Η Ιταλία βρήκε χαραμάδα στον ευρωπαϊκό τοίχο των δημοσιονομικών περιορισμών και η Αθήνα αναζητεί το δικό της άνοιγμα για νέα μέτρα στήριξης. Με τον ενεργειακό λογαριασμό να φουσκώνει και τον χειμώνα να πλησιάζει, η προκαταρκτική συμφωνία της Ρώμης με την Κομισιόν για φθηνότερο ρεύμα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική πλευρά.
Οι επόμενες μάχες
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προετοιμάζεται για τον επόμενο γύρο των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων, έχοντας ήδη καταθέσει συγκεκριμένη πρόταση για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία και κρατώντας διαθέσιμες εφεδρείες για πρόσθετη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Το ιταλικό προηγούμενο δεν ανοίγει αυτομάτως την πόρτα στην ελληνική πρόταση. Δείχνει, όμως, ότι οι Βρυξέλλες συζητούν ειδικές λύσεις, την ώρα που η ενεργειακή κρίση πιέζει τις κυβερνήσεις να κινηθούν πριν ο χειμώνας δοκιμάσει ξανά τις αντοχές των πολιτών.
Η Αθήνα προετοιμάζει τη συνέχεια της ευρωπαϊκής διαπραγμάτευσης, με πρώτο ζητούμενο τις προτάσεις που καλείται να καταθέσει η Κομισιόν για την αντιμετώπιση της ακρίβειας. Στον ορίζοντα βρίσκονται το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της 29ης Οκτωβρίου, η άτυπη Σύνοδος των Ευρωπαίων ηγετών στις 13 Νοεμβρίου στο Δουβλίνο και η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής στις 26–27 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες, η οποία έχει συγκληθεί με κύριο αντικείμενο τον νέο πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Η ειδική αυτή Σύνοδος δεν έχει ανακοινωθεί ως ενεργειακή, ωστόσο η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει ενεργό το ζήτημα της δημοσιονομικής ευελιξίας στις ευρωπαϊκές διαβουλεύσεις.
Τα 2 αιτήματα
Η συμφωνία της Ρώμης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφορά έναν ειδικό μηχανισμό που θα περιορίζει την επίδραση των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο να μειωθούν οι επιβαρύνσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Η παρέμβαση έχει προσωρινό χαρακτήρα και θα πρέπει να αξιολογηθεί από την Κομισιόν με βάση τους ευρωπαϊκούς κανόνες κρατικών ενισχύσεων. Δεν πρόκειται, επομένως, για γενική εξαίρεση από τους δημοσιονομικούς περιορισμούς. Αποτελεί, όμως, μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη, καθώς λίγες ημέρες νωρίτερα η Κομισιόν είχε απορρίψει το αίτημα Ελλάδας και Ιταλίας για ευρύτερη δημοσιονομική χαλάρωση.
Η ελληνική πρόταση, που έχει τεθεί από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κινείται σε δύο άξονες: την εξαίρεση, έως συγκεκριμένο όριο, των προσωρινών και στοχευμένων ενεργειακών παρεμβάσεων από τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς στις καθαρές δαπάνες και τη δυνατότητα αξιοποίησης των πρόσθετων εσόδων ΦΠΑ που προκαλεί η ενεργειακή ακρίβεια.
Με απλά λόγια, η Αθήνα ζητεί να μπορεί να χρησιμοποιεί περισσότερους από τους διαθέσιμους πόρους της για την ανακούφιση πολιτών και επιχειρήσεων, χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τους στόχους των δημοσιονομικών πλεονασμάτων.
Το ζήτημα επανέφερε ο Πρωθυπουργός και στην κυριακάτικη ανασκόπησή του, επισημαίνοντας ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες έδωσαν το πράσινο φως για την περαιτέρω εξειδίκευση της ελληνικής πρωτοβουλίας, ζητώντας από την Κομισιόν να κινηθεί άμεσα.
Τα επόμενα μέτρα και οι εφεδρείες
Αυτό που επιδιώκει η Αθήνα είναι να αποκτήσει πρόσθετα εργαλεία, πέρα από όσα έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τη Σύνοδο Κορυφής, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα μπορεί να στηρίζει την κοινωνία λόγω των δημοσιονομικών της επιδόσεων, υπενθυμίζοντας ότι οι συνολικές παρεμβάσεις ξεπερνούν το 1 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, έθεσε και το όριο των κυβερνητικών επιλογών. Δεν αναμένει «μαγικές λύσεις» από την Ευρώπη ούτε γενικευμένες μειώσεις φόρων, αλλά πρόσθετη ευελιξία για συγκεκριμένα, προσωρινά μέτρα.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει να διατηρήσει δυνάμεις για ολόκληρη τη χειμερινή περίοδο, αξιολογώντας ανά δεκαπενθήμερο τις ανάγκες που δημιουργούν οι διεθνείς τιμές. Ένα από τα επόμενα μέτωπα είναι η ακτοπλοΐα. Με τα εισιτήρια να έχουν διατηρηθεί σταθερά έως τον Οκτώβριο, εξετάζεται πώς θα αντιμετωπιστεί το αυξημένο κόστος του diesel που χρησιμοποιούν τα πλοία, ώστε η επιβάρυνση να μη μετακυλιστεί στους νησιώτες. Πρόκειται για πιθανή νέα παρέμβαση, χωρίς ακόμη να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο μέτρο.
Στο μεταξύ, το πακέτο που εφαρμόζεται ήδη προβλέπει μείωση 40 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο θέρμανσης, 20 λεπτών στο diesel κίνησης και 10 λεπτών στην αμόλυβδη βενζίνη.
Οι μειώσεις περνούν απευθείας στην αντλία, χωρίς αιτήσεις και εισοδηματικά κριτήρια, και ισχύουν έως τις 31 Οκτωβρίου. Παράλληλα, το επίδομα θέρμανσης αυξάνεται κατά 30% για ολόκληρο τον χειμώνα 2026–2027.
Η Ευρώπη αναζητεί λύσεις, η κρίση επιμένει
Η επόμενη ευρωπαϊκή συζήτηση δεν αφορά μόνο στο δημοσιονομικό περιθώριο των κυβερνήσεων, αλλά και το ίδιο το κόστος της ενέργειας. Οι διαφωνίες για το ETS2, το σύστημα που προβλέπει πρόσθετο κόστος εκπομπών στα καύσιμα μεταφορών και στη θέρμανση κτιρίων, παραμένουν ανοιχτές.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που θεωρούν ότι ενδέχεται να απαιτηθεί περαιτέρω μετάθεση της εφαρμογής του, ενώ η τελευταία Σύνοδος ζήτησε από την Κομισιόν να επανεξετάσει τις επιπτώσεις και τις ασφαλιστικές δικλίδες του.
Την ίδια στιγμή, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί ότι οι πιέσεις στην παγκόσμια αγορά diesel μπορεί να συνεχιστούν για μεγάλο μέρος του 2027, εξαιτίας των διαταραχών στην προσφορά από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.