Το νέο στοίχημα Πιερρακάκη για το χρέος

Με όπλο τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, την υπεραπόδοση της οικονομίας και τα ισχυρά ταμειακά διαθέσιμα, η κυβέρνηση επιχειρεί φέτος να επιταχύνει ακόμη περισσότερο τη μείωση του δημόσιου χρέους, εφαρμόζοντας μια στρατηγική που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητη για την Ελλάδα: πρόωρη αποπληρωμή μνημονιακών δανείων δισεκατομμυρίων ευρώ, πολύ πριν από τις κανονικές ημερομηνίες λήξης τους.

Το νέο μεγάλο στοίχημα του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη είναι διπλό: από τη μία πλευρά να περιοριστεί ακόμη πιο γρήγορα ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ και από την άλλη να μειωθεί δραστικά το κόστος εξυπηρέτησης των επόμενων δεκαετιών, εκμεταλλευόμενος την καλύτερη εικόνα της οικονομίας και την αυξημένη εμπιστοσύνη των αγορών προς την Ελλάδα.

Το σχέδιο

Η κεντρική κίνηση του σχεδίου έρχεται ήδη μέσα στον επόμενο μήνα. Η Ελλάδα θα προχωρήσει σε νέα πρόωρη αποπληρωμή χρέους ύψους 6,9 δισ. ευρώ έναντι των πρώτων δανείων διάσωσης που είχε λάβει από τις χώρες της Ευρωζώνης στο πλαίσιο του πρώτου μνημονίου.
Πρόκειται για το γνωστό Greek Loan Facility (GLF), δηλαδή το διακρατικό δάνειο ύψους 52,9 δισ. ευρώ που χορηγήθηκε το 2010 από τις κυβερνήσεις της Ευρωζώνης. Από το συγκεκριμένο πακέτο η Ελλάδα έχει ήδη αποπληρώσει 21,17 δισ. ευρώ και με τη νέα καταβολή των περίπου 7 δισ. ευρώ το ποσό που θα έχει εξοφληθεί θα φτάσει στα 28,17 δισ. ευρώ. Με απλά λόγια, μέσα σε πέντε χρόνια η χώρα θα έχει αποπληρώσει περισσότερο από το μισό του πρώτου μνημονιακού δανείου.

Το στοιχείο που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι ότι η αποπληρωμή αυτή γίνεται φέτος, αρκετούς μήνες νωρίτερα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Από το 2022 και μετά, οι πρόωρες εξοφλήσεις γίνονταν προς το τέλος κάθε έτους. Τώρα το οικονομικό επιτελείο επιλέγει να κινηθεί από τον Ιούνιο, ώστε η μείωση του χρέους να έχει ήδη αποτυπωθεί στα στοιχεία προτού ξεκινήσει ο νέος κύκλος αξιολογήσεων της ελληνικής οικονομίας από τους ξένους οίκους το φθινόπωρο.

Η κίνηση έχει και άμεσο δημοσιονομικό όφελος. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του οικονομικού επιτελείου, μόνο από τη φετινή πρόωρη αποπληρωμή των 6,9 δισ. ευρώ η Ελλάδα θα εξοικονομήσει περίπου 200 εκατ. ευρώ σε τόκους, δηλαδή χρήματα που θα κατέβαλλε τα επόμενα χρόνια αν ακολουθούσε το αρχικό χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής. Ταυτόχρονα, η πρόωρη εξόφληση οδηγεί σε άμεση μείωση του δημόσιου χρέους κατά περίπου 2,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ με μία μόνο κίνηση.

Η στρατηγική αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι η ελληνική οικονομία συνεχίζει να εμφανίζει καλύτερες δημοσιονομικές επιδόσεις σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις. Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία που κοινοποίησαν η ΕΛΣΤΑΤ και η Eurostat, το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 διαμορφώθηκε στο 4,9% του ΑΕΠ, σημαντικά υψηλότερα από τον στόχο του 3,7%. Αντίστοιχα, το 2024 το πρωτογενές πλεόνασμα είχε διαμορφωθεί κοντά στο 4,8% του ΑΕΠ, έναντι αρχικής πρόβλεψης περίπου 3,5%.

Για φέτος ο Προϋπολογισμός προέβλεπε αρχικά πρωτογενές πλεόνασμα 2,8% του ΑΕΠ, ωστόσο στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν πλέον ότι μπορεί να κινηθεί κοντά ή και πάνω από το 3,2% του ΑΕΠ, εφόσον συνεχιστούν η ισχυρή πορεία των φορολογικών εσόδων και η υπεραπόδοση της οικονομίας.

Την ίδια στιγμή, η αναθεώρηση των προβλέψεων για τον πληθωρισμό οδηγεί σε υψηλότερη εκτίμηση για την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, η οποία υπολογίζεται πλέον κοντά στο 5,2% έναντι αρχικής πρόβλεψης 4,6%. Ο συνδυασμός υψηλότερων πρωτογενών πλεονασμάτων και ταχύτερης αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ λειτουργεί επιταχυντικά για τη μείωση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Με βάση τα έως τώρα στοιχεία και τις προβλέψεις του οικονομικού επιτελείου, ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 136,8% του ΑΕΠ το 2026, από περίπου 146% του ΑΕΠ το 2025. Παράλληλα, μέσω της στρατηγικής πρόωρων αποπληρωμών και της διατήρησης υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος μπορεί να κινηθεί κοντά στο 130% του ΑΕΠ μέχρι το 2027.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στο να χάσει -για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες- την αρνητική πρωτιά της χώρας με το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Εφόσον επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις, η Ελλάδα θα υποχωρήσει κάτω από την Ιταλία σε σχέση με τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ, κλείνοντας έναν ιστορικό κύκλο που ξεκίνησε στα χρόνια της κρίσης.

Το δεύτερο μνημόνιο

Το σχέδιο όμως δεν σταματά μόνο στο πρώτο μνημόνιο. Για πρώτη φορά εξετάζεται και πρόωρη αποπληρωμή μέρους των δανείων του δεύτερου μνημονίου προς τον EFSF, δηλαδή το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, το οποίο είχε χρηματοδοτήσει την Ελλάδα με περίπου 110 δισ. ευρώ.

Η κίνηση αυτή θεωρείται πιο σύνθετη, καθώς απαιτεί συνεννόηση και έγκριση από τον ESM, ο οποίος αποτελεί ουσιαστικά τη συνέχεια του EFSF και παραμένει ο μεγαλύτερος επίσημος πιστωτής της Ελλάδας. Ωστόσο, στο οικονομικό επιτελείο θεωρούν ότι οι συνθήκες πλέον επιτρέπουν να ανοίξει αυτή η συζήτηση.

Μέσω πρόωρων αποπληρωμών και παρεμβάσεων στη δομή του χρέους μειώθηκε σημαντικά το μελλοντικό κόστος εξυπηρέτησης. Οι πρόωρες αποπληρωμές ύψους 5,3 δισ. ευρώ που έγιναν το 2025 εκτιμάται ότι οδηγούν σε εξοικονόμηση περίπου 2,6 δισ. ευρώ έως το 2070, ενώ αποφεύχθηκε και πιθανή επιβάρυνση άνω των 3 δισ. ευρώ κυρίως μέσω χειρισμών σε τίτλους με ρήτρα ΑΕΠ.

Παράλληλα, το μέσο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους παραμένει από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη, κοντά στο 1,3%, ενώ η μέση διάρκεια του χρέους ξεπερνά πλέον τα 18 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει κατορθώσει να κλειδώσει χαμηλό κόστος για μεγάλο χρονικό διάστημα, περιορίζοντας σημαντικά τον κίνδυνο από ενδεχόμενες αναταράξεις στα επιτόκια.

Διαβάστε ακόμη

CNN: Το Ιράν βρήκε νέα υποθαλάσσια πηγή ισχύος κάτω από τα Στενά του Ορμούζ – Απειλείται το παγκόσμιο διαδίκτυο;

Στην τελική ευθεία η «τριπλή παρέμβαση» στον Σκαραμαγκά για την αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού

Με fast track διαδικασία οι επικουρικές συντάξεις

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα