Οι απατεώνες που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη μπορούν πλέον να αντιγράψουν σχεδόν τέλεια τη φωνή ενός αγαπημένου προσώπου. Αυτό που δεν μπορούν να αντιγράψουν είναι οι προσωπικές σας αναμνήσεις και τα μυστικά που γνωρίζει μόνο η οικογένειά σας.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αφιερώνοντας μόλις λίγα λεπτά για να συμφωνήσετε σε έναν οικογενειακό «κωδικό ασφαλείας», μπορείτε να αποτρέψετε μια από τις πιο επικίνδυνες μορφές ηλεκτρονικής απάτης που εξαπλώνονται με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.
«Νόμιζα ότι θα σκότωναν τον γιο μου»
Η Ελίζαμπεθ Μπενζ, μητέρα από το Μπάφαλο της Νέας Υόρκης, περιγράφει στο BBC τη στιγμή που βίωσε τον μεγαλύτερο τρόμο της ζωής της. Τον Σεπτέμβριο του 2025 δέχθηκε ένα τηλεφώνημα. Στην άλλη άκρη της γραμμής άκουσε, όπως πίστευε, τον 16χρονο γιο της, Τζον, να κλαίει σπαρακτικά. «Μαμά, ο φίλος μου πέθανε. Είναι νεκρός», της είπε.
Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, ένας άγνωστος πήρε το τηλέφωνο και ισχυρίστηκε ότι είχε δολοφονήσει τον φίλο του παιδιού και ότι θα σκότωνε και τον γιο της, αν δεν του παρέδιδε 7.500 δολάρια σε χώρο στάθμευσης καταστήματος Walmart.
«Μου είπε ξεκάθαρα ότι θα σκοτώσουν τον γιο μου», θυμάται.
Η μητέρα ξεκίνησε αμέσως να οδηγά προς το σημείο της συνάντησης. Ευτυχώς, λίγο πριν φτάσει, ο μεγαλύτερος γιος της κατάφερε να επικοινωνήσει με τον Τζον. Ο έφηβος βρισκόταν αμέριμνος σε ποδοσφαιρικό αγώνα. Δεν είχε συμβεί απολύτως τίποτα.
Η φωνή που είχε ακούσει η μητέρα ήταν προϊόν deepfake τεχνητής νοημοσύνης.
Οι απάτες αυτές πολλαπλασιάζονται
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι κανείς δεν πρέπει να θεωρεί πως είναι αρκετά έμπειρος ώστε να μην πέσει θύμα μιας τέτοιας απάτης. Η ποιότητα των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης έχει εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε πολλές φορές είναι σχεδόν αδύνατο να ξεχωρίσει κανείς μια συνθετική φωνή από την πραγματική.
Οι εγκληματίες αξιοποιούν πλέον αυτή τη δυνατότητα σε μεγάλη κλίμακα, δημιουργώντας εξαιρετικά πειστικά τηλεφωνήματα που προκαλούν πανικό στα θύματα.
Η λύση είναι μια οικογενειακή λέξη-κλειδί
Παρά την τεχνολογική πολυπλοκότητα των deepfakes, η προστασία μπορεί να είναι εξαιρετικά απλή.
Οι ειδικοί συνιστούν κάθε οικογένεια να επιλέξει μια μυστική λέξη ή φράση, την οποία θα χρησιμοποιεί αποκλειστικά για την επιβεβαίωση της ταυτότητας ενός μέλους της όταν προκύπτει κάποια έκτακτη κατάσταση.
Ο απατεώνας μπορεί να έχει αντιγράψει τη φωνή σας, όμως δεν γνωρίζει τα προσωπικά σας μυστικά ή ένα εσωτερικό οικογενειακό αστείο.
Ωστόσο, όπως αποδεικνύει η εμπειρία της Ελίζαμπεθ Μπενζ, ακόμη και αυτό δεν αρκεί από μόνο του.
Ο πανικός μπορεί να σε κάνει να ξεχάσεις ακόμη και τον κωδικό
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσής της είναι ότι η οικογένεια διέθετε ήδη έναν τέτοιο μυστικό κωδικό. Παρ’ όλα αυτά, μέσα στον πανικό της στιγμής δεν σκέφτηκε ποτέ να τον ζητήσει.
«Απλώς δεν μου πέρασε από το μυαλό. Αυτές οι απάτες σε βυθίζουν σε τέτοιο πανικό, ώστε αδυνατείς να σκεφτείς καθαρά», εξηγεί. Γι’ αυτό, οι ειδικοί τονίζουν ότι εκτός από τον κωδικό απαιτείται και ψυχολογική προετοιμασία για το πώς θα αντιδράσει κάποιος σε μια τόσο αγχωτική κατάσταση.
Τα δισεκατομμύρια που χάνουν οι πολίτες από τις διαδικτυακές απάτες
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες οι πολίτες έχασαν περίπου 148,2 δισ. δολάρια από διαδικτυακές απάτες και κυβερνοεγκλήματα το 2025, ποσό αυξημένο κατά σχεδόν 26% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Από αυτά, περίπου 6,3 δισ. δολάρια αποδίδονται σε απάτες που αξιοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη.
Ο συνιδρυτής της GetReal Security και ένας από τους κορυφαίους διεθνώς ειδικούς στα deepfakes, Χάνι Φαρίντ, τονίζει ότι το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό.
«Οι απάτες αυτές συμβαίνουν ήδη σε όλο τον κόσμο», αναφέρει.
Όπως εξηγεί, το πιο επικίνδυνο σενάριο είναι να δεχθεί κάποιος μέσα στη νύχτα ένα τηλεφώνημα ή μια βιντεοκλήση από έναν άνθρωπο που μοιάζει απόλυτα με αγαπημένο του πρόσωπο και ζητά επειγόντως βοήθεια.
«Ο μέσος πολίτης δεν είναι προετοιμασμένος για κάτι τέτοιο», προειδοποιεί.
Πώς πρέπει να επιλέξετε τον κωδικό
Ο Χάνι Φαρίντ προτείνει ο κωδικός να είναι εύκολος για τα μέλη της οικογένειας αλλά δύσκολος για έναν τρίτο να τον μαντέψει. Μια εσωτερική οικογενειακή ατάκα ή κάποιο αστείο που γνωρίζουν μόνο οι δικοί σας άνθρωποι αποτελεί ιδανική επιλογή.
Ο ίδιος χρησιμοποιεί ήδη έναν τέτοιο κωδικό με τη σύζυγό του.
Όπως εξηγεί, δεν υπάρχει λόγος να ζητά τον κωδικό για καθημερινές συνομιλίες. Αν όμως δεχθεί ένα παράξενο τηλεφώνημα ή αίτημα για μεταφορά χρημάτων, τότε η χρήση του είναι απαραίτητη.
Τα τρία σημάδια που προδίδουν μια απάτη
Ο δικηγόρος Γκάρι Σίλντχορν, ο οποίος απέφυγε μια αντίστοιχη απάτη το 2023 και σήμερα ενημερώνει πολίτες για τους κινδύνους, επισημαίνει ότι σχεδόν όλες αυτές οι επιθέσεις έχουν τρία κοινά χαρακτηριστικά.
Το πρώτο είναι η πίεση χρόνου. Οι απατεώνες απαιτούν άμεση αντίδραση ώστε το θύμα να μην προλάβει να σκεφτεί.
Το δεύτερο είναι ο τρόπος πληρωμής. Συνήθως ζητούν μετρητά, δωροκάρτες ή κρυπτονομίσματα, δηλαδή μέσα που δεν μπορούν εύκολα να εντοπιστούν.
Το τρίτο είναι ότι προσπαθούν να απομονώσουν το θύμα, αποτρέποντάς το από το να επικοινωνήσει με συγγενείς ή φίλους που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν την απάτη.
Η καλύτερη άμυνα είναι η εξάσκηση
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η γνώση των κινδύνων δεν αρκεί.
Ο συνιδρυτής της Adaptive Security, Μπράιαν Λονγκ, υπογραμμίζει ότι οι άνθρωποι πρέπει να εκπαιδεύσουν τον εαυτό τους για το πώς θα αντιδράσουν όταν δεχθούν ένα τέτοιο τηλεφώνημα.
Η τακτική υπενθύμιση του οικογενειακού κωδικού και η εξάσκηση σε ένα απλό πρωτόκολλο αντιμετώπισης μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικές.
Ένα πρακτικό παράδειγμα είναι η δημιουργία υπενθύμισης στο κινητό κάθε λίγους μήνες, ώστε όλα τα μέλη της οικογένειας να θυμούνται τον κωδικό και να επαναλαμβάνουν τα βασικά βήματα: να παραμένουν ψύχραιμοι, να ζητούν τον μυστικό κωδικό και να επικοινωνούν με κάποιον άνθρωπο εμπιστοσύνης πριν προβούν σε οποιαδήποτε ενέργεια.
Η ενημέρωση είναι η ισχυρότερη άμυνα
Η Ελίζαμπεθ Μπενζ επιμένει ότι μοιράζεται την εμπειρία της για έναν μόνο λόγο. «Θέλω ο κόσμος να καταλάβει πόσο επείγονες, πόσο τρομακτικές, πόσο ψυχολογικά πιεστικές και πόσο αληθοφανείς μπορούν να είναι αυτές οι κλήσεις. Η ενημέρωση είναι το ισχυρότερο όπλο που έχουμε απέναντί τους».
Διαβάστε ακόμη
Evergood: Εντός δεκαημέρου η πρόταση της Fairfax για την εστίαση της Vivartia
Ταξιδεύοντας με προορισμό ένα εστιατόριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ