Μια πρόσληψη με μηνιαία αμοιβή 80.000 δολαρίων, συμφωνίες δισεκατομμυρίων και στενές σχέσεις με ένα από τα πλουσιότερα βασιλικά περιβάλλοντα στον κόσμο αποκαλύπτουν τα διαρρεύσαντα έγγραφα της Deutsche Bank, φέρνοντας στο προσκήνιο νέα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο η γερμανική τράπεζα διαχειριζόταν τις επιχειρηματικές σχέσεις της με τη δυναστεία Αλ Θάνι του Κατάρ.
Σύμφωνα με έρευνα των Financial Times, το 2010 η Deutsche Bank προσέλαβε τον σεΐχη Τζάμπορ μπιν Γιούσεφ μπιν Τζάσιμ αλ Θάνι, μέλος της βασιλικής οικογένειας και επικεφαλής του κρατικού πρακτορείου ειδήσεων Qatar News Agency, ως σύμβουλο επιχειρηματικής ανάπτυξης.
Αποστολή του ήταν να βοηθήσει την τράπεζα να εξασφαλίσει συνεργασίες με κρατικές επιχειρήσεις του Κατάρ. Η αμοιβή του έφθανε τα 80.000 δολάρια μηνιαίως, συν πρόσθετες προμήθειες επιτυχίας, με τις πληρωμές να πραγματοποιούνται σε ελβετικό τραπεζικό λογαριασμό.
Μέχρι τη λήξη της συνεργασίας, στα τέλη του 2015, η Deutsche Bank του είχε καταβάλει τουλάχιστον 6,2 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με υπολογισμούς των Financial Times.
Η πρόσβαση στην εξουσία και τα κενά στους ελέγχους
Η αξία της συνεργασίας δεν περιοριζόταν στις επιχειρηματικές γνώσεις του σεΐχη. Θείος του ήταν ο Χαμάντ μπιν Τζάσιμ αλ Θάνι, γνωστός ως HBJ, ο οποίος είχε συγκεντρώσει τεράστια πολιτική και οικονομική ισχύ στο Κατάρ, έχοντας διατελέσει ταυτόχρονα πρωθυπουργός, υπουργός Εξωτερικών και επικεφαλής των κρατικών επενδυτικών ταμείων.
Ο Τζάμπορ είχε μάλιστα υπηρετήσει ως προσωπάρχης του θείου του, γεγονός που του εξασφάλιζε πρόσβαση στα ανώτατα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Ωστόσο, εσωτερική έρευνα της Deutsche Bank αποκάλυψε ότι κατά την πρόσληψή του δεν είχαν πραγματοποιηθεί οι ενισχυμένοι έλεγχοι που προβλέπονται για πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα. Η τράπεζα είχε βασιστεί σε προφορικές διαβεβαιώσεις, ενώ δεν είχαν τεκμηριωθεί επαρκώς ούτε οι υπηρεσίες που παρείχε.
Μάλιστα, εσωτερικός έλεγχος του 2011 διαπίστωσε ότι ο σεΐχης δεν υπέβαλλε καν τιμολόγια για τη μηνιαία αμοιβή του.
Παρά τα ευρήματα, η συνεργασία συνεχίστηκε έως το 2015, όταν οι αμερικανικές αρχές άρχισαν να εξετάζουν τη χρήση εξωτερικών συμβούλων από τη Deutsche Bank για πιθανές παραβάσεις της νομοθεσίας κατά της δωροδοκίας.
Η τράπεζα υποστηρίζει ότι δεν εντόπισε παράνομες πληρωμές στη συγκεκριμένη συνεργασία, ενώ οι αμερικανικές αρχές δεν διαπίστωσαν παρανομία σε σχέση με τον Τζάμπορ.
Η επένδυση των 1,75 δισ. ευρώ και η συμφωνία Aquarius
Το 2014, η σχέση της Deutsche Bank με τη βασιλική οικογένεια του Κατάρ απέκτησε νέα διάσταση.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η γερμανική τράπεζα χρειαζόταν επειγόντως κεφάλαια, ο Χαμάντ μπιν Τζάσιμ επένδυσε 1,75 δισ. ευρώ, αναδεικνυόμενος σε βασικό μέτοχο. Ακολούθησε αύξηση κεφαλαίου 6,75 δισ. ευρώ με τη συμμετοχή και άλλων επενδυτών.
Τα διαρρεύσαντα έγγραφα δεν δείχνουν ότι ο Τζάμπορ μεσολάβησε για την επένδυση. Είχε, ωστόσο, ρόλο σε μια διαφορετική, ιδιαίτερα σύνθετη συναλλαγή, γνωστή ως Project Aquarius, για την οποία έλαβε προμήθεια 1,2 εκατ. δολαρίων.
Η συμφωνία, συνολικής αξίας 1 δισ. δολαρίων, αφορούσε παράγωγα συνδεδεμένα με τον κίνδυνο χρεοκοπίας ευρωπαϊκών κρατών και μεγάλων επιχειρήσεων.
Στο πλαίσιό της, η Deutsche Bank εξασφάλιζε προστασία έναντι πιστωτικού κινδύνου, καταβάλλοντας αρχικά στους Καταριανούς ετήσιες πληρωμές 74 εκατ. δολαρίων, ενώ έλαβε προκαταβολική χρηματοδότηση 500 εκατ. δολαρίων.
Η συναλλαγή εξελίχθηκε σε πονοκέφαλο για τα στελέχη της γερμανικής τράπεζας, καθώς απαιτούσε πολύπλοκη διαχείριση και δέσμευε 100 εκατ. ευρώ ιδίων κεφαλαίων.
Όταν το 2020 ο Χαμάντ μπιν Τζάσιμ ζήτησε την πρόωρη λύση της συμφωνίας, τραπεζικά στελέχη εξέφρασαν την ανακούφισή τους. «Θα χαρούμε πολύ να την αποχαιρετήσουμε», έγραψε χαρακτηριστικά ένας τραπεζίτης σε εσωτερικό email.
Μέτοχος, πελάτης και δανειολήπτης ταυτόχρονα
Οι σχέσεις με τη δυναστεία Αλ Θάνι δεν περιορίστηκαν στη μετοχική συμμετοχή.
Ο Χαμάντ μπιν Τζάσιμ εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους πελάτες της μονάδας διαχείρισης περιουσίας της Deutsche Bank, αποφέροντας μόνο το 2020 έσοδα 26 εκατ. ευρώ.
Η τράπεζα του παρείχε επίσης σημαντική χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων 300 εκατ. ευρώ για επένδυση στην ισπανική αλυσίδα El Corte Inglés και 525 εκατ. ευρώ για αναχρηματοδότηση δανείων με εξασφάλιση τέσσερα πολυτελή ξενοδοχεία στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τα έγγραφα, ο σημερινός διευθύνων σύμβουλος, Κρίστιαν Σέβινγκ, είχε προσωπική εμπλοκή στη διαχείριση της σχέσης με τον Καταριανό μεγαλοεπενδυτή.
Σήμερα, η βασιλική οικογένεια του Κατάρ εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο μέτοχο της Deutsche Bank, με συνολική συμμετοχή περίπου 8,5%, μέσω δύο επενδυτικών σχημάτων, ξεπερνώντας ακόμη και την BlackRock.
Αυτή η ταυτόχρονη ιδιότητα του μεγαλομετόχου, σημαντικού πελάτη και δανειολήπτη προκαλούσε επανειλημμένα συζητήσεις στο εσωτερικό της τράπεζας για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων.
Ο καθηγητής εμπορικού και επιχειρηματικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο Γκαίτε της Φρανκφούρτης, Τομπίας Τρέγκερ, εξήγησε ότι ένας τόσο σημαντικός μέτοχος, όταν είναι παράλληλα μεγάλος πελάτης, αποκτά πρόσθετη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στην τράπεζα.
Όπως επισήμανε, υπάρχει κίνδυνος ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα να αποδεχθεί συναλλαγές που διαφορετικά θα απέφευγε ή να προσφέρει ευνοϊκότερους όρους από εκείνους που θα παρείχε σε άλλους πελάτες.
Τι απαντά η Deutsche Bank
Η Deutsche Bank υποστηρίζει ότι οι συναλλαγές με σημαντικούς μετόχους υπόκεινται σε ανεξάρτητους ελέγχους, ώστε να διασφαλίζεται ότι πραγματοποιούνται με εμπορικούς όρους αντίστοιχους εκείνων που θα ίσχυαν για άλλους συγκρίσιμους πελάτες.
Όπως επισημαίνει, οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν τη δυνατότητα να αμφισβητούν, να κλιμακώνουν ή ακόμη και να αποτρέπουν συγκεκριμένες συναλλαγές.
Για τη συμφωνία Aquarius, η τράπεζα απέφυγε να σχολιάσει την ειδική περίπτωση, σημειώνοντας ότι τα συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά προϊόντα μπορούν να συνδυάζουν χρηματοδότηση και μεταφορά πιστωτικού κινδύνου.
Σε ό,τι αφορά στην πρόσληψη του σεΐχη Τζάμπορ, η Deutsche Bank ανέφερε ότι η συνεργασία ολοκληρώθηκε στο πλαίσιο της συνήθους επιχειρηματικής δραστηριότητας και ότι δεν εντοπίστηκαν στοιχεία διαφθοράς.
Η υπόθεση είχε αποτελέσει αντικείμενο δύο εσωτερικών ερευνών, ενώ η τράπεζα είχε σχηματίσει πρόβλεψη 22 εκατ. δολαρίων για ενδεχόμενα πρόστιμα από τις αμερικανικές αρχές. Τελικά, οι αμερικανικές αρχές δεν κατέληξαν σε διαπίστωση παρανομίας σχετικά με τον συγκεκριμένο σύμβουλο.
Ο Χαμάντ μπιν Τζάσιμ αρνήθηκε να σχολιάσει τις αποκαλύψεις, ενώ ο σεΐχης Τζάμπορ δεν ανταποκρίθηκε στα σχετικά αιτήματα των δημοσιογράφων.
