολογήσεων, καθώς και υποβολής αιτήματος διόρθωσης της βαθμολογίας όταν υπάρχουν λάθη ή ελλείψεις.
Με άλλα λόγια, κάθε πολίτης θα μπορεί να γνωρίζει ποια είναι η πιστοληπτική του εικόνα και να ζητά τη διόρθωση στοιχείων που ενδεχομένως επηρεάζουν αρνητικά τη βαθμολογία του.
Εκεί όπου αλλάζει ο αρχικός σχεδιασμός είναι στις μισθώσεις ακινήτων. Το πολυσυζητημένο πιστοποιητικό φερεγγυότητας για τους ενοικιαστές, το οποίο θα λειτουργούσε ως ένας ιδιότυπος «Τειρεσίας» για την αγορά κατοικίας, δεν περιλαμβάνεται στο νέο σύστημα.
Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες δεν θα αποκτήσουν, τουλάχιστον στην πρώτη φάση λειτουργίας, πρόσβαση σε κάποιο επίσημο εργαλείο που θα τους επιτρέπει να αξιολογούν την οικονομική συνέπεια ενός υποψήφιου μισθωτή πριν υπογράψουν το συμβόλαιο.
Στην πράξη, οι μισθώσεις θα συνεχίσουν να πραγματοποιούνται όπως και σήμερα, με τους ιδιοκτήτες να βασίζονται στα δικαιολογητικά που ζητούν, στις προσωπικές συστάσεις, στις εγγυήσεις ή σε όποια άλλα στοιχεία θεωρούν απαραίτητα πριν παραδώσουν το ακίνητό τους.
Πηγές της αγοράς αποδίδουν την απόφαση στις αυξημένες απαιτήσεις που δημιουργεί η επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών και οικονομικών δεδομένων, αλλά και στην ανάγκη να διαμορφωθεί ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο που θα προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα και θα αποτρέπει φαινόμενα αδικαιολόγητου αποκλεισμού πολιτών από την αγορά κατοικίας.
Άλλωστε, ένα σύστημα αξιολόγησης που θα χρησιμοποιείται στις μισθώσεις θα έπρεπε να προβλέπει αντικειμενικά κριτήρια, διαφάνεια στον τρόπο βαθμολόγησης και δυνατότητα διόρθωσης ή αμφισβήτησης των στοιχείων από τον ενδιαφερόμενο πολίτη.
Η μη ένταξη του μέτρου αφήνει ανεκπλήρωτες τις προσδοκίες αρκετών ιδιοκτητών ακινήτων, οι οποίοι θεωρούσαν ότι ένα προαιρετικό πιστοποιητικό φερεγγυότητας θα μπορούσε να περιορίσει τα φαινόμενα κακοπληρωτών, να μειώσει τις δικαστικές διαμάχες και να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια στις νέες μισθώσεις.
Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις καταναλωτών και ειδικοί σε θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων είχαν εκφράσει επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι οποιοδήποτε σύστημα οικονομικής αξιολόγησης δεν θα πρέπει να οδηγεί σε αποκλεισμό πολιτών από την πρόσβαση στη στέγη.
Έτσι, ενώ το νέο κρατικό Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης προχωρά και αναμένεται να αποτελέσει ένα νέο εργαλείο για την αποτύπωση της πιστοληπτικής εικόνας πολιτών και επιχειρήσεων, ο «Τειρεσίας των ενοικιαστών» παραμένει, τουλάχιστον προς το παρόν, εκτός σχεδιασμού. Το αν θα επανέλθει σε επόμενη φάση θα εξαρτηθεί από τις θεσμικές παρεμβάσεις που θα ακολουθήσουν και από το κατά πόσο μπορεί να εξασφαλιστεί η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των ιδιοκτητών και στα δικαιώματα των ενοικιαστών.
Διαβάστε ακόμη
Αποταμιεύσεις χωρίς απόδοση: Το χάσμα Ελλάδας – Ε.Ε. παραμένει (πίνακας)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ