Να σβήσει τις μικρές φωτιές πριν εξελιχθούν σε μεγάλα πολιτικά μέτωπα επιχειρεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με την ακρίβεια να ανεβάζει την κοινωνική πίεση και τις αγορές ομολόγων να υπενθυμίζουν ότι κάθε κυβερνητική παρέμβαση έχει το τίμημά της.
Το Μαξίμου αναζητεί τρόπους να προσφέρει οικονομικές ανάσες, αλλά δεν θέλει να ξοδέψει από τώρα τα δημοσιονομικά πυρομαχικά που ενδέχεται να χρειαστούν τους επόμενους μήνες. Και όσο οι Βρυξέλλες δεν καταλήγουν σε κοινή απάντηση στην ενεργειακή κρίση, τόσο δυσκολότερη γίνεται η ισορροπία ανάμεσα στις κοινωνικές απαιτήσεις και τις αντοχές του Προϋπολογισμού.
Η χθεσινή παρουσία του Πρωθυπουργού στη Χαλκιδική έδωσε ένα χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της τακτικής. Απέναντι στους αλιείς, που δοκιμάζονται από το αυξημένο κόστος καυσίμων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε προσωπικά την αναζήτηση πρόσθετης στήριξης.
«Θα ασχοληθώ προσωπικά με το θέμα», δεσμεύτηκε, προαναγγέλλοντας πιο συγκεκριμένες απαντήσεις εντός των επόμενων ημερών. Στο τραπέζι βρίσκεται η επέκταση της επιδότησης του αλιευτικού πετρελαίου για τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, καθώς και η αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση του κλάδου χωρίς να μεταφερθεί ολόκληρο το κόστος στον κρατικό Προϋπολογισμό.
Δεν πρόκειται ακόμη για κλειστό μέτωπο. Η κυβερνητική παρέμβαση, όμως, δείχνει την επιδίωξη να μη συσσωρεύονται εκκρεμότητες με κοινωνικό και πολιτικό κόστος, ιδιαίτερα σε παραγωγικούς κλάδους που βλέπουν τα λειτουργικά τους έξοδα να αυξάνονται.
Την ίδια στιγμή, ο Πρωθυπουργός έστειλε από την Αρναία και ένα διαφορετικό μήνυμα, απορρίπτοντας τη λογική των προεκλογικών παροχών που θα έθεταν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική αξιοπιστία. «Θα είναι σαν να πυροβολούμε τα πόδια μας», προειδοποίησε, περιγράφοντας με μια φράση τον κίνδυνο να εξανεμιστεί το όφελος των ενισχύσεων από μια νέα αύξηση στο κόστος δανεισμού.
Τα χρήματα που αναζητά η Αθήνα
Το επόμενο ορόσημο είναι η 14η Οκτωβρίου, όταν αναμένεται να προσδιοριστεί με κοινή υπουργική απόφαση το ύψος της επιδότησης του πετρελαίου θέρμανσης, πριν αρχίσει η διάθεσή του στις 15 του μηνός. Η σχετική τροπολογία έχει ήδη κατατεθεί, με στόχο η ενίσχυση να περάσει στον τελικό καταναλωτή.
Η κυβερνητική επιδίωξη παραμένει η τιμή εκκίνησης να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, με το ενδεχόμενο να προσεγγίσει τα 1,50 ευρώ να εξαρτάται από την τελική παρέμβαση και τις συνθήκες στην αγορά.
Πίσω από αυτή την απόφαση βρίσκεται ένα μεγαλύτερο πρόβλημα. Οι ταυτόχρονες πιέσεις στην ενέργεια και στις αγορές κρατικού χρέους περιορίζουν τις δυνατότητες των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να χρηματοδοτήσουν γενναίες παρεμβάσεις. Η Αθήνα συμμετέχει στη διαπραγμάτευση για κοινές ευρωπαϊκές λύσεις, αλλά μέχρι να υπάρξει συμφωνία είναι υποχρεωμένη να κινηθεί εντός των εθνικών δημοσιονομικών ορίων.
Εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία η πρόταση Μητσοτάκη να αξιοποιηθούν τα πρόσθετα έσοδα ΦΠΑ που δημιουργεί ο ενεργειακός πληθωρισμός. Ο Πρωθυπουργός έχει ζητήσει από τις Βρυξέλλες έκτακτη ευελιξία, ώστε αυτά τα έσοδα να μπορούν να χρηματοδοτήσουν προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης, χωρίς να παραβιάζονται οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες.
Η διαφορά είναι ουσιαστική. Η κυβέρνηση δεν ζητά απλώς περισσότερα χρήματα από την Ευρώπη. Επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη ελευθερία στη χρήση πρόσθετων εθνικών εσόδων, που σήμερα δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε αντίστοιχο περιθώριο δαπανών.
Και όσο αυτή η διεκδίκηση παραμένει ανοιχτή, το οικονομικό επιτελείο έχει έναν πρόσθετο λόγο να διατηρεί εφεδρείες. Κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει πόσο θα διαρκέσει η ενεργειακή αναταραχή ούτε πόσες ακόμη επαγγελματικές ομάδες θα χρειαστούν στήριξη.
Ο Πιερρακάκης και η γαλλική προειδοποίηση
Το όριο αυτής της πολιτικής αποτυπώθηκε και στη χθεσινή συνεδρίαση του Eurogroup στο Λουξεμβούργο. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης βρέθηκε αντιμέτωπος με τη δύσκολη εξίσωση που απασχολεί την Ευρωζώνη: από τη μία η ενέργεια και ο πληθωρισμός, από την άλλη οι πιέσεις στις αγορές ομολόγων.
Ο Έλληνας πρόεδρος του Eurogroup εμφανίστηκε προσεκτικός, αλλά όχι ανήσυχος για τις διαφορές αποδόσεων των κρατικών ομολόγων. Μια διατύπωση που αναγνωρίζει την ένταση στις αγορές, χωρίς να εκπέμπει σήμα συναγερμού.
Το μήνυμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένο κόστος δανεισμού και την ανάγκη να πείσει τις αγορές για τη δημοσιονομική της πορεία. Η πίεση στα γαλλικά ομόλογα επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν μπορούν να αγνοήσουν: όσο ακριβότερος γίνεται ο δανεισμός, τόσο στενεύουν τα περιθώρια για πρόσθετες δαπάνες.
Για την ελληνική κυβέρνηση, η αναταραχή λειτουργεί ως υπενθύμιση του κινδύνου που περιέγραψε ο Μητσοτάκης. Μια παρέμβαση που θα ξεπερνούσε τις δημοσιονομικές αντοχές θα μπορούσε τελικά να κοστίσει περισσότερο από το όφελος που θα πρόσφερε.
Το δεύτερο μέτωπο στις Βρυξέλλες
Την ώρα που η Αθήνα αναζητεί μεγαλύτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, βρίσκεται μπροστά και σε μια δεύτερη οικονομική διεκδίκηση, με ορίζοντα την επόμενη επταετία. Η διαπραγμάτευση για τον ευρωπαϊκό Προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034 φέρνει στο ίδιο τραπέζι τις αυξημένες ανάγκες για άμυνα, ανταγωνιστικότητα και ενέργεια, με τη χρηματοδότηση της αγροτικής παραγωγής και της περιφερειακής ανάπτυξης.
Η Ελλάδα έχει ταχθεί υπέρ της διατήρησης ισχυρής χρηματοδότησης για την Πολιτική Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, επιδιώκοντας να μη χρηματοδοτηθούν οι νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες εις βάρος δύο παραδοσιακών πηγών κοινοτικών πόρων.
Το ενδιαφέρον για την κυβέρνηση είναι διπλό. Από τη μία χρειάζεται άμεσες λύσεις για την ακρίβεια, από την άλλη επιδιώκει να προστατεύσει τις χρηματοδοτικές δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας για τα επόμενα χρόνια. Και οι δύο επιδιώξεις περνούν από τις Βρυξέλλες, όπου οι διαφορετικές δημοσιονομικές αντοχές των κρατών-μελών δυσκολεύουν την αναζήτηση κοινών απαντήσεων.
Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, συνεπώς, η προσπάθεια να κλείσει μέτωπα στο εσωτερικό έχει και μια κρίσιμη ευρωπαϊκή προϋπόθεση. Να εξασφαλίσει μεγαλύτερα περιθώρια για στοχευμένες παρεμβάσεις, χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική αξιοπιστία της χώρας ή τις μελλοντικές ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις.
Το πρώτο ορόσημο είναι η 14η Οκτωβρίου, όταν αναμένεται να καθοριστεί η επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης. Μέχρι τότε, το Μαξίμου επιχειρεί να εκτονώσει τις πιέσεις και να κρατήσει δυνάμεις για τη συνέχεια. Γιατί μπορεί οι κοινωνικές απαιτήσεις να χρειάζονται απαντήσεις εδώ και τώρα, αλλά η διάρκεια της κρίσης παραμένει άγνωστη.
Διαβάστε ακόμη
Στεγαστικό και ακρίβεια αναβάλουν την ενηλικίωση των νέων
Open Cosmos: Νέες επενδύσεις και σχέδιο για παραγωγή ενός δορυφόρου την ημέρα στην Ελλάδα (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ