Το ψέμα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης συμπεριφοράς εδώ και αιώνες. Παρότι οι λαϊκές ρήσεις επιμένουν ότι «ο ψεύτης πιάνεται γρήγορα», επιστήμονες και ψυχολόγοι εξακολουθούν να αναζητούν πιο αξιόπιστους τρόπους εντοπισμού της παραπλάνησης. Οι έρευνες γύρω από τις εκφράσεις του προσώπου, τις κινήσεις του σώματος αλλά και τη γλώσσα που χρησιμοποιεί κάποιος όταν αποκρύπτει την αλήθεια βρίσκονται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο της επιστημονικής μελέτης. Τώρα, η τεχνητή νοημοσύνη επιχειρεί να δώσει μια νέα διάσταση στο ζήτημα, αναλύοντας μοτίβα λόγου και συγκεκριμένες λέξεις που εμφανίζονται συχνότερα σε ψευδείς ή παραπλανητικές δηλώσεις.
Σύμφωνα με την ανάλυση δεδομένων AI, όσοι προσπαθούν να αλλοιώσουν ή να κατασκευάσουν μια ιστορία τείνουν να χρησιμοποιούν ορισμένες φράσεις επαναλαμβανόμενα, είτε για να φανούν πιο πειστικοί είτε για να κερδίσουν χρόνο και να αποφύγουν την αποκάλυψη.
Το στοιχείο που προδίδει συχνά έναν ψεύτη δεν είναι απαραίτητα μία μόνο λέξη, αλλά η επαναλαμβανόμενη χρήση συγκεκριμένων γλωσσικών μοτίβων.
Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται για έμφαση
Μία από τις βασικές κατηγορίες λέξεων που εντόπισε η τεχνητή νοημοσύνη είναι οι λεγόμενες «λέξεις έμφασης» ή intensifiers.
Πρόκειται για εκφράσεις που χρησιμοποιούνται, ώστε να ενισχύσουν τεχνητά την αξιοπιστία μιας δήλωσης, ακόμη και όταν δεν υπάρχει αντικειμενικός λόγος να δοθεί τέτοια έμφαση.
Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η φράση «στο ορκίζομαι», η οποία συχνά επιστρατεύεται για να πείσει τον συνομιλητή ότι ο ομιλητής λέει την αλήθεια.
Αντίστοιχα, λέξεις όπως «πραγματικά», «όντως» ή «ειλικρινά» εμφανίζονται συχνά σε παραπλανητικές αφηγήσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η λέξη «ειλικρινά», καθώς χρησιμοποιείται πολλές φορές ακριβώς τη στιγμή που κάποιος επιχειρεί να ενισχύσει την εικόνα αξιοπιστίας του.
Οι φράσεις υπεκφυγής
Μια δεύτερη κατηγορία αφορά τις λεγόμενες «λέξεις υπεκφυγής», δηλαδή εκφράσεις που επιτρέπουν στον ομιλητή να κερδίσει χρόνο ή να προετοιμάσει μια τροποποιημένη εκδοχή των γεγονότων.
Λέξεις όπως «λοιπόν…» ή «βασικά…» λειτουργούν συχνά ως μικρές παύσεις, δίνοντας στον εγκέφαλο χρόνο να οργανώσει μια πιο σύνθετη απάντηση.
Αντίστοιχα, φράσεις όπως «η αλήθεια είναι ότι…» ή «στην πραγματικότητα…» θεωρούνται συχνά ενδείξεις ότι ο ομιλητής ετοιμάζεται να αλλάξει, να ανασκευάσει ή να επαναδιατυπώσει όσα είχε πει προηγουμένως.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τέτοιες διατυπώσεις δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη ψεύδους, αλλά όταν εμφανίζονται συστηματικά μπορούν να λειτουργήσουν ως προειδοποιητικά σημάδια.
Η γλώσσα της απόλυτης άρνησης
Η τεχνητή νοημοσύνη εντόπισε επίσης μια τρίτη κατηγορία λέξεων που εμφανίζονται συχνά σε ψευδείς δηλώσεις: τις λέξεις απόλυτης άρνησης.
Εκφράσεις όπως «ποτέ» ή «πάντα» χρησιμοποιούνται για να δημιουργήσουν την εικόνα απόλυτης συνέπειας και βεβαιότητας, ακόμη κι όταν η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Η λέξη «ποτέ» χρησιμοποιείται συνήθως για να αποκλείσει κατηγορηματικά ένα γεγονός ή μια πράξη, ακόμη και όταν υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν το αντίθετο.
Αντίστοιχα, το «πάντα» χρησιμοποιείται για να χτιστεί ένα προφίλ σταθερότητας και αξιοπιστίας, παρουσιάζοντας μια συμπεριφορά ως απόλυτα συνεπή.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ανίχνευση ψεύδους παραμένει εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία και δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά σε λέξεις ή φράσεις.
Ωστόσο, η ανάλυση της γλώσσας μέσω τεχνητής νοημοσύνης ανοίγει νέους δρόμους στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι προσπαθούν να αποκρύψουν, να αλλοιώσουν ή να επαναδιατυπώσουν την αλήθεια.
Διαβάστε ακόμη
Γιατί το πετρέλαιο δεν πρόκειται να επιστρέψει σύντομα στα προ του πολέμου επίπεδα
Ποιες είναι οι 16 εταιρείες που ελέγχουν το 25% του ελληνόκτητου στόλου
EE: Ισχυρό βήμα για την Ενωση Κεφαλαιαγορών – Συμφωνία από τις έξι μεγαλύτερες οικονομίες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα