Η αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο απειλεί να μεταφερθεί στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης την Παρασκευή στο Δουβλίνο, καθώς η επικύρωση της αμφιλεγόμενης συμφωνίας οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης έχει προκαλέσει την αντίδραση της Αθήνας και των Βρυξελλών.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πρόκειται να θέσει το ζήτημα κατά την άτυπη συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών, όπως ανέφερε ανώτερος Έλληνας αξιωματούχος που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Η Σύνοδος έχει ως βασικά θέματα την τεχνητή νοημοσύνη και την Ουκρανία, ωστόσο η νέα ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο ενδέχεται να επηρεάσει τις συζητήσεις.
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης, η οποία προβλέπει μια θαλάσσια ζώνη στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, σε ύδατα που η Αθήνα θεωρεί ότι εμπίπτουν στην αποκλειστική οικονομική της ζώνη και όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υποστηρίξει ενεργειακά έργα και έργα διασύνδεσης.
Όπως σημειώνει το Politico, παρά το γεγονός ότι οι δύο χώρες είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, εξακολουθούν να διαφωνούν για τα θαλάσσια σύνορα και τις αλληλεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις στην υφαλοκρηπίδα.
Η Αθήνα ανησυχεί ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να επικαλεστεί τη συμφωνία με τη Λιβύη για να αμφισβητήσει τις υπεράκτιες έρευνες νοτίως της Κρήτης, αλλά και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, μετατρέποντας και τα δύο έργα σε εστίες έντασης.
Η προειδοποίηση Γεραπετρίτη και η ευρωπαϊκή αντίδραση
«Η Ελλάδα έχει δηλώσει ρητά ότι, σε περίπτωση οποιασδήποτε κλιμάκωσης, θα ζητήσει κυρώσεις και υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σε συνέντευξή του στην ελληνική τηλεόραση.
Η επίμαχη συμφωνία υπογράφηκε το 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της υποστηριζόμενης από τα Ηνωμένα Έθνη κυβέρνησης της Τρίπολης. Στις 20 Οκτωβρίου 2026, επικυρώθηκε ομόφωνα και από τις αντίπαλες αρχές της ανατολικής Λιβύης.
Η εξέλιξη προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε κοινή ανακοίνωση στις 20 Οκτωβρίου, οι επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανέφεραν ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανυπόστατη.
Τη συμφωνία απέρριψαν επίσης η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν, η Κύπρος, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Από την πλευρά του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε τις Βρυξέλλες ότι υιοθετούν τις «μαξιμαλιστικές και παράνομες» θέσεις της Ελλάδας και της Κύπρου, τις οποίες χαρακτήρισε αποκομμένες από την πραγματικότητα.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μιλώντας σε πρόσφατη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, δήλωσε ότι αναμένει από τους άλλους να σεβαστούν την κοινή βούληση της Τουρκίας και της Λιβύης.
Μητσοτάκης: «Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε θέσει το ζήτημα και τον προηγούμενο μήνα, κατά τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών.
Κρατώντας έναν χάρτη για να παρουσιάσει τις ελληνικές θέσεις, υποστήριξε ότι δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
«Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί», ανέφερε, προσθέτοντας ότι τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να εξαφανιστούν με τη χάραξη αυθαίρετων γραμμών σε έναν χάρτη.
Το Politico σημειώνει ότι η συγκεκριμένη θαλάσσια οριοθέτηση εντάσσεται στην ευρύτερη τουρκική πολιτική ανάδειξης των κυριαρχικών της διεκδικήσεων σε παράκτιες περιοχές.
Η Άγκυρα επιδιώκει, μάλιστα, να κατοχυρώσει νομοθετικά το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» έως το τέλος του έτους.
Το κρίσιμο τεστ με το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου
Όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, Ελλάδα και Κύπρος προειδοποιούν ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παρεμπόδιση στρατηγικών έργων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στην τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας γίνεται ειδική αναφορά στη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση από την Άγκυρα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, ύψους 1,9 δισ. ευρώ.
Το έργο είχε διακοπεί το 2024, έπειτα από αντιπαράθεση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.
Πριν από τρεις μήνες, η γαλλική εταιρεία Meridiam απέκτησε πλειοψηφική συμμετοχή στο έργο.
Την Τρίτη, γαλλικό πλοίο αναχώρησε από το Ηράκλειο, προκειμένου να ξεκινήσει εργασίες για την υλοποίηση της διασύνδεσης.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα, κατά την ενημέρωση κοινοβουλευτικής επιτροπής, ότι η Αθήνα προετοιμάζεται για ενδεχόμενη τουρκική αντίδραση.
Το ζήτημα αναδεικνύεται σε σημαντική δοκιμασία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η επανέναρξη των εργασιών συνδέεται με τις αντικρουόμενες θέσεις των δύο χωρών για τα κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι σχέσεις Τουρκίας – ΕΕ υπό νέα πίεση
Η ένταση για τις θαλάσσιες ζώνες και την ηλεκτρική διασύνδεση καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ήδη δύσκολες σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζουν πρόσθετες πιέσεις.
Οι διαφωνίες εκτείνονται από την προστασία της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας έως τον ρόλο της Άγκυρας στην ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας.
Ο Μαρκ Πιερίνι, αναλυτής του Carnegie Europe για την Τουρκία, επισημαίνει ότι οι διαφωνίες για τα θαλάσσια σύνορα στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν διευρύνει το χάσμα μεταξύ της Τουρκίας και των κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως σημειώνει, οι διαφορετικές προσεγγίσεις για τις θαλάσσιες οριοθετήσεις έχουν ενισχύσει τις δυσκολίες στις σχέσεις Άγκυρας – Βρυξελλών, την ώρα που το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου επανέρχονται στο προσκήνιο.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.