Τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελούν πλέον απλώς έναν διεθνή θαλάσσιο δίαυλο. Μέσα σε λίγες ημέρες έχουν μετατραπεί σε ένα κρίσιμο «στενό πέρασμα» που απειλεί να στραγγαλίσει την παγκόσμια οικονομία. Την ώρα που υψώνονται καπνοί πάνω από ενεργειακές εγκαταστάσεις λόγω των συγκρούσεων ανάμεσα στο Ιράν, από τη μία πλευρά, και το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες από την άλλη, οι διεθνείς αγορές βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα ισχυρό σοκ στην προσφορά ενέργειας.
Οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και ενεργειακές υποδομές έχουν διαταράξει τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου που τροφοδοτεί τη βιομηχανία σε παγκόσμιο επίπεδο, μετατρέποντας ασφαλείς μέχρι πρότινος ναυτιλιακές διαδρομές σε διακεκαυμένη ζώνη. Οι επιπτώσεις έγιναν αμέσως αισθητές στις αγορές, από το Τόκιο έως το Λονδίνο.
Οι τιμές του πετρελαίου αντέδρασαν άμεσα. Το Brent ξεπέρασε τα 85 δολάρια το βαρέλι, ενώ προειδοποιήσεις πληθαίνουν ότι μια παρατεταμένη ναυτική εμπλοκή θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές ακόμη και προς τα 100 δολάρια.
Στην Ευρώπη, η κρίση έχει κλιμακωθεί σημαντικά. Οι τιμές του φυσικού αερίου κατέγραψαν σωρευτική άνοδο που πλησίασε το 70% μέσα σε μόλις δύο ημέρες.
Το συμβόλαιο αναφοράς του ολλανδικού κόμβου TTF αυξήθηκε κατά 29,5%, φτάνοντας κάποια στιγμή και τα 57,50 ευρώ ανά μεγαβατώρα — το υψηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο. Αναλυτές της ANZ προειδοποιούν ότι η κατάσταση αποτελεί «τη μεγαλύτερη απειλή για τις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022».
Η άνοδος των τιμών ασκεί ισχυρές πιέσεις στην Ευρώπη, η οποία ήδη αντιμετωπίζει χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου και καλείται πλέον να ανταγωνιστεί αγοραστές από την Ασία για περιορισμένα φορτία LNG στην αγορά spot. Παράλληλα, οι προμήθειες από τις Ηνωμένες Πολιτείες δύσκολα μπορούν να καλύψουν πλήρως το κενό που δημιουργείται από πιθανές διαταραχές στις εξαγωγές του Κατάρ.
Ανακατεύθυνση σαουδαραβικού πετρελαίου
Σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι πιέσεις, η Saudi Aramco (το μεγαλύτερο διυλιστήριο της οποίας δέχθηκε δύο επιθέσεις μέσα σε δύο ημέρες) προχώρησε σε μια ιδιαίτερα σύνθετη και ριψοκίνδυνη κίνηση ανακατεύθυνσης των εξαγωγών αργού πετρελαίου μακριά από τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η εταιρεία ενημέρωσε ορισμένους αγοραστές του Arab Light ότι τα φορτία τους θα φορτωθούν από το λιμάνι της Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα αντί από τερματικούς σταθμούς στον Περσικό Κόλπο. Η μεταφορά γίνεται μέσω του μεγάλου αγωγού East-West Pipeline, γνωστού και ως Petroline.
Σοκ στην αγορά φυσικού αερίου από το Κατάρ
Την ίδια στιγμή, στρατιωτικά πλήγματα που έπληξαν το βιομηχανικό συγκρότημα Ras Laffan στο Κατάρ προκάλεσαν σοβαρές διαταραχές στην παραγωγή και στις ενεργειακές ροές της περιοχής.
Το συγκρότημα Ras Laffan δεν αποτελεί μόνο κέντρο εξόρυξης και υγροποίησης φυσικού αερίου, αλλά και βασικό κόμβο τροφοδοσίας βιομηχανιών με ενέργεια και πρώτες ύλες. Η διακοπή λειτουργίας του έχει διαταράξει την παραγωγή προϊόντων όπως ουρία, πολυμερή, μεθανόλη και αλουμίνιο.
Για την εταιρεία Qatalum — κοινοπραξία της QatarEnergy με τη νορβηγική Norsk Hydro — η κρίση δεν αφορά μόνο την έλλειψη ενέργειας. Η παραγωγή αλουμινίου απαιτεί συνεχή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
Με ετήσια δυναμικότητα 648.000 τόνων, η εταιρεία αντιμετωπίζει πλέον τον κίνδυνο να παγώσουν οι φούρνοι παραγωγής — ένα σενάριο που θα απαιτούσε τεράστιο κόστος και μεγάλο χρονικό διάστημα για την επανεκκίνηση της λειτουργίας τους.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στις διεθνείς αγορές. Η τιμή του αλουμινίου στο Χρηματιστήριο Μετάλλων του Λονδίνου αυξήθηκε κατά 3,8%, φτάνοντας τα 3.250 δολάρια ανά τόνο, καθώς ενισχύεται το ασφάλιστρο κινδύνου λόγω φόβων για ελλείψεις στην προσφορά.
Ταυτόχρονα, τα προβλήματα στις λιμενικές υποδομές μεγάλων κόμβων όπως το λιμάνι Fujairah στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Duqm στο Ομάν επιτείνουν την κρίση.
Οι βιομηχανίες βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες όχι μόνο με ελλείψεις πρώτων υλών, αλλά και με σοβαρά προβλήματα στις μεταφορές, εξαιτίας της έλλειψης δεξαμενόπλοιων και της ουσιαστικής παύσης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Κρίση στη ναυτιλία
Ο ναυτιλιακός κλάδος αντιμετωπίζει πλέον πρωτοφανείς πιέσεις. Οι ναύλοι για υπερδεξαμενόπλοια τύπου VLCC στη Μέση Ανατολή εκτινάχθηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας τα 423.000 δολάρια την ημέρα για δρομολόγια από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα.
Οι απειλές του Ιράν ότι θα ανοίξει πυρ εναντίον οποιουδήποτε πλοίου επιχειρήσει να διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ έχουν ουσιαστικά παραλύσει μεγάλο μέρος της ναυτιλιακής δραστηριότητας. Οι ημερήσιοι ναύλοι για πλοία μεταφοράς LNG έχουν επίσης αυξηθεί περισσότερο από 40%.
Αναλυτές της Wood Mackenzie εκτιμούν ότι οι ναύλοι στην αγορά spot θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100.000 δολάρια ημερησίως μέσα στην εβδομάδα, λόγω της έλλειψης διαθέσιμων πλοίων.
Η αναστάτωση στις μεταφορές, σε συνδυασμό με τις διαταραχές στον ανεφοδιασμό καυσίμων στο κέντρο bunkering της Fujairah, έχει αναγκάσει μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες — όπως η Hyundai Glovis — να ενεργοποιήσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την εξεύρεση εναλλακτικών διαδρομών. Νωρίτερα σήμερα η Cosco Shipping ανακοίνωσε ότι αναστέλλει όλες τις κρατήσεις για δρομολόγια προς τη Μέση Ανατολή
Οι εξελίξεις αυτές αντανακλούν μια αυξανόμενη κρίση στις εφοδιαστικές αλυσίδες που απειλεί να απομονώσει σημαντικά τμήματα του παγκόσμιου εμπορίου.
Πτώση στις διεθνείς αγορές
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στις αγορές εμπορευμάτων. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές παγκοσμίως δέχθηκαν αυξημένες πιέσεις, καθώς οι επενδυτές απομακρύνονται από τα πιο ριψοκίνδυνα περιουσιακά στοιχεία.
Ο δείκτης MSCI Asia Pacific (εκτός Ιαπωνίας) υποχώρησε σήμερα κατά 4%, ενώ ο βασικός δείκτης της Νότιας Κορέας κατέγραψε πτώση άνω του 12% στη χειρότερη επίδοση από το 2008 – σημειωτέον πριν τα γεγονότα ήταν ο δείκτης με τις καλύτερες επιδόσεις παγκοσμίως λόγω κυρίως του άλματος του τομέα ΑΙ. Ο ιαπωνικός δείκτης είχε σήμερα απώλειες άνω του 3%. Ωστόσο, οι ευρωαγορές έβγαλαν αντίδραση βρίσκοντας στήριξη σε εταιρικά κέρδη, αγορές ομολόγων και ράλι στον τομέα ενέργειας.
Πώς βλέπουν την εικόνα των αγορών οι διεθνείς οίκοι – Εχουμε «buying opportunity»;
Οι τελευταίες εκτιμήσεις μεγάλων διεθνών επενδυτικών οίκων και αναλυτών δείχνουν ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα στα χρηματιστήρια, αλλά δεν θεωρείται ακόμη συστημικό σοκ για τις αγορές — εκτός αν υπάρξει παρατεταμένη διακοπή της ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η JP Morgan εκτιμά ότι η γεωπολιτική ένταση αυξάνει τη μεταβλητότητα, αλλά η άμεση επίδραση στα εταιρικά κέρδη και στις τράπεζες παραμένει περιορισμένη. Παράλληλα, αναλυτές της τράπεζας σημειώνουν ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας ενισχύει το δολάριο. Όπως σημειώνει οι οίκος, χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας (όπως στην Ευρώπη και στην Ασία) είναι πιο ευάλωτες. Η στρατηγική της JP Morgan παραμένει σχετικά θετική για τις μετοχές σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, εφόσον δεν υπάρξει ενεργειακό σοκ μεγάλης διάρκειας.
Ο επικεφαλής της JP Morgan Τζέιμι Ντάιμον προειδοποίησε ότι υπάρχει υπερβολικός εφησυχασμός στις αγορές απέναντι στους γεωπολιτικούς κινδύνους και τόνισε ότι ο πόλεμος μπορεί να ενισχύσει τον πληθωρισμό, ενώ οι αγορές ίσως υποτιμούν τον κίνδυνο παρατεταμένης κρίσης.
Από την άλλη, αναλυτές της Citi προειδοποιούν ότι η κλιμάκωση της σύγκρουσης μπορεί να έχει βαθιές και μακροχρόνιες επιπτώσεις στις αγορές της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.
Σύμφωνα με την τράπεζα, το risk premium για τις μετοχές της περιοχής μπορεί να αυξηθεί σημαντικά, ενώ οι αποτιμήσεις μπορεί να πιεστούν ιδιαίτερα σε αγορές με μεγάλη συμμετοχή ξένων επενδυτών.
Για την Barclays η αγορά παραμένει ανθεκτική αλλά υπάρχει ενεργειακό ρίσκο. Όπως αναφέρει η βρετανική τράπεζα, οι αγορές δείχνουν σχετική ανθεκτικότητα, επειδή τα εταιρικά κέρδη παραμένουν ισχυρά, οι αποδόσεις ομολόγων είναι σταθερές, ο ενεργειακός κλάδος επωφελείται από την άνοδο του πετρελαίου. Αυτοί είναι και οι λόγοι που βλέπουμε ότι σήμερα οι ευρωαγορές κινήθηκαν σε θετικό πρόσημο, όπως προαναφέρθηκε. Ωστόσο, το βασικό ρίσκο είναι η διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ και η άνοδος του πετρελαίου προς τα 100 δολάρια.
Τέλος, οι οίκοι Macquarie και CLSA επισημαίνουν ότι επιχειρήσεις με ισχυρή δραστηριότητα στην περιοχή μπορεί να δουν καθυστερήσεις έργων, διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και πιέσεις στα κέρδη. Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις οι αναλυτές θεωρούν τις πτώσεις ευκαιρία αγοράς για μακροπρόθεσμους επενδυτές.
Διαβάστε ακόμη
Η Minerva Marine παρέλαβε το ελληνικής σημαίας νεότευκτο LNGC «Minerva Eleonora»
Ματαιώνεται η εξαγορά της Novibet από την Allwyn
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.