Επιβατικά αεροσκάφη έχουν καταρριφθεί, τερματικοί σταθμοί αεροδρομίων έχουν ισοπεδωθεί και αεροσκάφη που ήταν σταθμευμένα έχουν καταστραφεί στον διάδρομο προσγείωσης.
Οι παγκόσμιες πολεμικές συγκρούσεις έχουν διαταράξει πλήρως την πολιτική αεροπορία, με αποτέλεσμα οι επιλογές για ασφαλή ταξίδια —ιδίως μεταξύ Ευρώπης και Ασίας— να είναι όλο και λιγότερες και πιο σπάνιες. Οι επιθέσεις των Χούθι σε αεροδρόμια της Σαουδικής Αραβίας τον τελευταίο μήνα ανέτρεψαν μία από τις τελευταίες εναπομείνασες διαδρομές που χρησιμοποιούσαν αεροπορικές εταιρείες, όπως η British Airways και η FedEx, όπως δείχνουν τα δεδομένα παρακολούθησης από το Flightradar24.
Εκτός από τα πλήρη κλεισίματα εναέριου χώρου και τις απαγορεύσεις από ξένες χώρες, οι αεροπορικές εταιρείες καλούνται να λαμβάνουν μόνες τους αποφάσεις σχετικά με τους προορισμούς των πτήσεών τους. Οι αεροπορικές εταιρείες αντιμετωπίζουν ένα συνονθύλευμα συχνά διαφορετικών συστάσεων, μεταξύ άλλων από ρυθμιστικές αρχές, υπηρεσίες πληροφοριών και συμβούλους ιδιωτικής ασφάλειας.
Στις αρχές του 2022, οι αεροπορικές εταιρείες είχαν αρκετές επιλογές για δρομολόγια μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, συμπεριλαμβανομένων δύο κρίσιμων διαδρόμων πτήσεων: ο ένας μέσω της Ρωσίας και ο άλλος πάνω από το Ιράκ.
Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το Κίεβο έκλεισε τον εναέριο χώρο του και απαγορεύτηκε σε αερομεταφορείς των ΗΠΑ, της Ευρώπης και άλλων χωρών η πτήση πάνω από τον ουρανό της Ρωσίας και της Λευκορωσίας. Οι διαδρομές πτήσεων άρχισαν να μετατοπίζονται προς μια διαδρομή μέσω της Κεντρικής Ασίας.
Ο πόλεμος με το Ιράν οδήγησε τις πτήσεις στη Μέση Ανατολή σε σχεδόν πλήρη ακινησία. Ακόμη και καθώς ορισμένοι εναέριοι χώροι άνοιξαν ξανά, ο αεροπορικός διάδρομος πάνω από το Ιράκ έχει καταστεί σε μεγάλο βαθμό απαγορευμένη ζώνη. Η Σαουδική Αραβία αναδείχθηκε σε κρίσιμο παγκόσμιο σύνδεσμο.
Οι επιθέσεις των Χούθι σε αεροδρόμια της Σαουδικής Αραβίας οδήγησαν σε μια σειρά νέων προειδοποιήσεων σχετικά με τον εναέριο χώρο του βασιλείου, με αποτέλεσμα οι αεροπορικές εταιρείες να περιορίσουν τη χρήση αυτού που είχε καταστεί ένας από τους δύο κύριους διαδρόμους που συνέδεαν την Ευρώπη με την Ασία. Οι αεροπορικές εταιρείες διοχετεύουν πλέον περισσότερες πτήσεις μέσω της Κεντρικής Ασίας ή ζωνών υψηλού κινδύνου, όπως η Δαμασκός στη Συρία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αλλαγή της διαδρομής των πτήσεων έχει προσθέσει ώρες στη διάρκεια των πτήσεων· σε άλλες περιπτώσεις, οι αεροπορικές εταιρείες έχουν επιλέξει εναλλακτικές διαδρομές μικρότερης διάρκειας που ενέχουν τους δικούς τους κινδύνους.
Φέτος έχει προκύψει μια άνευ προηγουμένου πρόκληση για την εξεύρεση ασφαλών διαδρομών, σύμφωνα με τον Μαρκ Ζι, ιδρυτή της OpsGroup με έδρα τη Νέα Υόρκη, μιας ανεξάρτητης συμβουλευτικής ομάδας για την ασφάλεια των αερομεταφορών. «Η συζήτηση δεν αφορά πλέον το τι είναι 100% ασφαλές, αλλά το τι ενέχει τον ελάχιστο κίνδυνο», δήλωσε ο Ζι, πρώην πιλότος και διαχειριστής πτήσεων. «Και φυσικά, το ελάχιστο κίνδυνο δεν σημαίνει χαμηλό κίνδυνο».
Ακολουθούν μερικά παραδείγματα για το πώς έχουν αλλάξει οι πτήσεις σύμφωνα με την Wall Street Journal:
British Airways: Μουμπάι προς Λονδίνο
Η British Airways φέτος έχει μετατοπίσει μέρος των πτήσεών της μέσω του σαουδικού εναέριου χώρου, ο οποίος, παρά τις επαναλαμβανόμενες επιθέσεις του Ιράν, θεωρήθηκε σε μεγάλο βαθμό ασφαλής για χρήση από τις ρυθμιστικές αρχές αεροπορικής ασφάλειας. Οι πρόσφατες επιθέσεις των Χούθι άλλαξαν αυτή την εξίσωση, ωθώντας την αεροπορική εταιρεία να πραγματοποιεί περισσότερες πτήσεις μέσω της Κεντρικής Ασίας.
Η συγκεκριμένη διαδρομή αποφεύγει τον σαουδικό εναέριο χώρο και δεν αλλοίωσε τη συνολική διάρκεια της πτήσης. Ωστόσο, ενέχει τους δικούς της κινδύνους, όπως πιθανές επιπτώσεις από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας ή τη συνεχιζόμενη συνοριακή σύγκρουση μεταξύ των Ταλιμπάν και του Πακιστάν. Το Αφγανιστάν, επίσης, στερείται ενεργού ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.
Air India: Λονδίνο προς Δελχί
Οι αεροπορικές εταιρείες της Ινδίας, στις οποίες απαγορεύεται επί του παρόντος η είσοδος στο Πακιστάν, έχουν πλέον λίγες καλές επιλογές για τα ευρωπαϊκά δρομολόγιά τους. Αφού αρχικά πετούσε μέσω της κεντρικής Σαουδικής Αραβίας, η Air India επιλέγει πλέον μια διαδρομή που περνά πιο κοντά στα βόρεια σύνορά της και στην περιοχή γύρω από τη Δαμασκό της Συρίας.
Παρά το γεγονός ότι ορισμένες ρυθμιστικές αρχές χαρακτηρίζουν τμήματα αυτής της διαδρομής ως μη ασφαλή, έχει γίνει μια ολοένα και πιο δημοφιλής επιλογή τις τελευταίες εβδομάδες για αεροπορικές εταιρείες όπως η Emirates, η Qatar Airways και η Turkish Airlines, προκειμένου να αποφύγουν την απειλή των Χούθι.
FedEx: Παρίσι προς Ντουμπάι
Δεν είναι μόνο τα επιβατικά αεροσκάφη που αγωνίζονται να βρουν ασφαλείς διαδρομές. Η FedEx συγκαταλέγεται μεταξύ των αερομεταφορέων που έχουν προσθέσει ώρες στις πτήσεις τους για να φτάσουν σε προορισμούς όπως το Ντουμπάι. Η νέα διαδρομή του κολοσσού των μεταφορών —η οποία πετά πιο κοντά στην Κίνα για να ελαχιστοποιήσει τον χρόνο παραμονής τόσο στον αφγανικό όσο και στον πακιστανικό εναέριο χώρο— προσθέτει πέντε επιπλέον ώρες.
Qantas: Περθ προς Λονδίνο
Από το 2018, η μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία της Αυστραλίας εκτελούσε μία από τις μακρύτερες απευθείας πτήσεις στον κόσμο: από το Περθ στο Λονδίνο. Τον Μάρτιο, η εταιρεία εγκατέλειψε αυτή τη διαδρομή, αφού προσάρμοσε τη διαδρομή μέσω της Κεντρικής Ασίας και διαπίστωσε ότι η απόσταση ήταν αδύνατη. Η Qantas εκτελεί πλέον τη διαδρομή με ενδιάμεση στάση για ανεφοδιασμό καυσίμων στη Σιγκαπούρη, προσθέτοντας περίπου τέσσερις ώρες στη συνολική διάρκεια του ταξιδιού.
Ο Ζι, ο οποίος το 2014 πετούσε την ίδια διαδρομή πάνω από την Κριμαία με την πτήση 17 της Malaysia Airlines όταν αυτή καταρρίφθηκε, ίδρυσε την OpsGroup αφού αποκαλύφθηκε ότι μερικές αεροπορικές εταιρείες είχαν λάβει προειδοποιήσεις σχετικά με τον κίνδυνο να γίνουν στόχος επιβατικά αεροσκάφη πάνω από την Κριμαία, αλλά δεν είχαν διαδώσει τις πληροφορίες.
Η οργάνωση αριθμεί πλέον περίπου 10.000 μέλη, μεταξύ των οποίων πιλότοι, ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας και εργαζόμενοι στα τμήματα ασφάλειας και επιχειρήσεων αεροπορικών εταιρειών σε όλο τον κόσμο. Την περασμένη εβδομάδα, η OpsGroup δήλωσε ότι ο εναέριος χώρος της Σαουδικής Αραβίας δεν είναι ασφαλής σε κανένα υψόμετρο.
«Δεν μπορούμε πλέον να βρούμε καμία διαδρομή χωρίς κίνδυνο μέσω της Μέσης Ανατολής. Απλά δεν υπάρχει», δήλωσε ο Ζι.